ความต่างของ “ปลาในกระป๋อง” แต่ละชนิด กับเรื่องราวของ “ปลากระป๋องไม่ตรงปก”

ประเด็นร้อนออนไลน์ที่ลุกลามถึงความเชื่อมั่นผู้บริโภค ผวาเปิดกระป๋องมาเจอ “ปลาหมอคางดำ” แม้สุดท้ายกระจ่างว่าเป็น “ปลานิล” แต่เป็นคำถามถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการจัดการกับปัญหาการสอดไส้ปลาไม่ตรงฉลาก

"ปลากระป๋องปลาหมอคางดำ” กลายเป็นประเด็นร้อนในโลกออนไลน์ ที่ผู้บริโภคถ่ายคลิปไว้ และตั้งข้อสังเกตว่า ที่กระป๋องระบุว่าฉลากว่าเป็นปลาแมคเคอเรล แต่เมื่อเปิดออกมาเป็นปลาลักษณะถูกหั่นเป็นท่อนๆ และคล้าย “ปลาหมอคางดำ” แต่ต่อมาผู้ผลิตได้ออกมาชี้แจงว่า นี่คือ “ปลานิล” ไม่ใช่ปลาหมอคางดำ ขอโทษผู้บริโภครายนี้ พร้อมรับผิดชอบและแก้ไข

ความต่างของปลาแต่ละชนิด ที่นิยมนำมาทำปลากระป๋อง และถูกตั้งข้อสังเกตว่าอาจเป็น “ปลานิล หรือปลาหมอคางดำ

วงศ์: Scombridae (วงศ์เดียวกับปลาทูและปลาทูน่า)

หน้าตา: ลำตัวเพรียวยาวคล้ายตอร์ปิโด ผิวเรียบเนียน ลำตัวด้านบนมีสีเงินอมฟ้าหรืออมเขียว และมี ลายเส้นหยักๆ สีดำขวางบริเวณหลัง คล้ายลายเสือ

ถิ่นอาศัย: ทะเลเปิดและมหาสมุทร (Pelagic fish) ว่ายน้ำเร็ว มักพบในเขตอบอุ่นและเขตร้อนทั่วโลก เช่น มหาสมุทรแอตแลนติกและแปซิฟิก

เนื้อและรสชาติ: เนื้อแน่น สีเข้ม (อมแดงหรือน้ำตาล) มีไขมันแทรกสูงมากทำให้มีกรดไขมันโอเมก้า 3 สูง รสชาติเข้มข้น เนื้อมีความมันและมีกลิ่นคาวปลาทะเลชัดเจน (เป็นปลาที่คนไทยคุ้นเคยในรูปแบบปลากระป๋องซอสมะเขือเทศ)

วงศ์: Clupeidae (วงศ์ปลาหลังอาย หรือกลุ่มปลาเฮอริ่ง)

หน้าตา: ขนาดตัวค่อนข้างเล็ก ลำตัวยาวแบนข้าง ผิวสีเงินแวววาว เกล็ดมีขนาดใหญ่แต่หลุดร่วงได้ง่าย ไม่มีลายเส้นหยักบนหลัง เหมือนปลาแมคเคอเรล

ถิ่นอาศัย: อาศัยอยู่ในทะเล ว่ายรวมกันเป็นฝูงใหญ่ใกล้ผิวน้ำ มักพบตามแนวชายฝั่งและทะเลเปิด ทั้งในมหาสมุทรแปซิฟิก แอตแลนติก และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน

เนื้อและรสชาติ: เนื้อนุ่ม สีอ่อนกว่าแมคเคอเรลเล็กน้อย มีความมันสูง รสชาติหวานมันเป็นเอกลักษณ์ ก้างเล็กและนิ่ม (โดยเฉพาะเมื่อนำไปทำปลากระป๋อง ก้างจะเปื่อยจนเคี้ยวได้)

วงศ์: Cichlidae (วงศ์ปลาหมอสี)

หน้าตา: ลำตัวกว้างและแบนข้าง หัวโต ปากกว้าง เกล็ดใหญ่ ลำตัวมักมีสีเทาอมดำหรือสีเงินอมเขียว มีลายพาดขวางลำตัวเป็นแถบสีเข้ม (เห็นชัดในปลาวัยอ่อน)

ถิ่นอาศัย: เป็นปลาน้ำจืด (แม่น้ำ ทะเลสาบ บ่อเลี้ยง) มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา แต่ปัจจุบันเป็นปลาเศรษฐกิจที่เพาะเลี้ยงในน้ำจืดทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ทนทานต่อสภาพแวดล้อมได้ดี

เนื้อและรสชาติ: เนื้อสีขาวฟู นุ่มแต่มีความแน่น รสชาติอ่อน (Mild) ไม่คาวจัด มีไขมันน้อย ดูดซับรสชาติเครื่องปรุงได้ดีเยี่ยม จึงนิยมนำไปทำสารพัดเมนู ทั้งทอด นึ่งมะนาว หรือเผาเกลือ

วงศ์: Cichlidae (วงศ์ปลาหมอสี - วงศ์เดียวกับปลานิล)

หน้าตา: รูปร่างคล้ายปลานิลแต่ตัวเล็กกว่าและเพรียวกว่าเล็กน้อย จุดเด่นที่สังเกตง่ายที่สุดคือ มีปื้นสีดำบริเวณใต้คาง แผ่นปิดเหงือก และช่วงอก ลำตัวมักมีสีออกเงินอมเหลืองหรือเขียวอ่อน

