เมนูที่คิดถึง-อยากกิน ... ข้าวผัดรถไฟ สูตรของกรมรถไฟหลวง : เมนูสุดหรูบนตู้เสบียงในอดีต

พลิกตำนาน "ข้าวผัดรถไฟ" สูตรของกรมรถไฟหลวง : เมนูสุดหรูบนตู้เสบียงในอดีต

หากพูดถึง "ข้าวผัดรถไฟ" ภาพจำในปัจจุบันคืออาหารกล่องทานง่ายที่อยู่คู่กับการเดินทาง แต่เบื้องหลังและต้นกำเนิด ที่เราจะพูดถึงนี้ คือสูตรระดับพรีเมียม ของกรมรถไฟหลวง ไม่ใช่สูตรปรับปรุงเปลี่ยนแปลง เช่น ข้าวผัดซอสแดง ข้าวผัดซีอิ้ว ข้าวผัดโบราณ ฯลฯ หรือแล้วแต่จะเรียก อันนั้น คือ คุณภาพตามราคา เครื่องปรุง วัตถุดิบ ก็ตามที่สะดวกจัดหา แล้วเอามาผัดขาย หรือใส่แพ็คขึ้นมาขายบนรถไฟ

   จุดกำเนิดบนขบวนรถไฟสายชนชั้นสูง

ย้อนกลับไปในอดีต เส้นทางจากธนบุรีมุ่งหน้าสู่เมืองตากอากาศอย่างหัวหิน (ระยะทาง 212.95 กิโลเมตร) ต้องใช้เวลาเดินทางยาวนานถึง 5 ชั่วโมง ผู้โดยสารในยุคนั้นล้วนเป็นกลุ่มชนชั้นสูงและผู้มีฐานะดี เพื่อรองรับไลฟ์สไตล์ของนักเดินทางกลุ่มนี้ กรมรถไฟหลวงจึงได้จัด "ตู้รถขายอาหาร" (บกข.) พ่วงไปกับขบวนรถโดยสาร โดยยกระดับมาตรฐานให้ทัดเทียมกับต่างประเทศ มีการนำพนักงานจากกองโรงแรมมาให้บริการ

อาหารที่เสิร์ฟส่วนใหญ่เป็นสไตล์สากลที่ต้องใช้อุปกรณ์บนโต๊ะครบชุด ซึ่งต้องนั่งรับประทานให้เรียบร้อย ส่วนอาหารไทยจะถูกจัดใส่ถาดเป็นชุดๆ ไปเสิร์ฟถึงที่นั่ง  และการเตรียมอาหารของรถ บกข.นี้ จะเตรียมไว้เพียงพอกับจำนวนของผู้โดยสารที่ขึ้นและลงที่หัวหินเท่านั้น

   สตรีชาวเยอรมัน ผู้ให้กำเนิดสูตรลับ

กล่าวกันว่า ผู้ที่คิดค้นสูตรข้าวผัดรถไฟคือ ท่านผู้หญิงเบอร์ทา เดชานุชิต สตรีชาวเยอรมัน ซึ่งเป็นผู้จัดการโรงแรมรถไฟในสมัยนั้น โดยท่านเป็นภรรยาของพระยาเดชานุชิต (หนา บุนนาค)  เริ่มแรกเมนูนี้ถูกเสิร์ฟที่โรงแรมรถไฟหัวหิน ก่อนจะนำขึ้นมาเป็นเมนูชื่อดังบนรถเสบียง

วัตถุดิบนำเข้า และราคาที่จับต้องยากในอดีต

วัตถุดิบพรีเมียม: ข้าวผัดรถไฟในยุคแรกใช้แต่วัตถุดิบชั้นดีที่ต้องสั่งนำเข้าจากต่างประเทศ ทั้ง เนย, กุนเชียง, ถั่วลันเตา และซอสมะเขือเทศแบบเข้มข้น (Tomato Paste)

ราคา : จัดว่าค่อนข้างแพง ราคาชุดหนึ่งถึง 15 บาท ในสมัยเมื่อราวร้อยปีก่อน

เอกลักษณ์: เป็นข้าวผัดซอสมะเขือเทศเข้มข้น ออกสีแดง-อมชมพู ใส่หอมใหญ่หั่นแว่นและเนื้อหมู โปะหน้าด้วยไข่ดาว เสิร์ฟพร้อมพริกน้ำปลาถ้วยเล็กๆ

   สู่เมนูมหาชนที่เข้าถึงได้ทุกคน

เมื่อกาลเวลาเปลี่ยนผ่าน การนั่งรถไฟกลายเป็นการเดินทางสาธารณะสำหรับคนทุกหมู่เหล่า ข้าวผัดรถไฟระดับพรีเมียม ที่รถเสบียงเคยทำขาย ตอนหลัง จึงมีการดัดแปลง ปรับเปลี่ยนสูตร เปลี่ยนส่วนผสม ให้เป็นเมนูที่ตอบโจทย์ความเร่งรีบ และในราคาที่เข้าถึงได้

ด้วยคุณสมบัติที่ทำง่าย โภชนาการครบ รสชาติอร่อย และ "พกพาง่าย" ไม่ว่าในอดีตจะห่อด้วยใบตองหรือกระดาษ จนมาถึงยุคที่ใส่กล่องในปัจจุบัน รวมถึงข้าวผัดที่พ่อค้าแม่ค้าปรุงขึ้นมาขายบนขบวนรถไฟด้วย ทำให้เมนูนี้ก็ยังคงได้รับการกล่าวถึงและได้รับความนิยมเรื่อยมา