OTOP — กองทุนหมู่บ้าน—ธนาคารประชาชน: ทำลายเศรษฐกิจฐานราก ของ ประเทศไทย และ เพิ่มภาระหนี้สินของคนไทย
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย แนวคิด และบทบาทของผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนภายใต้กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ซึ่งเน้นการพัฒนาที่มี “คนเป็นศูนย์กลาง” โดยใช้เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนหมายถึงสินค้าและบริการที่เกิดจากทรัพยากร ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมของท้องถิ่น โดยมุ่งเน้นการสร้างศักยภาพของคนในชุมชน ควบคู่กับการสร้างรายได้และความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจฐานราก
ผลการศึกษาพบว่า แนวคิดเศรษฐกิจชุมชนให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเป็นเจ้าของและบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยมีเครื่องมือสนับสนุนสำคัญ ได้แก่ กองทุนชุมชนและสินเชื่อเพื่อการผลิต ซึ่งช่วยเสริมสร้างโอกาสในการพัฒนาอาชีพและลดการพึ่งพาหนี้นอกระบบ อย่างไรก็ตาม การดำเนินนโยบายในบางช่วงเวลาอาจมีความแตกต่างด้านแนวทางและการเน้นผลลัพธ์ระหว่างการพัฒนาฐานรากกับการขับเคลื่อนเชิงตลาด
โดยสรุป ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนมิได้เป็นเพียงเครื่องมือทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาคน เสริมสร้างศักดิ์ศรีชุมชน และนำไปสู่ความยั่งยืนของการพัฒนาในระดับฐานรากของประเทศ
คำสำคัญ: เศรษฐกิจชุมชน, แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8, ผลิตภัณฑ์ชุมชน, เศรษฐกิจฐานราก, การพัฒนาที่ยั่งยืน
บทนำ
ในกระบวนการพัฒนาเศรษฐกิจระดับฐานราก ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน” มีบทบาทสำคัญในฐานะกลไกที่มุ่งเสริมสร้างความเข้มแข็งจากภายใน มากกว่าการพึ่งพาการเติบโตจากภายนอกเพียงอย่างเดียว ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ยุทธศาสตร์ดังกล่าวได้ถูกวางอยู่บนหลักการสำคัญว่า “คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา” และเศรษฐกิจเป็นเพียงเครื่องมือในการยกระดับคุณภาพชีวิต
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนจึงไม่ได้หมายถึงเพื่อการค้าเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลลัพธ์ของกระบวนการพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชน โดยอาศัยทรัพยากรท้องถิ่น ภูมิปัญญาพื้นบ้าน และทุนทางสังคมที่มีอยู่เดิม การผลิตในลักษณะนี้สะท้อนโครงสร้างเศรษฐกิจที่ชุมชนเป็นเจ้าของ ทั้งในด้านการตัดสินใจ การบริหารจัดการ และการจัดสรรผลประโยชน์
ยุทธศาสตร์ดังกล่าวแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากนโยบายเชิงประชานิยมในระยะหลัง เช่น โครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ในหลายกรณีกลับก่อให้เกิดแรงกดดันให้ชุมชนผลิตตามความต้องการของตลาด มากกว่าศักยภาพที่แท้จริง ส่งผลให้เกิดปัญหาการลงทุนเกินตัวและภาระหนี้สินในระยะยาว
ในมิติของการเงินเพื่อการพัฒนา “เงินทุนเศรษฐกิจชุมชน” ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ถูกออกแบบให้แตกต่างจากมาตรการแจกจ่ายเงินโดยตรง กล่าวคือ มีการกำหนดเงื่อนไขการสมทบทุน การมีส่วนร่วมของชุมชน และกลไกการติดตามตรวจสอบ เพื่อสร้างวินัยทางการเงินและความรับผิดชอบร่วมกัน แนวทางนี้ช่วยลดปัญหาหนี้สินที่ไม่มีประสิทธิภาพ ซึ่งพบได้ในโครงการที่ขาดเงื่อนไขกำกับดูแล
