"ณเดชน์" เผยเคยออกกำลังหนักจนลุกไม่ไหว! ทำไมสุขภาพเหมือนคนวัย 60 ทั้งที่ 30 กว่า!🤔

หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องของณเดชน์
เกี่ยวกับการออกกำลังกายและดูแลรูปร่างอย่างจริงจัง
จนเกิดคำถามว่า “ออกกำลังกายหนัก ทำให้ไทรอยด์ต่ำได้ไหม?”
ผมอยากบอกว่าเรื่องนี้ต้องแยกให้ออกครับ
เพราะการออกกำลังกายหนักไม่ได้ทำให้เป็นโรคไทรอยด์ต่ำเสมอไป
แต่ถ้าฝึกหนักร่วมกับกินไม่เพียงพอ
ฮอร์โมนบางตัวก็อาจเปลี่ยนแปลงได้
และโรคไทรอยด์ไม่ได้มีแค่ฮอร์โมนสูงหรือต่ำ
บางคนฮอร์โมนปกติ แต่กลับมีก้อนหรือมะเร็งไทรอยด์ได้
วันนี้ผมจะพามารู้จัก 4 กลุ่มโรคไทรอยด์
พร้อมวิธีสังเกต ตรวจ และดูแลให้ถูกทางครับ

👨‍⚕️ ไทรอยด์คืออะไร? ทำไมถึงสำคัญกับร่างกาย?
ไทรอยด์เป็นต่อมรูปร่างคล้ายผีเสื้อ
อยู่บริเวณด้านหน้าลำคอส่วนล่าง
ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน T3 และ T4
ที่ช่วยควบคุมการทำงานของร่างกายหลายอย่างครับ
◾ การเผาผลาญพลังงาน ควบคุมการใช้พลังงานของร่างกาย
◾ อุณหภูมิร่างกาย มีผลต่อความรู้สึกขี้ร้อนหรือขี้หนาว
◾ หัวใจ มีผลต่ออัตราการเต้นและการทำงานของหัวใจ
◾ ลำไส้ เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวและการขับถ่าย
◾ สมองและอารมณ์ มีผลต่อสมาธิ ความจำ และความสดชื่น
◾ การเจริญเติบโต สำคัญต่อพัฒนาการของร่างกายและสมอง โดยเฉพาะในเด็ก
นึกภาพง่าย ๆ ครับ
ฮอร์โมนไทรอยด์เหมือนตัวปรับความเร็วเครื่องยนต์ของร่างกาย
ถ้ามากเกินไป ระบบต่าง ๆ ก็อาจทำงานเร็วผิดปกติ
ถ้าน้อยเกินไป การทำงานบางอย่างก็อาจช้าลง


1️⃣ ไทรอยด์เป็นพิษ! นั่งเฉย ๆ ก็ใจสั่น กินเยอะแต่น้ำหนักลด
ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (Thyrotoxicosis)
เกิดเมื่อร่างกายมีฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินไป
ทำให้หลายระบบทำงานเร็วกว่าปกติครับ
📖 อาการที่พบบ่อย
◾ ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว แม้ไม่ได้ออกกำลังกาย
◾ ขี้ร้อน เหงื่อออกง่ายกว่าปกติ
◾ น้ำหนักลด ทั้งที่กินเท่าเดิมหรือมากขึ้น
◾ มือสั่น หงุดหงิดง่าย กระวนกระวาย นอนหลับยาก
◾ ถ่ายบ่อยขึ้น บางคนถ่ายเหลว
◾ กล้ามเนื้ออ่อนแรง เหนื่อยง่าย
◾ ประจำเดือนมาน้อยลงหรือผิดปกติ
บางคนมีตาโปน ตาแห้ง หรือระคายเคืองตา
โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโรคเกรฟส์ (Graves' disease)
แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ไทรอยด์เป็นพิษจะตาโปนครับ

🔎 สาเหตุเกิดจากอะไร?
ที่พบบ่อยคือโรคเกรฟส์ ซึ่งภูมิคุ้มกันไปกระตุ้นให้ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนมากเกินไป นอกจากนี้ยังเกิดจากก้อนไทรอยด์บางชนิดที่ผลิตฮอร์โมนเอง การได้รับฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินไป หรือไอโอดีนและยาบางชนิดได้ ส่วนต่อมไทรอยด์อักเสบ อาจทำให้ฮอร์โมนที่สะสมอยู่รั่วออกมาในเลือด แม้ไม่ได้สร้างฮอร์โมนเพิ่มขึ้นก็ตาม
ถ้าปล่อยให้ฮอร์โมนสูงต่อเนื่องโดยไม่รักษา
อาจเพิ่มความเสี่ยงหัวใจเต้นผิดจังหวะ เช่น AF
รวมถึงกระดูกบางและภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ได้ครับ

