คนไทยสมัยก่อน ถ้าอยากดื่มน้ำเย็นต้องทำยังไง?
แม้แต่ในหน้าฝน เมืองไทยก็ยังคงร้อนได้ในทุกวี่วัน ถ้าได้น้ำเย็น ๆ สักแก้วก็คงจะชื่นใจขึ้นไม่น้อย แต่เคยสงสัยกันไหมว่า ในยุคสมัยก่อนที่เมืองไทยจะมีน้ำแข็ง เขาดื่มน้ำเปล่าอุณหภูมิปกติกันเท่านั้นหรือเปล่า หรือมีวิธีไหนในการทำให้น้ำเย็นขึ้นมาบ้าง?
.
ถ้าพูดถึงหนึ่งในน้ำเย็นแบบชาวบ้าน ๆ ที่ในพื้นที่ต่างจังหวัดหลายแห่งอาจจะยังมีอยู่ และไม่ได้ใช้ตู้เย็นในการทำให้น้ำเย็น ก็ต้องพูดถึงสิ่งที่เรียกว่าโอ่งดิน ซึ่งเป็นหนึ่งในภาชนะสำคัญที่ทำให้น้ำเย็นขึ้น
.
ธรรมชาติของโอ่งดินมีรูพรุนจำนวนมาก น้ำในโอ่งจะค่อย ๆ ซึมผ่านรูนั้นออกมา และระเหยออกไปสู่อากาศ ซึ่งสิ่งนี้คือปฏิกิริยาดูดความร้อนจากน้ำในโอ่งไปเป็นไอ ทำให้ความร้อนของน้ำในโอ่งลดลงนั่นเอง โดยที่สำคัญคือโอ่งดังกล่าวต้องไม่เป็นโอ่งดินเผาที่ถูกเคลือบ ไม่เช่นนั้นความร้อนจะระเหยออกไปไม่ได้
.
นอกเหนือจากภูมิปัญญาการทำน้ำเย็นด้วยโอ่งดินเผาแล้ว ก็ยังมีวิธีการอื่น ๆ ที่บอกต่อ ๆ กันมา อย่างการผสมพิมเสนลงไปในน้ำเพื่อช่วยให้น้ำเย็นก็มีเหมือนกัน ไม่เพียงเท่านั้น ยังปรากฏหลักฐานการทำน้ำเย็นสำคัญในสมัยรัชกาลที่ 3 ที่ใช้วิธีการที่แตกต่างออกไปด้วย
.
ในบันทึกของ “เฟรเดอริก อาร์เธอร์ นีล” นักแสวงโชคชาวอังกฤษที่เดินทางมาถึงสยามในสมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งเล่าถึงเหตุการณ์ในวันคริสต์มาส พ.ศ. 2383 ได้มีการเลี้ยงฉลองกันในวัง โดยบันทึกดังกล่าวระบุถึงการทำให้สุราแชมเปญเย็นด้วยการ “เอาขวดตั้งไว้ในดินประสิว เกลือ และน้ำ” ซึ่งนายเฟรเดอริกกล่าวว่าเป็นวิธีการอย่างที่ทำกันในอินเดีย
.
เมื่อดินประสิวถูกนำไปละลายในน้ำ จะเกิดปฏิกิริยาดูดความร้อน ทำให้อุณหภูมิของน้ำที่ผสมกับดินประสิวลดลงอย่างรวดเร็ว และเมื่อผสมเกลือลงไป เกลือก็จะช่วยเร่งจุดเยือกแข็งให้น้ำเย็นลงยิ่งกว่าเดิม เมื่อนำขวดน้ำลงไปแช่ก็จะทำให้น้ำในขวดเย็นขึ้นมา ซึ่งวิธีการแบบนี้ยังคงปรากฏให้เห็นอยู่ในการทำไอติมหลอดในปัจจุบันนี่เอง โดยสันนิษฐานว่าวิธีการทำน้ำเย็นแบบนี้ ไทยคงรับมาจากทางตะวันตกอีกทีหนึ่ง
.
ที่มา : สุดโปรด
คนไทยสมัยก่อน ถ้าอยากดื่มน้ำเย็นต้องทำยังไง?