นอกจากนี้ เครื่องมือทางการเงินในรูปแบบเงินกู้เศรษฐกิจชุมชนยังมีบทบาทสำคัญในการลดการพึ่งพาหนี้นอกระบบ โดยเน้นการใช้เงินทุนเพื่อการผลิตและการลงทุน มากกว่าการบริโภค ส่งผลให้เกิดการหมุนเวียนของทรัพยากรภายในชุมชน และเสริมสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจในระยะยาว
ทบทวนวรรณกรรม: แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 มุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนและความเป็นธรรมในการพัฒนาในทุกด้าน ผลลัพธ์ที่สำคัญจากการดำเนินงานตามแผนนี้ ได้ส่งผลกระทบในหลายด้านที่สำคัญ โดยมีการ จัดระบบการใช้งบประมาณตามภารกิจ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการพัฒนา และนำไปสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว
สรุปของผลลัพธ์ที่สำคัญจากการดำเนินงาน:
1. กระบวนทัศน์ใหม่ในการจัดทำแผน
แผนฉบับที่ 8 เน้นการ มีส่วนร่วมของประชาชน ในทุกขั้นตอนของการพัฒนา ตั้งแต่การออกแบบแผน การดำเนินการ ไปจนถึงการประเมินผล ทำให้การพัฒนามีความ ยั่งยืน และ โปร่งใส ซึ่งช่วยส่งเสริมการสร้างความเข้าใจร่วมกันในสังคมไทย และสนับสนุนการ ปฏิรูปสังคม รวมถึงการเสริมสร้าง ประชาธิปไตย ในระดับรากหญ้า
2. การพัฒนาเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
แผนนี้มุ่งเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจที่ ยั่งยืน โดยไม่มองแค่การเติบโตทางเศรษฐกิจในเชิงปริมาณ แต่ยังเน้นการ กระจายรายได้อย่างเท่าเทียม และการ พัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ผ่านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งส่งผลให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงโอกาสในการพัฒนาเศรษฐกิจและมีความสามารถในการแข่งขันในระดับโลก
3. ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน เป็น ยุทธศาสตร์หนึ่งของ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8
แผนพัฒนาฉบับที่ 8 ให้ความสำคัญกับการพัฒนา เศรษฐกิจชุมชน โดยการสนับสนุน ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น OTOP เงินทุนเศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น กองทุนหมู่บ้าน และ เงินกู้เศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น ธนาคารประชาชน
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนช่วยให้ชุมชนสามารถพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นได้อย่าง ยั่งยืน โดยการเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากและการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 เน้นให้ชุมชนใช้ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นสร้าง “ผลิตภัณฑ์ชุมชน” เพื่อพัฒนาคน สร้างรายได้ และเพิ่มความเข้มแข็งจากฐานราก โดยให้ชุมชนเป็นเจ้าของและมีส่วนร่วมในการพัฒนา
ตัวอย่างสินค้า ได้แก่ สินค้าเกษตร แปรรูป หัตถกรรม และอาหารพื้นบ้าน
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน ตรงข้าม กับ OTOP/ กองทุนหมู่บ้าน และ ธนาคารประชาชน เพราะเน้น “การพึ่งตนเองของคนไทย” มากกว่าการผลักดันสินค้าเข้าสู่ตลาดหรือการรีแบรนด์จากรัฐ
รวมถึงระบบเงินทุนและเงินกู้ซึ่งเน้นวินัยทางการเงิน การมีส่วนร่วมของชุมชน และการลงทุน เพื่อความยั่งยืนของประเทศไทย และ ลดความเหลื่อมล้ำของคนไทย
4. การกระจายรายได้และการลดความยากจน