2️⃣ ไทรอยด์ต่ำ! เหนื่อยง่าย ขี้หนาว น้ำหนักขึ้น ทั้งที่กินเท่าเดิม
ภาวะไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism)
เกิดเมื่อร่างกายมีฮอร์โมนไทรอยด์ไม่เพียงพอ
ทำให้การทำงานของหลายระบบช้าลงครับ
📖 อาการที่พบบ่อย
◾ เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
◾ ขี้หนาวมากกว่าคนรอบข้าง
◾ น้ำหนักเพิ่มขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ
◾ ท้องผูก ขับถ่ายยาก
◾ ผิวแห้ง ผมแห้ง หรือผมร่วง
◾ ง่วงซึม คิดช้า สมาธิลดลง หรืออารมณ์ซึมเศร้า
◾ ประจำเดือนมามากหรือมาไม่สม่ำเสมอ
◾ บางรายหัวใจเต้นช้ากว่าปกติ
แต่ไทรอยด์ต่ำไม่ได้แปลว่าต้องอ้วนทุกคนนะครับ
น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นมักไม่ได้มากอย่างที่หลายคนคิด
และส่วนหนึ่งเกิดจากการคั่งของน้ำและเกลือ
ไม่ใช่ไขมันทั้งหมดครับ

🔎 สาเหตุเกิดจากอะไร?
สาเหตุสำคัญคือโรคฮาชิโมโตะ (Hashimoto's thyroiditis) ซึ่งภูมิคุ้มกันทำให้ต่อมไทรอยด์เสียหายจนสร้างฮอร์โมนได้น้อยลง นอกจากนี้ยังพบได้หลังผ่าตัดไทรอยด์ รักษาด้วยไอโอดีนรังสี ต่อมไทรอยด์อักเสบบางชนิด การใช้ยาบางอย่าง และการได้รับไอโอดีนน้อยหรือมากเกินไปในบางสถานการณ์

แล้วออกกำลังกายหนัก ทำให้ไทรอยด์ต่ำได้จริงไหม?
การออกกำลังกายหนักเพียงอย่างเดียว
ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้เป็นโรคไทรอยด์ต่ำโดยตรงครับ
แต่ถ้าออกกำลังกายหนักมาก
ร่วมกับกินอาหารไม่เพียงพอกับพลังงานที่ใช้
ร่างกายอาจปรับตัวเพื่อประหยัดพลังงาน
ทำให้ระดับฮอร์โมนบางชนิด เช่น T3 ลดลงได้

ในเวชศาสตร์การกีฬา ภาวะพลังงานไม่เพียงพอ
จนส่งผลต่อสุขภาพและสมรรถภาพหลายระบบ
อาจเข้ากับกลุ่มอาการ RED-S
(Relative Energy Deficiency in Sport)

หากมีอาการเหนื่อยผิดปกติ สมรรถภาพลดลง
น้ำหนักเปลี่ยน หรือประจำเดือนผิดปกติ
ควรประเมินทั้งอาหาร การฝึก การพักฟื้น
และตรวจสุขภาพตามความเหมาะสมครับ

3️⃣ มีก้อนที่คอ ต้องกลัวมะเร็งไทรอยด์ไหม?
บางคนส่องกระจกแล้วเห็นก้อนนูนที่คอ
พอคลำเจอก็ตกใจว่าจะเป็นมะเร็งหรือเปล่า
ผมอยากบอกว่า ก้อนไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็งครับ
ก้อนอาจเป็นถุงน้ำ ก้อนเนื้อธรรมดา
ต่อมไทรอยด์โต หรือมะเร็งก็ได้
และคนที่มีก้อนไทรอยด์จำนวนมาก
ยังมีระดับฮอร์โมนปกติด้วย
ลองสังเกตบริเวณลำคอส่วนล่างขณะกลืนน้ำ
ถ้าเห็นก้อนเคลื่อนตามการกลืน
หรือคลำพบก้อนใหม่ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ
เพราะการดูหรือคลำเองบอกชนิดของก้อนไม่ได้ครับ

