"ชิกเอี่ยฉ่าย" วันทานผักเจ็ดอย่าง

กระทู้สนทนา

เรื่องเล่าจากผู้สูงอายุ อาหารจีน วันตรุษจีน วัฒนธรรม

ต้มผักเจ็ดอย่าง หอมอร่อยจริงๆค่ะ

"ชิกเอี่ยฉ่าย" วันทานผักเจ็ดอย่าง (ชิวฉิก) 7 ค่ำ เดือน 1 จันทรคติจีน

พรุ่งนี้แล้วค่ะ ชิวฉิกหลังตรุษจีน 7 วัน พวกเราลูกหลานไทยเชื้อสายจีนจะต้มผักเจ็ดอย่างทานเพื่อความเป็นสิริมงคล ถ้าเป็นสมัยก่อนแม่นันคงรอทานอย่างเดียว เพราะอาอึ้ม หรืออาแจ้ (คุณแม่หรือพี่สาว) จะเป็นคนทำให้ แต่ทุกวันนี้แม่นันต้องเป็นคนทำให้สมาชิกทุกคนในครอบครัวทานกัน แม่นันทำให้สมาชิกทุกคนในครอบครัวทานกันทุกปีค่ะ จำได้ว่าปีแรกที่ป้อนเด็กๆทานเป็นมื้อเช้าในรถ (ลูกๆแม่นันโตในรถค่ะ ทันสมัยเนอะ ๕๕) อาโซ้ยตี๋ได้ทานคำแรก ทำตาโต พร้อมอุทานว่า "มามี้ หอเจี้ยะ เหยียะพัง" (มามี้ อร่อย หอมจังเลย) เด็กไม่พูดปดค่ะ เพราะผักเจ็ดอย่างเมื่อนำมาต้มรวมกันแล้ว หอมอร่อยมากๆ มีใครทานประจำทุกปีมั้ยคะ หรือมีใครไม่รู้จักและไม่เคยทานเลย...

ผักมงคลเจ็ดอย่าง

"วันทานผักเจ็ดอย่าง” อีกหนึ่งวันสำคัญช่วงเทศกาลตรุษจีน คือวันที่เราจะนำผักมงคลเจ็ดอย่างมาต้มหรือผัดรวมกันให้สมาชิกทุกคนในบ้านได้ทานเพื่อความเป็นสิริมงคล

เจียหง่วยชิวฉิก (จันทร์ที่ 23 ก.พ. 69) คนจีนถือว่าวันนี้ใครได้กินต้มหรือผัดผักมงคลทั้งเจ็ดอย่างแล้วจะโชคดี จะไม่ให้โชคดีได้ยังไงคะ ก็ผักแต่ละชนิดล้วนมีความหมายที่เป็นมงคลแถมมีประโยชน์ต่อสุขภาพทั้งนั้น มาดูกันค่ะว่าผักมงคลทั้งเจ็ดอย่างมีอะไรบ้าง บางบ้านบางท้องถิ่นอาจจะใช้ต่างชนิดกัน (ตามความชอบความเชื่อ หรือผลผลิตแต่ละท้องถิ่น) รวมแล้วได้เจ็ดอย่างก็ถือว่าดีมากค่ะ

ก่อนชิวฉิกสองสามวัน พ่อค้าแม่ค้าจะเตรียมนำผักมงคลมาจำหน่ายให้คนไทยเชื้อสายจีนได้จับจ่ายกัน เมื่อวานแม่นันเดินตลาดบุญเรืองแต่เช้าเพื่อหาซื้อผักทั้งเจ็ดอย่างมาต้ม เดินวนรอบตลาดอยู่นานว่าจะต้มกับอะไรดี เพราะเป็ดไก่ตรุษจีนแม่นันนำไปต้มพะโล้หมดแล้ว ต้มกับหมูสามชั้นก็อร่อยนะคะ หรือบางคนทานมังสวิรัติยิ่งดีต่อสุขภาพเข้าไปใหญ่ ของแม่นันต้มทีหม้อใหญ่ๆ เผื่อคุณแม่สามีด้วย ส่วนบ้านใครที่ยังเหลือเป็ดไก่เยอะ นำมาต้มกับผักเจ็ดอย่างนี้เลยนะคะ อร่อยสุดๆ

ผักมงคล 7 อย่าง โดยมากจะประกอบด้วย

1. ขึ่งไฉ่ 芹菜 (คึ่นช่าย) ไปพ้องเสียงกับ “ คึ้ง “ ( 勤 ) แปลว่ามีความเพียร วิริยะ ขยัน คำว่า "ขึ่ง" ภาษาจีนแต้จิ๋วแปลว่า "เก็บ" ก็ได้อีกความหมายหนึ่งว่า เหลือกิน เหลือเก็บ เหลือใช้

2. ชุงไฉ่ 春菜 (ผักขม) พ้องกับคำว่า “ชุง/ชุน” ( 春 ) ฤดูใบไม้ผลิ หมายถึงความสดชื่นมีชีวิตชีวา อีกคำหนึ่ง 伸 ชุง แปลว่า ยืด หรือ ยื่นที่ถูกดึงไปเข้ากับความหมายว่า มีหน้ามีตา อายุยืนยาว