แผนนี้เน้นการ กระจายรายได้ อย่าง เท่าเทียม และการลดความยากจน ซึ่งการพัฒนาเศรษฐกิจในทุกระดับจะต้องสามารถ ลดช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจน และสร้างโอกาสในการพัฒนาให้กับประชาชนทุกกลุ่มในสังคม ทำให้เกิดสังคมที่ เสมอภาค และ ยั่งยืน
5. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
แผนนี้ให้ความสำคัญกับการ พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยมุ่งพัฒนาทุกด้าน เช่น การศึกษา, การฝึกอบรมทักษะ, การดูแลสุขภาพ และการส่งเสริมการพัฒนาให้กับประชาชนทุกกลุ่ม เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการพัฒนาประเทศในระยะยาว
6. สิทธิการรักษาพยาบาลครอบคลุม 100%
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 ได้กำหนดเป้าหมายในการ กำหนดสิทธิการรักษาพยาบาล ให้ครอบคลุม 100% ของ พื้นที่ประเทศไทยเพื่อช่วยให้ทุกคนสามารถเข้าถึงการดูแลสุขภาพที่มีคุณภาพได้อย่างเท่าเทียม ภายหลังถูกรับรองสิทธิ์ ด้วยรัฐธรรมนูญ 2540 มาตรา 52 ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญฉบับเเรก ซึ่งกำหนด สิทธิการรักษาพยาบาลของคนไทย
7. การแปลงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติ
https://prt.parliament.go.th/items/c718148c-f2a9-4160-ba20-c06a20f1b655/full
8. การจัดสรรงบประมาณตามภารกิจ
แผนพัฒนาฯ 8 มีการ จัดสรรงบประมาณ ตามภารกิจเพื่อให้การพัฒนาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเน้นการใช้จ่ายงบประมาณให้สอดคล้องกับ เป้าหมายการพัฒนา และความต้องการของประชาชนในทุกระดับ โดยมีการแบ่งงบประมาณเป็นส่วนๆ สำหรับการพัฒนาภาคต่างๆ เช่น การพัฒนาคุณภาพชีวิต, การสร้างสวัสดิการสุขภาพ, การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน, การพัฒนาการศึกษา และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
การ จัดสรรงบประมาณตามภารกิจ ช่วยให้มีการใช้จ่ายที่มี ประสิทธิภาพสูงสุด และสามารถมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาหรือส่งเสริมการพัฒนาในพื้นที่ที่มีความต้องการสูงสุด ทำให้การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมสามารถดำเนินไปได้อย่างสมดุลและยั่งยืน
9. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้วยการกำหนดให้ จัดบริการคนไทยตั้งแต่เกิดจนตาย ภายหลังรั,ธรรมนูญ 2540 รับรองสิทธิเด็ก, ผู้พิการและ ผู้สูงอายุ ด้วยมาตรา 80, สิทธิการศึกษาพื้นฐาน 12 ปี มาตรา 43 ซึ่ง ทั้ง 2 มาตราเปิดโอกาสให้ กระทรวงศึกษาธิการสามารถจัดบริการการศึกษา อนุบาล+พื้นฐาน12ปีและ การศึกษานอกระบบ = การเรียนรู้ตลอดชีวิต หรือ การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้
สรุป:
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8เป็นการคิดกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทย โดยมีคนไทยเป็นศูนย์กลางการพัฒนา และ มีส่วนในการร่วมจัดทำแผนพัฒนาฯ 8 เพื่อมุ่งเน้นการ สร้างความยั่งยืน และ ความเป็นธรรม โดยมีการ จัดสรรงบประมาณตามภารกิจ อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมไทยเติบโตอย่าง ยั่งยืน ในระยะยาว พร้อมกับการมีส่วนร่วมจากประชาชนในการพัฒนา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่การพัฒนาอย่างรวดเร็ว ภายใต้แผนพัฒนาฯ 8
นอกจากนี้ เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจแห่งเอเชีย หรือ ต้มยำกุ้ง2540 แผนพัฒนาฯ 8 มีบทบาทสำคัญในการทำให้ ประเทศไทยผ่านพ้นวิกฤตเศรษฐกิจสามารถผ่านพ้นวิกฤตเศรษฐกิจต้มยำกุ้ง 2540 ได้อย่างรวดเร็ว