ถิ่นอาศัย: อาศัยในน้ำกร่อย ปากแม่น้ำ ป่าชายเลน และทนต่อความเค็มได้ดีเยี่ยม (อยู่ได้ทั้งน้ำจืดและน้ำทะเลที่มีความเค็มสูง) มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาตะวันตก ปัจจุบันถูกจัดเป็น "เอเลี่ยนสปีชีส์" ที่รุกรานระบบนิเวศแหล่งน้ำในประเทศไทย

เนื้อและรสชาติ: เนื้อสีขาวคล้ายปลานิล แต่เนื้อค่อนข้างหยาบและกระด้างกว่า ก้างแข็งและมีโครงสร้างก้างที่อาจทำให้กินยากกว่า รสชาติมักขึ้นอยู่กับแหล่งน้ำที่อาศัย หากอยู่ในแหล่งน้ำที่ไม่ดีอาจมีกลิ่นโคลนหรือกลิ่นคาวจัด ความอร่อยและเนื้อสัมผัสสู้ปลานิลไม่ได้

เมื่อวันที่ 5 พ.ค. อย.ประสาน สสจ.สมุทรสาคร ลุยตรวจโรงงานผลิตปลากระป๋องไม่ตรงปกทันที สิ่งที่พบคือสถานที่ผลิตไม่ผ่านหลักเกณฑ์ และอายัดเรียกคืนสินค้าทั้งหมดออกจากท้องตลาด และอายัดผลิตภัณฑ์ยี่ห้อที่เป็นข่าวและยี่ห้ออื่นที่พบทั้งหมด ณ สถานที่ผลิต 12,760 กระป๋อง และที่พบ ณ สถานที่จำหน่ายจำนวน 250 กระป๋อง

ซึ่งภายในโรงงาน พบผลิตภัณฑ์มากกว่า 1 ยี่ห้อ และที่บรรจุภัณฑ์ มีการลงรายละเอียดหน้ากระป๋องว่า เป็น “ปลาแมคเคอเรล” และ “ปลาซาร์ดีน

นางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และคณะ ลงพื้นที่โรงงานผลิตปลากระป๋อง วันที่ 6 พ.ค. พร้อมกล่าวว่าทางผู้ประกอบการจะมีการเยียวยาแก่ผู้เสียหายเบื้องต้นแล้ว แต่เพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ซ้ำ และคืนความเป็นธรรมแก่ผู้บริโภค หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องมีการตรวจสอบและติดตามข้อเท็จจริง เพื่อความปลอดภัยทางร่างกายและทรัพย์สินของผู้บริโภค

ขณะที่ปลาที่นำมาใช้แทนปลาแมคเคอเรลนั้น ล่าสุดทางกรมประมง ยืนยันผลตรวจปลากระป๋อง คือ ปลานิล ไม่ใช่ปลาหมอคางดำ ตามที่มีในกระแสข่าวแต่อย่างใดทั้งสิ้น

ด้าน นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สส.บัญชีรายชื่อ นำ สส.พรรคประชาชน ได้นำปลากระป๋องยี่ห้อหนึ่งที่สุ่มซื้อจากพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครมา 2 กระป๋อง โดยมีฉลากข้างปลากระป๋องระบุว่าเป็นปลาซาดีน แต่เมื่อเทออกมาแล้วนั้นพบว่าเป็นปลาชนิดอื่น อย่างไรก็ตาม การนำปลากระป๋องมาทดลองเป็นคนละยี่ห้อกับที่เป็นข่าว

ในเรื่องของการคุ้มครองผู้บริโภคก็ว่ากันไปในเรื่องกระบวนการกฎหมายที่บริษัทที่ดำเนินการผลิต ผลิตภัณฑ์ชนิดนั้นออกมาต้องดำเนินการ แต่สิ่งที่น่ากังวลคือเรื่องของสายพันธุ์ปลา ที่ปฏิเสธไม่ได้ว่าโรงงานผู้ผลิตในบริเวณเหล่านั้น เป็นพื้นที่การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ตนไม่ได้บอกว่าปลาคางหมอน่ากลัว ทานไม่ได้ หรือแปรรูปไม่ได้ แต่ตนบอกว่าถ้าจะมีกระบวนการดำเนินการแก้ไขปัญหาเรื่องปลาคางดำอย่างหนึ่งอย่างใด ควรที่จะออกประกาศให้ชัดเจนและมีมาตรการรองรับให้ชัดเจน เพราะถึงแม้จะมีกระบวนการนำหรือแอบนำไปแปรรูป ขั้นตอนขณะนี้ก็ยังผิดกฎหมายอยู่ เพราะปลาคางดำเป็นสัตว์คุ้มครองพิเศษ ห้ามโยกย้าย ห้ามแปรรูป หากไม่ได้รับการอนุญาต

ส่วนแบรนด์ที่ไม่ได้รับมาตรฐานหรือแบรนด์ที่มีปัญหานั้น ในสื่อบอกว่าเก็บหมดแล้ว 2 กระป๋องนี้เป็นเพียง 2 กระป๋องในหนึ่งลังที่ทางสส. ได้ไปหาซื้อมา ในร้านค้าทั่วไปในพื้นที่ และตรวจสอบพบว่ามีอีกหลายแบนที่มีการสุ่มเปิดมาแล้วเป็นเช่นนี้ จึงอยากให้เข้มงวดกวดขันมากกว่านี้ และจะส่งปลากระป๋องที่เหลือไปให้นักวิจัยตามมหาวิทยาลัยต่างๆเป็นการตรวจสอบคู่ขนานกับการตรวจสอบของรัฐบาลต่อไป.-413-สำนักข่าวไทย