เช็ก 5 ค่านี้ต่อก่อนสรุปผลเลือด
เวลาคนไข้ถือผลเลือดมาให้ผมดู
แล้วเห็นคำว่า Triglyceride สูง
คำถามที่ผมได้ยินบ่อยมากคือ
“หมอครับ แบบนี้อันตรายไหม?”
ต้องบอกแบบนี้ก่อนครับ
ในทางการแพทย์ เรา ไม่ค่อยดูไตรกลีเซอไรด์ตัวเดียวโดด ๆ
เพราะมันเหมือนเป็น สัญญาณหนึ่งของระบบเผาผลาญ (metabolic health)
ถ้าเราดูมัน คู่กับค่าตัวอื่นในผลเลือด
จะช่วยให้เห็นภาพสุขภาพชัดขึ้นมาก
วันนี้ผมเลยสรุปเป็น Checklist 5 อย่าง
ถ้าเห็นว่าไตรกลีเซอไรด์สูง ลองเช็กค่าพวกนี้ต่อครับ
1. ดู “น้ำตาลในเลือด” ก่อนเลย
Fasting glucose / HbA1c
ตัวแรกที่ผมมักดูคู่กับไตรกลีเซอไรด์คือ
ระดับน้ำตาลในเลือด
จริง ๆ แล้วไตรกลีเซอไรด์สูง
มักสัมพันธ์กับ ภาวะดื้อต่ออินซูลิน (insulin resistance)
พูดง่าย ๆ คือ
ร่างกายเริ่มจัดการน้ำตาลได้ไม่ดีเหมือนเดิม
พอเกิดแบบนี้
ตับจะเริ่มเปลี่ยนน้ำตาลส่วนเกินให้กลายเป็นไขมัน
ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า de novo lipogenesis
ผลที่ตามมาคือ
• น้ำตาลเริ่มสูง
• ไตรกลีเซอไรด์เริ่มสูง
• บางคนเริ่มมีไขมันสะสมในตับ
ถ้าเห็นว่า
Triglyceride สูง + น้ำตาลเริ่มสูง
อันนี้อาจเป็นสัญญาณว่า
ระบบเผาผลาญเริ่มมีความผิดปกติแล้วครับ
2. ดู “HDL” หรือไขมันดี
อีกค่าหนึ่งที่สำคัญมากคือ
HDL cholesterol
HDL มักถูกเรียกว่า ไขมันดี
เพราะมันช่วยพาไขมันส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับ
ในหลายคนที่มีปัญหาเมตาบอลิก
เรามักเจอรูปแบบนี้
• Triglyceride สูง
• HDL ต่ำ
ชุดนี้พบได้บ่อยใน
ภาวะดื้อต่ออินซูลิน และ metabolic syndrome
ถ้าเห็นรูปแบบแบบนี้
มักต้องเริ่มกลับมาดูพฤติกรรมพื้นฐาน เช่น
• อาหารที่กิน
• น้ำหนักตัว
• การออกกำลังกาย
• การนอน
• ความเครียด
อีกอย่างที่มีข้อมูลวิจัยสนับสนุนพอสมควรคือ
การได้รับ โอเมก้า-3 จากปลาไขมัน เช่น ปลาแซลมอน ปลาซาร์ดีน หรือปลาทะเลต่าง ๆ
โอเมก้า-3 โดยเฉพาะ EPA และ DHA
มีข้อมูลว่าสามารถ ช่วยลดระดับไตรกลีเซอไรด์ได้ในหลายคน
แต่ก็ยังต้องดูเรื่อง อาหารโดยรวมและพฤติกรรมการใช้ชีวิตร่วมด้วยครับ
3. ดู “LDL และ Non-HDL cholesterol”
หลายคนเวลาตรวจเลือด
จะโฟกัสที่ LDL อย่างเดียว
แต่ในบางกรณี
ค่าที่ช่วยสะท้อนความเสี่ยงหลอดเลือดได้ดีอีกตัวคือ
Non-HDL cholesterol
คำนวณง่าย ๆ คือ
Total cholesterol – HDL
ค่าตัวนี้รวมไขมันที่มีโอกาสสะสมในหลอดเลือด เช่น
• LDL
• VLDL
• remnant lipoproteins
ในคนที่ไตรกลีเซอไรด์สูง
บางครั้ง LDL อาจไม่ได้สูงมาก
แต่ Non-HDL กลับสูง
ซึ่งก็ยังสัมพันธ์กับ
ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