OTOP — กองทุนหมู่บ้าน—ธนาคารประชาชน: ทำลายเศรษฐกิจฐานราก ของ ประเทศไทย และ เพิ่มภาระหนี้สินของคนไทย
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย แนวคิด และบทบาทของผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนภายใต้กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ซึ่งเน้นการพัฒนาที่มี “คนเป็นศูนย์กลาง” โดยใช้เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนหมายถึงสินค้าและบริการที่เกิดจากทรัพยากร ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมของท้องถิ่น โดยมุ่งเน้นการสร้างศักยภาพของคนในชุมชน ควบคู่กับการสร้างรายได้และความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจฐานราก
ผลการศึกษาพบว่า แนวคิดเศรษฐกิจชุมชนให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเป็นเจ้าของและบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยมีเครื่องมือสนับสนุนสำคัญ ได้แก่ กองทุนชุมชนและสินเชื่อเพื่อการผลิต ซึ่งช่วยเสริมสร้างโอกาสในการพัฒนาอาชีพและลดการพึ่งพาหนี้นอกระบบ อย่างไรก็ตาม การดำเนินนโยบายในบางช่วงเวลาอาจมีความแตกต่างด้านแนวทางและการเน้นผลลัพธ์ระหว่างการพัฒนาฐานรากกับการขับเคลื่อนเชิงตลาด
โดยสรุป ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชนมิได้เป็นเพียงเครื่องมือทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาคน เสริมสร้างศักดิ์ศรีชุมชน และนำไปสู่ความยั่งยืนของการพัฒนาในระดับฐานรากของประเทศ
คำสำคัญ: เศรษฐกิจชุมชน, แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8, ผลิตภัณฑ์ชุมชน, เศรษฐกิจฐานราก, การพัฒนาที่ยั่งยืน
บทนำ
ในกระบวนการพัฒนาเศรษฐกิจระดับฐานราก ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน” มีบทบาทสำคัญในฐานะกลไกที่มุ่งเสริมสร้างความเข้มแข็งจากภายใน มากกว่าการพึ่งพาการเติบโตจากภายนอกเพียงอย่างเดียว ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ยุทธศาสตร์ดังกล่าวได้ถูกวางอยู่บนหลักการสำคัญว่า “คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา” และเศรษฐกิจเป็นเพียงเครื่องมือในการยกระดับคุณภาพชีวิต
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนจึงไม่ได้หมายถึงเพื่อการค้าเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลลัพธ์ของกระบวนการพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชน โดยอาศัยทรัพยากรท้องถิ่น ภูมิปัญญาพื้นบ้าน และทุนทางสังคมที่มีอยู่เดิม การผลิตในลักษณะนี้สะท้อนโครงสร้างเศรษฐกิจที่ชุมชนเป็นเจ้าของ ทั้งในด้านการตัดสินใจ การบริหารจัดการ และการจัดสรรผลประโยชน์
ยุทธศาสตร์ดังกล่าวแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากนโยบายเชิงประชานิยมในระยะหลัง เช่น โครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ในหลายกรณีกลับก่อให้เกิดแรงกดดันให้ชุมชนผลิตตามความต้องการของตลาด มากกว่าศักยภาพที่แท้จริง ส่งผลให้เกิดปัญหาการลงทุนเกินตัวและภาระหนี้สินในระยะยาว
ในมิติของการเงินเพื่อการพัฒนา “เงินทุนเศรษฐกิจชุมชน” ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 ถูกออกแบบให้แตกต่างจากมาตรการแจกจ่ายเงินโดยตรง กล่าวคือ มีการกำหนดเงื่อนไขการสมทบทุน การมีส่วนร่วมของชุมชน และกลไกการติดตามตรวจสอบ เพื่อสร้างวินัยทางการเงินและความรับผิดชอบร่วมกัน แนวทางนี้ช่วยลดปัญหาหนี้สินที่ไม่มีประสิทธิภาพ ซึ่งพบได้ในโครงการที่ขาดเงื่อนไขกำกับดูแล