💥 สัญญาณที่ไม่ควรปล่อยไว้
◾ ก้อนโตเร็วผิดปกติ
◾ เสียงแหบต่อเนื่องโดยไม่ทราบสาเหตุ
◾ กลืนอาหารลำบาก หรือรู้สึกมีก้อนกดในคอ
◾ หายใจลำบาก
◾ คลำพบก้อนแข็งหรือต่อมน้ำเหลืองที่คอโต
หากหายใจลำบากมาก ควรไปโรงพยาบาลทันทีครับ

4️⃣ มะเร็งไทรอยด์! ไม่เจ็บ ไม่ปวด ฮอร์โมนก็อาจปกติได้
เรื่องนี้หลายคนเข้าใจผิดครับ
เพราะคิดว่าถ้าเป็นมะเร็งไทรอยด์
ผลฮอร์โมนจะต้องผิดปกติแน่นอน
แต่ความจริงคือ ผู้ที่เป็นมะเร็งไทรอยด์จำนวนมากมีฮอร์โมนปกติ
และระยะแรกอาจไม่มีอาการอะไรเลย
บางคนพบจากการคลำก้อนหรืออัลตราซาวด์โดยบังเอิญ

มะเร็งไทรอยด์มีหลายชนิด
ชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือ Papillary thyroid cancer
ซึ่งโดยทั่วไปมักโตช้าและมีผลการรักษาที่ดีมาก
อย่างไรก็ตาม บางชนิดมีความรุนแรงสูงกว่า
จึงต้องประเมินชนิด ขนาด การลุกลาม
และการกระจายไปต่อมน้ำเหลืองร่วมด้วย


🔍 สงสัยโรคไทรอยด์ ต้องตรวจอะไรบ้าง?
จำง่าย ๆ ว่า ตรวจฮอร์โมนกับตรวจก้อน ไม่ใช่เรื่องเดียวกันครับ
◾ TSH เป็นฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองที่ควบคุมไทรอยด์ ถ้าไทรอยด์ทำงานน้อย TSH มักสูง แต่ถ้าไทรอยด์ทำงานมาก TSH มักต่ำ โดยมีข้อยกเว้นบางภาวะ
◾ Free T4 และ T3 ช่วยประเมินระดับฮอร์โมน โดย T3 มีประโยชน์เป็นพิเศษในบางกรณีที่สงสัยไทรอยด์เป็นพิษ
◾ ตรวจภูมิคุ้มกันไทรอยด์ เช่น TRAb หรือ Anti-TPO เพื่อช่วยหาสาเหตุอย่างโรคเกรฟส์หรือฮาชิโมโตะในผู้ที่มีข้อบ่งชี้
◾ อัลตราซาวด์ไทรอยด์ ใช้ดูขนาด รูปร่าง และลักษณะก้อน ไม่ใช่การตรวจที่ทุกคนต้องทำประจำ
◾ เจาะตรวจเซลล์ด้วยเข็มเล็ก (FNA) ใช้กับก้อนที่มีลักษณะหรือขนาดเข้าเกณฑ์ เพื่อประเมินความเสี่ยงมะเร็ง
แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจการจับไอโอดีนของต่อมไทรอยด์ ตามสาเหตุที่สงสัยครับ

🔧 ไทรอยด์แต่ละโรค รักษาไม่เหมือนกัน!
✨ ถ้าเป็นไทรอยด์เป็นพิษ
บางรายใช้ยาลดการสร้างฮอร์โมน เช่น Methimazole ร่วมกับยาช่วยควบคุมอาการใจสั่นตามความเหมาะสม หรืออาจรักษาด้วยไอโอดีนรังสีและการผ่าตัด แต่ถ้าฮอร์โมนสูงจากต่อมไทรอยด์อักเสบที่มีฮอร์โมนรั่วออกมา ยาลดการสร้างฮอร์โมนมักไม่ใช่การรักษาที่เหมาะสมครับ

✨ ถ้าเป็นไทรอยด์ต่ำ
ผู้ที่มีฮอร์โมนต่ำชัดเจนมักได้รับฮอร์โมนทดแทนชื่อ Levothyroxine ซึ่งเป็นฮอร์โมน T4 สังเคราะห์ บางคนต้องกินยาตลอดชีวิต แต่ถ้าเกิดจากไทรอยด์อักเสบชั่วคราว บางรายอาจฟื้นตัวได้ โดยแพทย์จะปรับยาตามอาการและผลเลือด ซึ่งมักตรวจซ้ำประมาณ 6–8 สัปดาห์หลังเริ่มหรือปรับยา ต้องระวังการกินยาร่วมกับแคลเซียมหรือธาตุเหล็ก เพราะอาจลดการดูดซึม Levothyroxine ได้ครับ