เพราะฉะนั้นเวลาอ่านผลเลือด
อย่าดู LDL ตัวเดียวครับ
ดูภาพรวมจะได้ข้อมูลมากกว่า
4. เช็ก “ค่าตับ” ด้วย
AST / ALT / GGT
อีกอย่างที่ผมมักดูเวลาเห็นไตรกลีเซอไรด์สูงคือ
ค่าการทำงานของตับ
เพราะภาวะนี้มักเกี่ยวข้องกับ
ไขมันสะสมในตับ
หรือที่หลายคนเรียกว่า ไขมันพอกตับ
(ในปัจจุบันทางการแพทย์มักเรียกกลุ่มโรคนี้ว่า
Metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease หรือ MASLD)
โดยเฉพาะในคนที่มี
• น้ำหนักเกิน
• กินหวานหรือแป้งเยอะ
• ดื่มแอลกอฮอล์
• มี insulin resistance
บางคนตรวจแล้วจะเห็นว่า
• Triglyceride สูง
• ALT สูงเล็กน้อย
ซึ่งอาจเป็นสัญญาณว่า
ตับกำลังสะสมไขมันมากขึ้น
การปรับอาหาร ลดน้ำตาลและแป้งขัดขาว
คุมน้ำหนัก และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
เป็นหัวใจสำคัญของการดูแล
ส่วนไขมันดีจากปลา หรือ โอเมก้า-3
อาจเป็น ตัวช่วยเสริมที่ช่วยลดไตรกลีเซอไรด์ได้ในบางคน ครับ
5. ลองดู “อัตราส่วน TG / HDL”
มีอีกตัวที่หมอหลายคนใช้ดูคร่าว ๆ คือ
อัตราส่วน TG/HDL
งานวิจัยบางส่วนพบว่า
ค่า ratio นี้อาจสะท้อนแนวโน้มของ
• ภาวะดื้อต่ออินซูลิน
• metabolic syndrome
โดยภาพรวม
• TG/HDL ต่ำ → ระบบเผาผลาญค่อนข้างดี
• TG/HDL สูง → อาจมีแนวโน้ม insulin resistance
แน่นอนว่า
ตัวเลขนี้ ไม่ได้ใช้วินิจฉัยโรคโดยตรง
แต่มันช่วยให้เราเห็นภาพ
สุขภาพระบบเผาผลาญโดยรวม ได้มากขึ้นครับ
สรุปง่าย ๆ
ถ้าเห็นว่า ไตรกลีเซอไรด์สูง
อย่าดูแค่ตัวเดียวครับ
ลองเช็กค่าพวกนี้ประกอบด้วย
[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t51/1/16/2714.png[/img] น้ำตาลในเลือด
[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t51/1/16/2714.png[/img] HDL
[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t51/1/16/2714.png[/img] LDL / Non-HDL
[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t51/1/16/2714.png[/img] ค่าตับ
[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t51/1/16/2714.png[/img] อัตราส่วน TG/HDL
เพราะในหลายครั้ง
ไตรกลีเซอไรด์ไม่ใช่แค่ตัวเลขหนึ่งในผลเลือด
แต่มันเหมือนเป็น
“สัญญาณเตือนของระบบเผาผลาญทั้งระบบ”
ถ้าเราอ่านผลเลือดเป็น
เราจะเข้าใจร่างกายตัวเองได้มากขึ้น
แล้วเริ่มปรับได้ตั้งแต่
อาหาร การขยับร่างกาย การนอน และพฤติกรรมการใช้ชีวิต
รวมถึงการเพิ่มไขมันดี เช่น
โอเมก้า-3 จากปลา
ก่อนที่ปัญหาจะค่อย ๆ ลุกลามไปเป็น
โรคเรื้อรังในอนาคตครับ.
ถ้าอยากรู้ว่า
ไตรกลีเซอไรด์สูง ระดับไหนเริ่มเสี่ยงโรคหัวใจ
Cr. FB หมอเจดคุยเฟื่องเรื่องปากท้อง
ไตรกลีเซอไรด์สูง อย่าดูแค่ตัวเดียว