นอกจากนี้ เครื่องมือทางการเงินในรูปแบบเงินกู้เศรษฐกิจชุมชนยังมีบทบาทสำคัญในการลดการพึ่งพาหนี้นอกระบบ โดยเน้นการใช้เงินทุนเพื่อการผลิตและการลงทุน มากกว่าการบริโภค ส่งผลให้เกิดการหมุนเวียนของทรัพยากรภายในชุมชน และเสริมสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจในระยะยาว
ทบทวนวรรณกรรม: แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 มุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนและความเป็นธรรมในการพัฒนาในทุกด้าน ผลลัพธ์ที่สำคัญจากการดำเนินงานตามแผนนี้ ได้ส่งผลกระทบในหลายด้านที่สำคัญ โดยมีการ จัดระบบการใช้งบประมาณตามภารกิจ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการพัฒนา และนำไปสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว
สรุปของผลลัพธ์ที่สำคัญจากการดำเนินงาน:
1. กระบวนทัศน์ใหม่ในการจัดทำแผน
แผนฉบับที่ 8 เน้นการ มีส่วนร่วมของประชาชน ในทุกขั้นตอนของการพัฒนา ตั้งแต่การออกแบบแผน การดำเนินการ ไปจนถึงการประเมินผล ทำให้การพัฒนามีความ ยั่งยืน และ โปร่งใส ซึ่งช่วยส่งเสริมการสร้างความเข้าใจร่วมกันในสังคมไทย และสนับสนุนการ ปฏิรูปสังคม รวมถึงการเสริมสร้าง ประชาธิปไตย ในระดับรากหญ้า
2. การพัฒนาเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
แผนนี้มุ่งเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจที่ ยั่งยืน โดยไม่มองแค่การเติบโตทางเศรษฐกิจในเชิงปริมาณ แต่ยังเน้นการ กระจายรายได้อย่างเท่าเทียม และการ พัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ผ่านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งส่งผลให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงโอกาสในการพัฒนาเศรษฐกิจและมีความสามารถในการแข่งขันในระดับโลก
3. ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน เป็น ยุทธศาสตร์หนึ่งของ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8
แผนพัฒนาฉบับที่ 8 ให้ความสำคัญกับการพัฒนา เศรษฐกิจชุมชน โดยการสนับสนุน ผลิตภัณฑ์เศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น OTOP เงินทุนเศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น กองทุนหมู่บ้าน และ เงินกู้เศรษฐกิจชุมชน ถูกรีเบรนด์เป็น ธนาคารประชาชน
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนช่วยให้ชุมชนสามารถพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นได้อย่าง ยั่งยืน โดยการเสริมสร้างเศรษฐกิจฐานรากและการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 เน้นให้ชุมชนใช้ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นสร้าง “ผลิตภัณฑ์ชุมชน” เพื่อพัฒนาคน สร้างรายได้ และเพิ่มความเข้มแข็งจากฐานราก โดยให้ชุมชนเป็นเจ้าของและมีส่วนร่วมในการพัฒนา
ตัวอย่างสินค้า ได้แก่ สินค้าเกษตร แปรรูป หัตถกรรม และอาหารพื้นบ้าน
ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจชุมชน ตรงข้าม กับ OTOP/ กองทุนหมู่บ้าน และ ธนาคารประชาชน เพราะเน้น “การพึ่งตนเองของคนไทย” มากกว่าการผลักดันสินค้าเข้าสู่ตลาดหรือการรีแบรนด์จากรัฐ
รวมถึงระบบเงินทุนและเงินกู้ซึ่งเน้นวินัยทางการเงิน การมีส่วนร่วมของชุมชน และการลงทุน เพื่อความยั่งยืนของประเทศไทย และ ลดความเหลื่อมล้ำของคนไทย
4. การกระจายรายได้และการลดความยากจน
