รู้ได้อย่างไรว่ามีธาตุรู้ที่ไม่ใช่กิริยาจิต

ก็รู้ได้จากสติปัฎฐาน

เมื่อมีอาการทางขันธ์5เกิดขึ้นมา จิตรู้อาการนี้ได้ผ่านวิญญานทางอายตน  เป็นอาการใดอาการหนึ่งกับจิตแต่ละดวงที่เกิดเฉพาะอาการทางวิญญานนั้นๆ

เข่น เมื่อจิต(2)รู้ว่ามีเสียง เพราะมีวิญญานทางหู จิต(1) จึงเกิดขึ้น ไปรับรู้เสียงนั้น เป็นวิญญานทางหู เรียกจิต(1)ว่าเป็นกิริยาอาการของจิต(2) อันเป็นผู้เห็น

ปรากฏการณ์ของจิต1 และเมื่อ วิญญานทางอายตนกับจิต(1) ดับ จะส่งผลต่อจิต(2)  เกิดใจที่สว่าง ว่าง เบา จิต(2)นี้เป็นจิตที่เป็นธรรมขาติรู้ อันมีอยู่เดิม  อัน

ไม่ดับไปตามจิต(1)