ข้าวแช่มีรากจากอาหารชาวมอญและมักนึกถึงกันในช่วงอากาศร้อน จุดเด่นอยู่ที่ข้าวเม็ดร่วนในน้ำหอมเย็น ๆ กินสลับกับเครื่องเคียงหวานเค็ม สูตรนี้ทำ 2 ที่ ใช้เวลาลงมือประมาณ 1 ชั่วโมง และต้องเผื่อเวลาแช่น้ำหอมอย่างน้อย 3 ชั่วโมง
วัตถุดิบ
ข้าวแช่
- ข้าวหอมมะลิเก่า 180 กรัม
- น้ำสำหรับต้มและล้างข้าว 1.5 ลิตร
- น้ำดื่ม 1 ลิตร
- ดอกมะลิปลอดสาร 6–8 ดอก
- น้ำแข็งสะอาด 1 ถ้วย
หอมแดงสอดไส้กะปิ
- หอมแดงลูกเล็ก 6 หัว ปอกเปลือกและคว้านไส้เล็กน้อย
- เนื้อปลาย่างหรือปลานึ่งแกะ 80 กรัม
- กะปิ 1 ช้อนโต๊ะ
- น้ำตาลมะพร้าว 1 ช้อนโต๊ะ
- กระเทียม 1 กลีบ
- รากผักชี 1 ราก
- พริกไทยเม็ด 5 เม็ด
- แป้งสาลี 2 ช้อนโต๊ะ
- ไข่ไก่ 1 ฟอง ตีให้เข้ากัน
- น้ำมันสำหรับทอด
หมูหวานฉีก
- หมูส่วนไหล่ 120 กรัม
- หอมแดงซอย 1 หัว
- น้ำตาลมะพร้าว 1½ ช้อนโต๊ะ
- น้ำปลา 1 ช้อนชา
- น้ำเปล่า 3 ช้อนโต๊ะ
- น้ำมันพืช 1 ช้อนชา
ปลาหวานฉีก
- ปลาแห้งย่างหรือปลากรอบ 70 กรัม
- น้ำตาลมะพร้าว 1 ช้อนโต๊ะ
- หอมแดงซอย 1 หัว
- น้ำมันพืช 1 ช้อนชา
วิธีทำ
1. ต้มน้ำดื่ม 1 ลิตรให้เดือดแล้วพักจนเย็น ใส่ดอกมะลิในภาชนะสะอาด ปิดฝาแช่ตู้เย็นอย่างน้อย 3 ชั่วโมง จากนั้นกรองดอกออกและแช่น้ำให้เย็นจัด อย่าแช่ดอกไว้นานข้ามคืนเพราะกลิ่นอาจขม
2. ล้างข้าวจนหมดยาง ต้มน้ำ 1.5 ลิตรให้เดือด ใส่ข้าวลงต้มประมาณ 5 นาทีจนเมล็ดด้านนอกเริ่มใสแต่ตรงกลางยังแข็งเล็กน้อย เทใส่กระชอนแล้วล้างผ่านน้ำเบา ๆ จนน้ำใส นึ่งต่อ 12–15 นาทีจนเมล็ดสุกแต่ยังร่วน พักให้คลายร้อนแล้วแช่เย็น
3. โขลกกระเทียม รากผักชี และพริกไทยให้ละเอียด ผัดกับน้ำมันเล็กน้อย ใส่กะปิ น้ำตาลมะพร้าว และเนื้อปลา ผัดไฟอ่อนจนส่วนผสมเหนียวปั้นได้ พักให้เย็นแล้วใส่ลงในหอมแดงที่คว้านไว้
4. คลุกหอมแดงสอดไส้กับแป้งบาง ๆ ชุบไข่ แล้วทอดไฟกลางจนผิวนอกเป็นสีทองและหอมแดงนุ่ม ตักพักบนตะแกรงให้สะเด็ดน้ำมัน
5. ทำหมูหวานโดยหั่นหมูเป็นเส้นบาง ตั้งกระทะใส่น้ำมัน ผัดหอมแดงจนใส ใส่หมู น้ำตาล น้ำปลา และน้ำ ตุ๋นไฟอ่อน 12–15 นาทีจนเนื้อนุ่มและน้ำขลุกขลิก ใช้ส้อมฉีกหมูแล้วผัดต่อจนเคลือบเงา
6. ทำปลาหวานโดยยีปลาให้เป็นเส้น ตั้งกระทะใส่น้ำมัน ผัดหอมแดงจนหอม ใส่ปลาและน้ำตาล ผัดไฟอ่อน 2–3 นาทีจนเส้นปลาแห้งฟูและเคลือบน้ำตาลบาง ๆ ระวังอย่าให้ไหม้
7. ตักข้าวเย็นลงชาม เติมน้ำมะลิเย็นและน้ำแข็งเล็กน้อย เสิร์ฟกับหอมแดงสอดไส้ หมูหวาน และปลาหวานแยกจาน กินเครื่องเคียงทีละคำสลับกับข้าวแช่เพื่อให้รสไม่หวานเค็มต่อเนื่องเกินไป
เคล็ดลับ
ถ้าข้าวเริ่มจับเป็นก้อน ให้ล้างหลังต้มจนยางออกหมดและพักให้ไอน้ำระบายก่อนแช่เย็น ส่วนน้ำมะลิใช้เฉพาะดอกที่ปลอดสารและสะอาด หากไม่แน่ใจเรื่องแหล่งดอก ให้ใช้น้ำต้มสุกแช่เย็นโดยไม่ใส่ดอกแทน
เครดิตภาพ:
https://graphic.in.th/graphics/ข้าวแช่หอมมะลิเย็นชื่นใจ-พร้อมเครื่องเคียงทำเอง-3-อย่าง 
ข้าวแช่หอมมะลิเย็นชื่นใจ พร้อมเครื่องเคียงทำเอง 3 อย่าง
วัตถุดิบ
ข้าวแช่
- ข้าวหอมมะลิเก่า 180 กรัม
- น้ำสำหรับต้มและล้างข้าว 1.5 ลิตร
- น้ำดื่ม 1 ลิตร
- ดอกมะลิปลอดสาร 6–8 ดอก
- น้ำแข็งสะอาด 1 ถ้วย
หอมแดงสอดไส้กะปิ
- หอมแดงลูกเล็ก 6 หัว ปอกเปลือกและคว้านไส้เล็กน้อย
- เนื้อปลาย่างหรือปลานึ่งแกะ 80 กรัม
- กะปิ 1 ช้อนโต๊ะ
- น้ำตาลมะพร้าว 1 ช้อนโต๊ะ
- กระเทียม 1 กลีบ
- รากผักชี 1 ราก
- พริกไทยเม็ด 5 เม็ด
- แป้งสาลี 2 ช้อนโต๊ะ
- ไข่ไก่ 1 ฟอง ตีให้เข้ากัน
- น้ำมันสำหรับทอด
หมูหวานฉีก
- หมูส่วนไหล่ 120 กรัม
- หอมแดงซอย 1 หัว
- น้ำตาลมะพร้าว 1½ ช้อนโต๊ะ
- น้ำปลา 1 ช้อนชา
- น้ำเปล่า 3 ช้อนโต๊ะ
- น้ำมันพืช 1 ช้อนชา
ปลาหวานฉีก
- ปลาแห้งย่างหรือปลากรอบ 70 กรัม
- น้ำตาลมะพร้าว 1 ช้อนโต๊ะ
- หอมแดงซอย 1 หัว
- น้ำมันพืช 1 ช้อนชา
วิธีทำ
1. ต้มน้ำดื่ม 1 ลิตรให้เดือดแล้วพักจนเย็น ใส่ดอกมะลิในภาชนะสะอาด ปิดฝาแช่ตู้เย็นอย่างน้อย 3 ชั่วโมง จากนั้นกรองดอกออกและแช่น้ำให้เย็นจัด อย่าแช่ดอกไว้นานข้ามคืนเพราะกลิ่นอาจขม
2. ล้างข้าวจนหมดยาง ต้มน้ำ 1.5 ลิตรให้เดือด ใส่ข้าวลงต้มประมาณ 5 นาทีจนเมล็ดด้านนอกเริ่มใสแต่ตรงกลางยังแข็งเล็กน้อย เทใส่กระชอนแล้วล้างผ่านน้ำเบา ๆ จนน้ำใส นึ่งต่อ 12–15 นาทีจนเมล็ดสุกแต่ยังร่วน พักให้คลายร้อนแล้วแช่เย็น
3. โขลกกระเทียม รากผักชี และพริกไทยให้ละเอียด ผัดกับน้ำมันเล็กน้อย ใส่กะปิ น้ำตาลมะพร้าว และเนื้อปลา ผัดไฟอ่อนจนส่วนผสมเหนียวปั้นได้ พักให้เย็นแล้วใส่ลงในหอมแดงที่คว้านไว้
4. คลุกหอมแดงสอดไส้กับแป้งบาง ๆ ชุบไข่ แล้วทอดไฟกลางจนผิวนอกเป็นสีทองและหอมแดงนุ่ม ตักพักบนตะแกรงให้สะเด็ดน้ำมัน
5. ทำหมูหวานโดยหั่นหมูเป็นเส้นบาง ตั้งกระทะใส่น้ำมัน ผัดหอมแดงจนใส ใส่หมู น้ำตาล น้ำปลา และน้ำ ตุ๋นไฟอ่อน 12–15 นาทีจนเนื้อนุ่มและน้ำขลุกขลิก ใช้ส้อมฉีกหมูแล้วผัดต่อจนเคลือบเงา
6. ทำปลาหวานโดยยีปลาให้เป็นเส้น ตั้งกระทะใส่น้ำมัน ผัดหอมแดงจนหอม ใส่ปลาและน้ำตาล ผัดไฟอ่อน 2–3 นาทีจนเส้นปลาแห้งฟูและเคลือบน้ำตาลบาง ๆ ระวังอย่าให้ไหม้
7. ตักข้าวเย็นลงชาม เติมน้ำมะลิเย็นและน้ำแข็งเล็กน้อย เสิร์ฟกับหอมแดงสอดไส้ หมูหวาน และปลาหวานแยกจาน กินเครื่องเคียงทีละคำสลับกับข้าวแช่เพื่อให้รสไม่หวานเค็มต่อเนื่องเกินไป
เคล็ดลับ
ถ้าข้าวเริ่มจับเป็นก้อน ให้ล้างหลังต้มจนยางออกหมดและพักให้ไอน้ำระบายก่อนแช่เย็น ส่วนน้ำมะลิใช้เฉพาะดอกที่ปลอดสารและสะอาด หากไม่แน่ใจเรื่องแหล่งดอก ให้ใช้น้ำต้มสุกแช่เย็นโดยไม่ใส่ดอกแทน
เครดิตภาพ: https://graphic.in.th/graphics/ข้าวแช่หอมมะลิเย็นชื่นใจ-พร้อมเครื่องเคียงทำเอง-3-อย่าง