คนจน 4.35 ล้านคนผู้ได้รับบริการทางการศึกษา กับคำอ้างเรื่อง “เศรษฐกิจไทยดี” ในเวลาต่อมา:
ใครคือผู้วางรากฐานที่แท้จริงของการฟื้นตัวของประเทศ
1. ข้อเท็จจริงเชิงประวัติศาสตร์การศึกษา
ในช่วง อภิวัฒน์การศึกษา พ.ศ. 2538 ภายใต้การนำของ ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล
รัฐได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน คือ
รับ เด็กยากจน อายุ 3–17 ปี จำนวน 4.35 ล้านคน เข้าสู่ระบบการศึกษา
ทำให้เด็กไทยทุกคนอายุ 3–17 ปี รวม 16.68 ล้านคน ได้รับบริการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 15 ปี
พร้อมสวัสดิการด้านโภชนาการ การเดินทาง เครื่องแบบ และอุปกรณ์การเรียนอย่างครบถ้วน
ในเชิงเศรษฐศาสตร์การพัฒนา นี่คือ การลงทุนในทุนมนุษย์ (human capital) ขนาดใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทย และเป็นการลงทุนที่ “ยังไม่ให้ผลทันที” แต่ให้ผล ระยะกลางและระยะยาว
2. กลไกทางเศรษฐกิจ: การศึกษาไม่ให้ผลทันที แต่เป็นฐานของการเติบโต
เอกสารสากลของ UNESCO, World Bank, ADB และ UNICEF ชี้ตรงกันว่า
การศึกษาปฐมวัยและการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ครอบคลุม จะเริ่มให้ผลทางเศรษฐกิจหลังจากผ่านไปประมาณ 5–10 ปี
ดังนั้น
เด็กยากจน 4.35 ล้านคนที่เข้าสู่ระบบการศึกษาในปี 2538–2540
จะเริ่มเข้าสู่ตลาดแรงงาน การอาชีวศึกษา หรืออุดมศึกษา
ในช่วงต้นทศวรรษ 2540 ปลาย – 2550 ต้น
กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ
“ผลทางเศรษฐกิจ” ที่ปรากฏในเวลาต่อมา
มีรากฐานมาจากการลงทุนทางการศึกษาก่อนหน้า
3. คำอ้างผลงานทางเศรษฐกิจในยุคหลัง: ปัญหาการสับสนระหว่าง “ผู้เก็บเกี่ยว” กับ “ผู้หว่านเมล็ด”
ในเชิงรัฐศาสตร์และเศรษฐศาสตร์การเมือง ปรากฏการณ์ ซึ่งผู้บริหารในยุคหลัง
อ้างความสำเร็จทางเศรษฐกิจ ทั้งที่รากฐานถูกวางไว้ก่อนแล้ว
เรียกว่า policy lag appropriation หรือ
การอ้างผลลัพธ์ของนโยบายซึ่งตนไม่ได้เป็นผู้ริเริ่ม
การฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยหลังวิกฤตปี 2540
มีปัจจัยร่วมหลายประการ ได้แก่
การปรับโครงสร้างหนี้
การส่งออกตามวัฏจักรเศรษฐกิจโลก
และที่สำคัญยิ่ง คือ คุณภาพแรงงานและการเข้าถึงโอกาสของคนจน
ซึ่งปัจจัยสุดท้ายนี้
ไม่สามารถเกิดขึ้นได้เลย หากไม่มีอภิวัฒน์การศึกษา พ.ศ. 2538
4. ใครทำให้ “เศรษฐกิจไทยดี”: คำตอบเชิงวิชาการ
หากตอบอย่างซื่อตรงตามหลักวิชาการ ไม่ใช่เชิงโฆษณาทางการเมือง คำตอบคือ
ผู้ทำให้เศรษฐกิจไทยมีฐานฟื้นตัว
คือผู้ที่ทำให้ คนจนมีการศึกษา มีทักษะ และมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ในบริบทนี้
ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล
คือผู้วางรากฐานเชิงโครงสร้างของทุนมนุษย์ไทย
ผ่าน ปรัชญาเศรษฐศาสตร์สุขวิชโนมิกส์
ซึ่งเป็น ปรัชญาสร้างคน สร้างชาติ ด้วยการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม
ส่วนผู้บริหารในยุคหลัง
อาจเป็นผู้บริหาร “ผลผลิต” ที่เกิดจากรากฐานดังกล่าว
แต่ ไม่อาจอ้างว่าเป็นผู้สร้างรากฐานนั้นได้โดยชอบธรรมทางวิชาการ
5. บทสรุป
เศรษฐกิจที่ดี ไม่ได้เกิดจากคำประกาศ
แต่เกิดจาก เด็กยากจน 4.35 ล้านคนที่ได้เรียนหนังสือ
เมื่อประวัติศาสตร์ถูกเขียนใหม่เพื่อลบผู้หว่านเมล็ด
ประเทศย่อมหลงเชื่อว่าผลผลิตงอกขึ้นมาเอง