✨ ถ้ามีก้อนไทรอยด์
ถ้าก้อนไม่อันตราย ขนาดไม่ใหญ่ และไม่กดเบียด อาจติดตามด้วยอัลตราซาวด์ตามความเหมาะสม หากก้อนโตมาก กดเบียด หรือสงสัยมะเร็ง อาจต้องรักษาด้วยวิธีอื่นหรือผ่าตัด ไม่ใช่ทุกก้อนต้องเจาะหรือผ่าตัดครับ

✨ ถ้าเป็นมะเร็งไทรอยด์
หลายรายรักษาด้วยการผ่าตัดต่อมไทรอยด์บางส่วนหรือทั้งหมด บางรายต้องได้รับไอโอดีนรังสีเพิ่มเติม ขึ้นอยู่กับชนิดและความเสี่ยงของมะเร็ง สำหรับมะเร็งบางชนิดที่มีขนาดเล็กมากและความเสี่ยงต่ำ อาจพิจารณาติดตามอย่างใกล้ชิดแทนการผ่าตัดทันทีได้ในผู้ที่เหมาะสม โดยต้องอยู่ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์ครับ

🚶‍♀️ อยากดูแลไทรอยด์ให้ดี เริ่มจากอะไรได้บ้าง?
ไม่จำเป็นต้องซื้ออาหารเสริมมากินเพื่อกระตุ้นไทรอยด์นะครับ ผมอยากให้เริ่มจากสิ่งเหล่านี้มากกว่า
◾ กินอาหารให้หลากหลาย ได้รับไอโอดีนเพียงพอ โดยใช้เกลือเสริมไอโอดีนในปริมาณเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องกินไอโอดีนเสริมขนาดสูงเอง
◾ ออกกำลังกายให้เหมาะสม กินอาหารให้พอกับพลังงานที่ใช้ และพักฟื้นให้เพียงพอ โดยเฉพาะคนที่ฝึกหนักหรือกำลังลดน้ำหนัก
◾ สังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ถ้ามีอาการหลายอย่างร่วมกันและเป็นต่อเนื่อง หรือพบก้อนใหม่ที่คอ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
◾ กินยาตามคำแนะนำและตรวจติดตาม ไม่ปรับขนาดยา หยุดยา หรือซื้อฮอร์โมนไทรอยด์มากินเพื่อลดน้ำหนักเอง เพราะอาจกระทบหัวใจและกระดูก
◾ แจ้งแพทย์เรื่องประวัติครอบครัว โดยเฉพาะโรคไทรอยด์จากภูมิคุ้มกัน หรือมะเร็งไทรอยด์บางชนิด เพื่อประเมินความจำเป็นในการตรวจเพิ่มเติม
📌 อีกเรื่องที่อยากย้ำคือ ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจเลือดหรืออัลตราซาวด์ไทรอยด์ทุกปี ควรตรวจตามอาการ ปัจจัยเสี่ยง และคำแนะนำของแพทย์ครับ

ไทรอยด์เป็นอวัยวะเล็ก ๆ แต่มีผลกับร่างกายแทบทั้งตัวครับ
บางคนฮอร์โมนสูง บางคนฮอร์โมนต่ำ
บางคนมีก้อนที่คอทั้งที่ผลเลือดปกติ
และโรคแต่ละชนิดก็รักษาไม่เหมือนกัน
ผมไม่ได้อยากให้ทุกคนเห็นอาการเหนื่อยง่าย
หรือน้ำหนักเปลี่ยนแล้วคิดว่าตัวเองเป็นไทรอยด์
แต่อยากให้รู้ว่าถ้ามีอาการผิดปกติต่อเนื่อง
ควรหาสาเหตุให้ชัด มากกว่าปล่อยผ่านไปเรื่อย ๆ
เพราะการรู้ว่าอะไรผิดปกติและตรวจให้ตรงจุด
ช่วยให้เราดูแลสุขภาพได้ถูกทางตั้งแต่เนิ่น ๆ ครับ


ที่มา : หมอเจด