แผนนี้เน้นการ กระจายรายได้ อย่าง เท่าเทียม และการลดความยากจน ซึ่งการพัฒนาเศรษฐกิจในทุกระดับจะต้องสามารถ ลดช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจน และสร้างโอกาสในการพัฒนาให้กับประชาชนทุกกลุ่มในสังคม ทำให้เกิดสังคมที่ เสมอภาค และ ยั่งยืน
5. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
แผนนี้ให้ความสำคัญกับการ พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยมุ่งพัฒนาทุกด้าน เช่น การศึกษา, การฝึกอบรมทักษะ, การดูแลสุขภาพ และการส่งเสริมการพัฒนาให้กับประชาชนทุกกลุ่ม เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการพัฒนาประเทศในระยะยาว
6. สิทธิการรักษาพยาบาลครอบคลุม 100%
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 ได้กำหนดเป้าหมายในการ กำหนดสิทธิการรักษาพยาบาล ให้ครอบคลุม 100% ของ พื้นที่ประเทศไทยเพื่อช่วยให้ทุกคนสามารถเข้าถึงการดูแลสุขภาพที่มีคุณภาพได้อย่างเท่าเทียม ภายหลังถูกรับรองสิทธิ์ ด้วยรัฐธรรมนูญ 2540 มาตรา 52 ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญฉบับเเรก ซึ่งกำหนด สิทธิการรักษาพยาบาลของคนไทย
7. การแปลงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ไปสู่การปฏิบัติ
https://prt.parliament.go.th/items/c718148c-f2a9-4160-ba20-c06a20f1b655/full
8. การจัดสรรงบประมาณตามภารกิจ
แผนพัฒนาฯ 8 มีการ จัดสรรงบประมาณ ตามภารกิจเพื่อให้การพัฒนาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเน้นการใช้จ่ายงบประมาณให้สอดคล้องกับ เป้าหมายการพัฒนา และความต้องการของประชาชนในทุกระดับ โดยมีการแบ่งงบประมาณเป็นส่วนๆ สำหรับการพัฒนาภาคต่างๆ เช่น การพัฒนาคุณภาพชีวิต, การสร้างสวัสดิการสุขภาพ, การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน, การพัฒนาการศึกษา และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
การ จัดสรรงบประมาณตามภารกิจ ช่วยให้มีการใช้จ่ายที่มี ประสิทธิภาพสูงสุด และสามารถมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาหรือส่งเสริมการพัฒนาในพื้นที่ที่มีความต้องการสูงสุด ทำให้การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมสามารถดำเนินไปได้อย่างสมดุลและยั่งยืน
9. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้วยการกำหนดให้ จัดบริการคนไทยตั้งแต่เกิดจนตาย ภายหลังรั,ธรรมนูญ 2540 รับรองสิทธิเด็ก, ผู้พิการและ ผู้สูงอายุ ด้วยมาตรา 80, สิทธิการศึกษาพื้นฐาน 12 ปี มาตรา 43 ซึ่ง ทั้ง 2 มาตราเปิดโอกาสให้ กระทรวงศึกษาธิการสามารถจัดบริการการศึกษา อนุบาล+พื้นฐาน12ปีและ การศึกษานอกระบบ = การเรียนรู้ตลอดชีวิต หรือ การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้
สรุป:
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8เป็นการคิดกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทย โดยมีคนไทยเป็นศูนย์กลางการพัฒนา และ มีส่วนในการร่วมจัดทำแผนพัฒนาฯ 8 เพื่อมุ่งเน้นการ สร้างความยั่งยืน และ ความเป็นธรรม โดยมีการ จัดสรรงบประมาณตามภารกิจ อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมไทยเติบโตอย่าง ยั่งยืน ในระยะยาว พร้อมกับการมีส่วนร่วมจากประชาชนในการพัฒนา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่การพัฒนาอย่างรวดเร็ว ภายใต้แผนพัฒนาฯ 8
นอกจากนี้ เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจแห่งเอเชีย หรือ ต้มยำกุ้ง2540 แผนพัฒนาฯ 8 มีบทบาทสำคัญในการทำให้ ประเทศไทยผ่านพ้นวิกฤตเศรษฐกิจสามารถผ่านพ้นวิกฤตเศรษฐกิจต้มยำกุ้ง 2540 ได้อย่างรวดเร็ว