เบาหวานให้กินข้าวกล้อง แต่ทำไมพอไตเสื่อม บางคนถูกแนะนำให้กลับไปกินข้าวขาว? 🍚

รศ.ดร.รัชนี คงคาฉุยฉาย สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล เขียนไว้ในนิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ 472 ว่า ข้าวชนิดเดียวกันอาจเหมาะกับโรคหนึ่ง แต่ต้องระวังกับอีกโรคหนึ่ง เพราะร่างกายจัดการสารอาหารแต่ละตัวต่างกันครับ


🤔 ทำไมข้าวกล้องเหมาะกับคนเป็นเบาหวาน
ธัญพืชไม่ขัดสีมีกากใยในปริมาณพอเหมาะ นอกจากช่วยให้น้ำตาลเข้ากระแสเลือดช้าลงแล้ว ยังช่วยกระตุ้นการขับถ่ายของเสียด้วยครับ ส่วนฟอสฟอรัสในข้าวกล้องนั้น ไม่ได้มีผลเสียกับคนที่เป็นเบาหวานเพียงอย่างเดียว

📈 พอไตเสื่อม ฟอสฟอรัสกลายเป็นเรื่องต้องระวัง
ข้าวกล้องดิบ 100 กรัม มีฟอสฟอรัสประมาณ 257 มิลลิกรัม แต่มีแคลเซียมเพียงประมาณ 14 มิลลิกรัม จึงไม่ใช่แหล่งแคลเซียมครับ เมื่อไตทำงานได้น้อยลง ร่างกายจะดูดซึมแคลเซียมได้ไม่ดีและขับฟอสฟอรัสออกไม่หมด ถ้าเป็นแบบนี้นานๆ สมดุลระหว่างแคลเซียมกับฟอสฟอรัสจะเสียไป จนเกิดโรคกระดูกพรุนตามมาได้

🍖 เรื่องโปรตีน ไม่ได้ดูแค่ปริมาณ แต่ต้องดูคุณภาพด้วย
ของเสียจากการเผาผลาญโปรตีนต้องขับออกทางปัสสาวะ ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังจึงต้องคุมปริมาณโปรตีน และเลือกโปรตีนคุณภาพดี เช่น เนื้อสัตว์ เนื้อปลา ข้าวกล้องมีโปรตีนพอควร แต่คุณภาพด้อยกว่า การกินข้าวขัดสีในปริมาณพอเหมาะแทน จึงช่วยลดภาระไตในการกำจัดของเสียครับ


📌 อัปเดตข้อมูลปี 2569 (เพิ่มเติมจากบทความต้นฉบับ)
แนวทางโภชนาการสำหรับโรคไตเรื้อรังของ National Kidney Foundation สหรัฐฯ (KDOQI ปี 2020) แนะนำให้พิจารณาด้วยว่าฟอสฟอรัสมาจากแหล่งใด เพราะร่างกายดูดซึมฟอสฟอรัสจากอาหารพืช เช่น ธัญพืชไม่ขัดสี ได้น้อยกว่าแหล่งอื่น ปัจจุบันจึงไม่ได้ห้ามธัญพืชไม่ขัดสีกับผู้ป่วยไตทุกคนแบบเหมารวม ส่วนผู้ที่ฟอกไตแล้ว ความต้องการโปรตีนจะต่างจากผู้ป่วยที่ยังไม่ได้ฟอกไต จึงไม่ควรลดโปรตีนเองครับ


💥 หากเป็นทั้งเบาหวานและโรคไต หรือไม่แน่ใจว่าโรคไตของตัวเองอยู่ระยะไหน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเปลี่ยนชนิดข้าวนะครับ


ที่มา : รศ.ดร.รัชนี คงคาฉุยฉาย นิตยสารหมอชาวบ้าน คอลัมน์ข้อสงสัยน่ารู้ ปีที่ 40 ฉบับที่ 472 สิงหาคม 2561