และนั่นคือสัญญาณของความด้อยพัฒนาทางสติปัญญาของรัฐ มากกว่าทางเศรษฐกิจ
เศรษฐกิจไทยดี
ใครคือผู้วางรากฐานที่แท้จริงของการฟื้นตัวของประเทศ
1. ข้อเท็จจริงเชิงประวัติศาสตร์การศึกษา
ในช่วง อภิวัฒน์การศึกษา พ.ศ. 2538 ภายใต้การนำของ ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล
รัฐได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน คือ
รับ เด็กยากจน อายุ 3–17 ปี จำนวน 4.35 ล้านคน เข้าสู่ระบบการศึกษา
ทำให้เด็กไทยทุกคนอายุ 3–17 ปี รวม 16.68 ล้านคน ได้รับบริการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 15 ปี
พร้อมสวัสดิการด้านโภชนาการ การเดินทาง เครื่องแบบ และอุปกรณ์การเรียนอย่างครบถ้วน
ในเชิงเศรษฐศาสตร์การพัฒนา นี่คือ การลงทุนในทุนมนุษย์ (human capital) ขนาดใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทย และเป็นการลงทุนที่ “ยังไม่ให้ผลทันที” แต่ให้ผล ระยะกลางและระยะยาว
2. กลไกทางเศรษฐกิจ: การศึกษาไม่ให้ผลทันที แต่เป็นฐานของการเติบโต
เอกสารสากลของ UNESCO, World Bank, ADB และ UNICEF ชี้ตรงกันว่า
การศึกษาปฐมวัยและการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ครอบคลุม จะเริ่มให้ผลทางเศรษฐกิจหลังจากผ่านไปประมาณ 5–10 ปี
ดังนั้น
เด็กยากจน 4.35 ล้านคนที่เข้าสู่ระบบการศึกษาในปี 2538–2540
จะเริ่มเข้าสู่ตลาดแรงงาน การอาชีวศึกษา หรืออุดมศึกษา
ในช่วงต้นทศวรรษ 2540 ปลาย – 2550 ต้น
กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ
“ผลทางเศรษฐกิจ” ที่ปรากฏในเวลาต่อมา
มีรากฐานมาจากการลงทุนทางการศึกษาก่อนหน้า
3. คำอ้างผลงานทางเศรษฐกิจในยุคหลัง: ปัญหาการสับสนระหว่าง “ผู้เก็บเกี่ยว” กับ “ผู้หว่านเมล็ด”
ในเชิงรัฐศาสตร์และเศรษฐศาสตร์การเมือง ปรากฏการณ์ ซึ่งผู้บริหารในยุคหลัง
อ้างความสำเร็จทางเศรษฐกิจ ทั้งที่รากฐานถูกวางไว้ก่อนแล้ว
เรียกว่า policy lag appropriation หรือ
การอ้างผลลัพธ์ของนโยบายซึ่งตนไม่ได้เป็นผู้ริเริ่ม
การฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยหลังวิกฤตปี 2540
มีปัจจัยร่วมหลายประการ ได้แก่
การปรับโครงสร้างหนี้
การส่งออกตามวัฏจักรเศรษฐกิจโลก
และที่สำคัญยิ่ง คือ คุณภาพแรงงานและการเข้าถึงโอกาสของคนจน
ซึ่งปัจจัยสุดท้ายนี้
ไม่สามารถเกิดขึ้นได้เลย หากไม่มีอภิวัฒน์การศึกษา พ.ศ. 2538
4. ใครทำให้ “เศรษฐกิจไทยดี”: คำตอบเชิงวิชาการ
หากตอบอย่างซื่อตรงตามหลักวิชาการ ไม่ใช่เชิงโฆษณาทางการเมือง คำตอบคือ
ผู้ทำให้เศรษฐกิจไทยมีฐานฟื้นตัว
คือผู้ที่ทำให้ คนจนมีการศึกษา มีทักษะ และมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ในบริบทนี้
ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล
คือผู้วางรากฐานเชิงโครงสร้างของทุนมนุษย์ไทย
ผ่าน ปรัชญาเศรษฐศาสตร์สุขวิชโนมิกส์
ซึ่งเป็น ปรัชญาสร้างคน สร้างชาติ ด้วยการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม
ส่วนผู้บริหารในยุคหลัง
อาจเป็นผู้บริหาร “ผลผลิต” ที่เกิดจากรากฐานดังกล่าว
แต่ ไม่อาจอ้างว่าเป็นผู้สร้างรากฐานนั้นได้โดยชอบธรรมทางวิชาการ
5. บทสรุป
เศรษฐกิจที่ดี ไม่ได้เกิดจากคำประกาศ
แต่เกิดจาก เด็กยากจน 4.35 ล้านคนที่ได้เรียนหนังสือ
เมื่อประวัติศาสตร์ถูกเขียนใหม่เพื่อลบผู้หว่านเมล็ด
ประเทศย่อมหลงเชื่อว่าผลผลิตงอกขึ้นมาเอง
และนั่นคือสัญญาณของความด้อยพัฒนาทางสติปัญญาของรัฐ มากกว่าทางเศรษฐกิจ