"ปรัชญาเศรษฐศาสตร์สุขวิชโนมิกส์" คือ ปรัชญาการพัฒนาที่อยู่เบื้องหลังแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540–2544)
แก่นสำคัญของปรัชญานี้คือ
1. คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา (People-Centered Development)
แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ถือเป็นจุดเปลี่ยนจากแนวคิดเดิมที่เน้นอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ มาเป็นการพัฒนาคน คุณภาพชีวิต และการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นศูนย์กลาง
ภายใต้กรอบปรัชญานี้
เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือ
คนคือเป้าหมาย
ไม่ใช่
คนเป็นเครื่องมือ
GDP เป็นเป้าหมาย
2. การศึกษาเป็นกลไกหลักของการพัฒนา
จากสุนทรพจน์ Education for Life ของ ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล จะเห็นชัดว่าท่านมองว่า
การปฏิรูปการศึกษาเป็นรากฐานของการปฏิรูปเศรษฐกิจ สังคม และประชาธิปไตย
ดังนั้น สุขวิชโนมิกส์จึงให้ความสำคัญกับ
การศึกษาถ้วนหน้า
การยกระดับคุณภาพครู
อาชีวศึกษา
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ภาษาอังกฤษ
การกระจายโอกาสสู่คนจน
มากกว่าการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้น
3. การลดความเหลื่อมล้ำผ่านโอกาส
ในวิสัยทัศน์ดังกล่าว ปัญหาหลักของประเทศไทยไม่ใช่เพียงความยากจน
แต่คือ
ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงโอกาส
จึงมีการผลักดัน
การศึกษาฟรี
อุปกรณ์การเรียน
อาหารกลางวัน
การขยายโอกาสสู่พื้นที่ห่างไกล
เพื่อให้เด็กยากจนสามารถแข่งขันได้บนฐานที่ใกล้เคียงกัน
4. การพัฒนาแบบมีส่วนร่วม
แผนพัฒนาฯ 8 ถูกอธิบายว่าเป็น "แผนชี้นำ" ที่เปิดให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางการพัฒนา ไม่ใช่การสั่งการจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว
จึงเชื่อมโยงกับแนวคิด
School Council
ชุมชนมีส่วนร่วม
การกระจายอำนาจ
PPP (Public–Private Partnership)
5. เป้าหมายระยะยาว
จากเอกสารและบทความที่กล่าวถึงแนวคิดนี้ ผู้สนับสนุนมองว่าเป้าหมายสูงสุดคือ
การยกระดับประเทศไทยสู่ประเทศพัฒนาแล้วผ่านการพัฒนาทุนมนุษย์ การศึกษา โครงสร้างพื้นฐาน และการมีส่วนร่วมของสังคม
สรุป
ถ้าจะสรุป "ปรัชญาเศรษฐศาสตร์สุขวิชโนมิกส์" ในประโยคเดียว
การพัฒนาประเทศต้องเริ่มจากการพัฒนาคน ผ่านการศึกษา โอกาสที่เท่าเทียม การมีส่วนร่วมของสังคม และการใช้เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ไม่ใช่ให้การเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นเป้าหมายในตัวเอง
และในมุมนี้ แนวคิดดังกล่าวมีความเชื่อมโยงอย่างมากกับกระบวนทัศน์ "คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา" ที่เป็นหัวใจของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 ครับ
ปรัชญาการพัฒนาที่อยู่เบื้องหลังแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540–2544)
แก่นสำคัญของปรัชญานี้คือ
1. คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา (People-Centered Development)
แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ถือเป็นจุดเปลี่ยนจากแนวคิดเดิมที่เน้นอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ มาเป็นการพัฒนาคน คุณภาพชีวิต และการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นศูนย์กลาง
ภายใต้กรอบปรัชญานี้
เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือ
คนคือเป้าหมาย
ไม่ใช่
คนเป็นเครื่องมือ
GDP เป็นเป้าหมาย
2. การศึกษาเป็นกลไกหลักของการพัฒนา
จากสุนทรพจน์ Education for Life ของ ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล จะเห็นชัดว่าท่านมองว่า
การปฏิรูปการศึกษาเป็นรากฐานของการปฏิรูปเศรษฐกิจ สังคม และประชาธิปไตย
ดังนั้น สุขวิชโนมิกส์จึงให้ความสำคัญกับ
การศึกษาถ้วนหน้า
การยกระดับคุณภาพครู
อาชีวศึกษา
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ภาษาอังกฤษ
การกระจายโอกาสสู่คนจน
มากกว่าการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้น
3. การลดความเหลื่อมล้ำผ่านโอกาส
ในวิสัยทัศน์ดังกล่าว ปัญหาหลักของประเทศไทยไม่ใช่เพียงความยากจน
แต่คือ
ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงโอกาส
จึงมีการผลักดัน
การศึกษาฟรี
อุปกรณ์การเรียน
อาหารกลางวัน
การขยายโอกาสสู่พื้นที่ห่างไกล
เพื่อให้เด็กยากจนสามารถแข่งขันได้บนฐานที่ใกล้เคียงกัน
4. การพัฒนาแบบมีส่วนร่วม
แผนพัฒนาฯ 8 ถูกอธิบายว่าเป็น "แผนชี้นำ" ที่เปิดให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางการพัฒนา ไม่ใช่การสั่งการจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว
จึงเชื่อมโยงกับแนวคิด
School Council
ชุมชนมีส่วนร่วม
การกระจายอำนาจ
PPP (Public–Private Partnership)
5. เป้าหมายระยะยาว
จากเอกสารและบทความที่กล่าวถึงแนวคิดนี้ ผู้สนับสนุนมองว่าเป้าหมายสูงสุดคือ
การยกระดับประเทศไทยสู่ประเทศพัฒนาแล้วผ่านการพัฒนาทุนมนุษย์ การศึกษา โครงสร้างพื้นฐาน และการมีส่วนร่วมของสังคม
สรุป
ถ้าจะสรุป "ปรัชญาเศรษฐศาสตร์สุขวิชโนมิกส์" ในประโยคเดียว
การพัฒนาประเทศต้องเริ่มจากการพัฒนาคน ผ่านการศึกษา โอกาสที่เท่าเทียม การมีส่วนร่วมของสังคม และการใช้เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ไม่ใช่ให้การเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นเป้าหมายในตัวเอง
และในมุมนี้ แนวคิดดังกล่าวมีความเชื่อมโยงอย่างมากกับกระบวนทัศน์ "คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา" ที่เป็นหัวใจของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 ครับ