3. เก่าฮะ เก๋าฮะ 厚合 ผักเขียว ๆ ใบหนา ๆ ความหมายคือ ความซื่อสัตย์ ความน่าเชื่อถือ เจ้าสาวที่แต่งงานไปในครอบครัวคนจีนที่ยังเคร่งอยู่ก็จะได้รับประทานผักตัวนี้ เพื่อให้ซื่อสัตย์ต่อสามี ส่วนคำว่า "ฮะ" ที่แปลว่า "ชอบพอ" ให้ความหมาย มีแต่คนชอบ คนรัก ทำอะไรก็เป็นที่ถูกใจ (เจ้านาย) หน้าที่การงานรุ่งโรจน์ *แต่บางครั้งผัก เก่าฮะ นี้ เขาก็ใช้ แปะฮะ 百合 แทนก็มี ซึ่งก็แปลว่าเป็นผู้ที่เข้าได้กับทุกคน เข้าได้กับทุกสถานะการณ์พ้องเสียงกับคำว่าสมานฉันท์

4. สึ่งฉ่าย 蒜 ต้นกระเทียม พ้องเสียงกับคำว่า “ สึ่ง “ ( 算 ) แปลว่า “นับ” คนจีนถือว่า คนนับเลขเป็นก็จะเป็นพ่อค้าพ่อขายจะร่ำรวย นับเงินนับทอง

5. ตั่วไฉ่ 大菜 ผักกาดเขียวปลี ผักโสภณ มีความหมายว่าใหญ่โต ยิ่งใหญ่ เป็นผู้นำ

6. ไช้เท้า 菜頭 เป็น “ อาเท้า “ เป็นหัวหน้า คือได้เป็น เจ้าคนนายคน หรือไปพ้องกับ “ไช้” ( 財 ) แปลว่า โชคลาภ มีลาภ

7. กะหนั่มไฉ่ (甲藍菜) (ผักคะน้า) หมายถึงที่หนึ่งในตะกร้า คำว่า“ กะ ( 甲 ) (กะ..เป็นอักษรจีนตัวแรกของ10ราศีฟ้า) ”เมื่อไปผสมกับ คำว่าประเทศ หรือ โลก ก็แปลว่ายอดเยี่ยม เป็นที่หนึ่งในโลก หมายถึง ยอดเยี่ยม, ล้ำเลิศ, เกราะป้องกันส่วนคำว่า “นั้ม” จะหมายถึงสีน้ำเงินหรือสีคราม ซึ่งสีนี้ชาวจีนถือกันว่าเป็นสีแห่งท้องฟ้าหรือสวรรค์

อยากให้มายืนอยู่ข้างๆแม่นัน จะได้กลิ่นความอร่อยของผักทั้งเจ็ดอย่าง

ความหมายของชื่อผักแต่ละชนิดจะพ้องรูปพ้องเสียงซึ่งแปลออกมาได้ความหมายดีๆหลากหลาย เป็นมงคล

การกำหนดให้รับประทานผัก 7 อย่าง น่าจะเป็นกุศโลบายของนักปราชญ์แต่โบร่ำโบราณ การที่จะบอกให้คนที่รับประทานหมูเห็ดเป็ดไก่ ร่ำสุรา มาตลอดเป็นเวลาหลายวัน ให้ไปถ่ายท้องเสียบ้าง คงมีคนเชื่อยาก จึงหากลวิธีให้กินผักซึ่งมีกากใยมากจะได้มีสุขภาพดี พร้อมเลือกผักที่มีชื่อมีความหมายที่เป็นมงคลใส่ลงไป มนุษย์ชอบสิ่งดีมีความหมาย จึงถือเป็นประเพณีหลังตรุษจีนที่ต้องกินผัก 7 อย่างที่เป็นสิริมงคลกันมาแต่โบราณ

แม่นันนำบทกลอน/เพลง "ชิกเอี่ยฉ่าย" พร้อมความหมายมาให้อ่านกัน ลองแปลกันดูนะคะ ศัพท์ไม่ยาก

七-样-羹，七-样-羹，ชิกเอี่ยแก, ชิกเอี่ยแก,

老-人-食-了-变-后-生，เหล่านั้ง เจียะ เลี่ยว เปี้ยงห่าวแซ

孥囝食了面红芽，โนวเกี้ย เจียะ เลี่ยว หมิ่งอั่งอั๊ง

姿-娘-食-雅-人-相-争，จือเนี้ย เจียะ เงี่ย หนั่งเซียแจ

天-顶-北-斗-有-七-星，ทีเต้ง ปั๊ก เต้า อู่ชิกแช

初-七-拢-食-七-样-羹，ชิวฉิก ลงเจียะ ชิกเอี่ยแก

大-菜-百-合-芹-菜-蒜，ตั่วฉ่าย แปะฮะ ขึ่งช้าย สึ่ง

春-菜-菜-头-韭-菜-青，ชุงฉ่าย ไช้ถ่าวแช

七-样-羹-菜-煮-一-锅，ชิกเอี่ยแกฉ่าย จื เจ็กอว,

祝-贺-新-春-好-年-庚，จกห่อ ซิงชุง ฮอหนี่แก

大-菜-肥-肥-排-头-个，ตั่วฉ่าย ปุ่ยปุ๊ย ไป๊เถ่าไก๊