ประกันสังคมคำนวณเงินบำเหน็จ-บำนาญให้แต่ละรายอย่างไร? อยากเสนอให้มีใบแจ้งรายละเอียดการคำนวณให้ด้วย

ช่วงที่ผ่านมาได้มีโอกาสเข้าไปอ่านและติดตามกลุ่มเกี่ยวกับประกันสังคมหลายกลุ่ม มักจะมีสมาชิกนำภาพยอดเงินบำเหน็จชราภาพที่ตนเองได้รับมาแบ่งปันกันอยู่เสมอ บางคนก็สงสัยว่าได้เงินเท่านี้ถูกต้องหรือไม่ คำนวณมาจากอะไร และมีวิธีตรวจสอบอย่างไรบ้าง

ระหว่างที่ติดตามในกลุ่ม เคยเห็นสมาชิกคนหนึ่งโพสต์ภาพหน้าจอคอมพิวเตอร์ของเจ้าหน้าที่ประกันสังคม ซึ่งมีรายละเอียดตัวเลขและรายการที่ใช้ประกอบการคำนวณเงินบำเหน็จชราภาพเป็นรายปีอย่างละเอียด ทำให้สามารถนำมาลองแกะวิธีการคำนวณบำเหน็จได้ ซึ่งเคยเขียนวิเคราะห์ไว้ในกระทู้ก่อนหน้า https://pantip.com/topic/44065317

กรณีเงินบำนาญชราภาพ ในปัจจุบันสูตรคำนวณบำนาญชราภาพยังค่อนข้างตรงไปตรงมา โดยพิจารณาจากจำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบและฐานค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน

แต่ในฐานะผู้ประกันตนเอง (และอีกหลายปีกว่าจะได้เห็นเอกสาร) ก็ไม่เคยเห็นในโพสต์กลุ่มประกันสังคมว่ามีใครนำใบแจ้งผลบำนาญที่แสดงรายละเอียดการคำนวณมาให้ดู เท่าที่อ่านข้อมูลจากผู้ที่ได้รับบำนาญ ดูเหมือนจะทราบเพียงยอดเงินบำนาญที่จะได้รับ 

ขณะนี้มีการพูดถึงการปรับสูตรคำนวณบำนาญชราภาพเป็นสูตร CARE (Career Average Revalued Earnings) ซึ่งเป็นแนวทางที่พิจารณาฐานค่าจ้างตลอดช่วงเวลาการทำงาน โดยมีการปรับค่าฐานค่าจ้างตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด เมื่อสูตรมีความซับซ้อนมากขึ้น การมีเพียงยอดเงินบำนาญที่ได้รับแจ้งย่อมไม่เพียงพอ ผู้ประกันตนควรสามารถตรวจสอบได้ว่าแต่ละปี แต่ละช่วงเวลาที่ส่งเงินสมทบ ถูกนำมาคำนวณอย่างไร และมีการปรับค่าฐานค่าจ้างด้วยหลักเกณฑ์ใด

สิ่งที่สะดุดใจทั้งในการคำนวณบำเหน็จและบำนาญ ระบบมีข้อมูลรายละเอียดการคำนวณ แต่ดูเหมือนผู้ประกันตนจะไม่ได้รับเอกสารที่แสดงรายละเอียดเหล่านี้เมื่อได้รับแจ้งผลการอนุมัติ

จึงเกิดคำถามว่า ทำไมผู้ประกันตนจึงไม่ได้รับรายละเอียดการคำนวณ หรืออย่างน้อยก็ควรได้รับเอกสารที่อธิบายที่มาของตัวเลขต่าง ๆ ที่ใช้คำนวณเงินให้ชัดเจนจนสามารถตรวจสอบได้ง่าย

เมื่อฝ่ายประกันสังคมก้าวหน้าได้รับชัยชนะในการเลือกตั้ง และน่าจะเริ่มเข้ามาทำงานในเร็วๆ นี้ จึงอยากฝากข้อเสนอเล็กๆ ที่คิดว่าสามารถดำเนินการได้จริงและไม่จำเป็นต้องใช้งบประมาณมากนัก คือ เสนอให้สำนักงานประกันสังคมปรับปรุงแบบฟอร์มแจ้งผลการอนุมัติเงินบำเหน็จและบำนาญชราภาพ โดยมีใบแนบแสดงรายละเอียดการคำนวณด้วย ไม่จำเป็นต้องส่งเอกสารเป็นกระดาษเพิ่มแนบไปกับหนังสือแจ้งผลก็ได้ อาจจัดทำเป็น PDF ให้ผู้ประกันตนดาวน์โหลดจากระบบ e-Self Service หรือมีลิงก์ในแอป SSO ก็ได้

[ภาพประกอบโดยเอไอเพื่อไม่ให้โพสแห้งแล้งมีแต่ตัวอักษร ตัวเลขมั่วมา ส่วนรูปแบบก็ยังไม่ได้พิจารณาจริงจังว่าควรมีรูปแบบอย่างไรจึงจะเข้าใจง่าย]

จขกท. มองว่าเป็นการเพิ่มกระดาษเพียงไม่กี่หน้า หรือเพิ่มไฟล์อิเล็กทรอนิกส์อีกหนึ่งไฟล์ ไม่ได้เป็นภาระค่าใช้จ่ายที่มีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับประโยชน์ที่ผู้ประกันตนจะได้รับ การแจ้งเพียงยอดเงินที่ได้รับอาจเพียงพอในแง่การแจ้งผล แต่การแจ้งรายละเอียดที่มาของตัวเลขจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและทำให้ผู้ประกันตนตรวจสอบสิทธิของตนเองได้จริง

ถือเป็นข้อเสนอเล็ก ๆ ที่อยากฝากไว้ให้คณะกรรมการประกันสังคมชุดใหม่พิจารณา

และเพื่อความมั่นใจในปัญหาและข้อเสนอ  อยากทราบว่าคนที่ได้รับสิทธิไปแล้วได้รับเอกสารอย่างไรกันบ้าง กรณีบำเหน็จ มีการแจกแจงเงินสมทบสะสมและผลประโยชน์ตอบแทนสะสมแยกตามปีหรือไม่, กรณีบำนาญ มีการแสดงฐานค่าจ้าง 60 เดือน จำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบ และอัตราร้อยละที่ใช้คำนวณหรือไม่ และสามารถขอรายละเอียดการคำนวณเพิ่มเติมจากสำนักงานประกันสังคมได้หรือไม่

ส่วนคนที่กำลังจะเกษียณ หรือกำลังจะยื่นขอรับบำเหน็จหรือบำนาญ มีความเห็นอย่างไรกับการเสนอให้มีเอกสารแสดงรายละเอียดการคำนวณเป็นรายบุคคล