ปักจ่าง
“กิมนี้ ลื่อ อู่ ปักจ่าง บ๊อ” (ปีนี้เธอทำบ้ะจ่างรึเปล่า)
“เต๊กเฮียะ กิมนี้ กุ๊ยซี่” (ใบไผ่ปีนี้แพงเหลือเกิน)
ไหว้บ้ะจ่างปีนี้ ตรงกับวันศุกร์ที่ 19 มิ.ย. นี้แล้วค่ะ
หลายๆบ้านคงเริ่มจับจ่ายซื้อวัตถุดิบในการ "ปักจ่าง" (ห่อบ้ะจ่าง) กันแล้ว อาตั่วแจ้..ซาแจ้..ซี้แจ้ฝั่งสามพราน ในวันสองวันนี้คงนัดน้องๆ
เดินเยาวราชกันอีกแล้ว แม่นันคงไปร่วมก๊วนเหมือนเดิม หลุดได้ไง อยู่กับพวกอาแจ้มีความสุขจะตาย[img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t52/1/16/1f923.png[/img]
หลายๆครอบครัวก็เลือกที่จะซื้อเอา แทนการลงมือทำเองเหมือนในวันวาน เพราะการทำบ๊ะจ่างแต่ละครั้งวุ่นวายพอๆกับจัดงานแต่งงานเลยค่ะ
“ปักจ่าง” สำเนียงแต้จิ๋วแปลว่า "มัดหรือผูกขนมบ๊ะจ่าง" ซึ่งก็คือการทำบ๊ะจ่างนั่นเอง คนจีนเวลาเจอหน้ากันในช่วงนี้มักจะถามกันไปมาว่า
“กิมนี้ ลื่อ อู่ ปักจ่าง บ๊อ” (ปีนี้เธอทำบ้ะจ่างรึเปล่า)
“เต๊กเฮียะ กิมนี้ กุ๊ยซี่” (ใบไผ่ปีนี้แพงเหลือเกิน)
บ๊ะจ่างหนึ่งลูก อัดแน่นไปด้วยข้าวเหนียวและเครื่องหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นไข่แดง เห็ด กุนเชียง เผือกหวาน ทุกอย่างถูกปรุงอย่างกลมกล่อม
แล้วห่อด้วยใบไผ่ที่มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว คงไว้ซึ่งเอกลักษณ์ของขนมโบราณที่สืบทอดกันมา เทศกาลบ๊ะจ่างจึงไม่ใช่แค่ช่วงเวลาแห่งความอร่อย
แต่ยังเป็นช่วงเวลาของความทรงจำที่แม่นันมีต่ออาอึ้มด้วย
ความใส่ใจในการปรุงอย่างพิถีพิถันจะยิ่งเพิ่มอรรถรสในการกินมาก ข้าวเหนียวเขี้ยวงู เมล็ดเรียงสวย เห็ดหอมอย่างดีเคี่ยวจนขึ้นหอม
กุ้งแห้งตัวโตๆ หมูหมักรสชาติกลมกล่อม กุนเชียงย่าง ถั่วลิสงต้มสุก (นิยมใช้ถั่วเม็ดเล็ก ให้ความหอมมันอร่อย) แปะก้วยเชื่อม
ปีนี้มีพุทราจีนแทนเผือกกวนด้วยค่ะ ทุกอย่างต้องพร้อมก่อนเข้าสู่กระบวนการผัด กระบวนการห่อและมัด ซึ่งต้องมัดให้แน่น (ใบตองต้องไม่แตก)
เวลานำไปต้ม หรือนึ่ง บ๊ะจ่างจะไม่ปริ ข้าวเหนียวไม่หลุดร่วง การห่อบ๊ะจ่างในแต่ละท้องถิ่นก็จะมีการห่อในรูปทรงที่ต่างกัน แต่ส่วนมากนิยมห่อเป็นกรวยแหลม ห่อสวยไม่สวยก็ขึ้นอยู่กับเทคนิคและความชำนาญของแต่ละคนค่ะ
“บ้ะจ่าง” แม้จะมองว่าเป็นเมนูที่แสนจะจุกจิก เดินตลาดหนึ่งวัน เตรียมหนึ่งวัน ห่ออีกหนึ่งวัน แต่พอใกล้ถึงเทศกาลทีไร ก็จะเห็นสาวๆรุ่น อาม้า
อาม่า อากิ๋ม อาอี๊ อาโกว รวมทั้งอาตั่วแจ้ของแม่นันด้วย ยังคงตื่นเต้นที่จะได้อวดสูตรอันแสนอร่อยของตัวเอง แม้ในวันนั้นจะ..ก้มก็โอย เงยก็โอย
ปักจ่างไปบ่นไป เดือดร้อนถึงลูกหลานต้องคอยผลัดกันนวดผลัดกันประคบประหงม (กำลังเหน็บแนมอาตั่วแจ้กับมาม้าบุญธรรมของตัวเอง)
อย่าเอ็ดไปนะคะ
ปีก่อนๆ แม่นันมักเห็นอาซิ่มหน้าตาคุ้นเคย นั่งปักจ่างอยู่ในบ้านอย่างตั้งอกตั้งใจ บทสนทนาเดิมๆ ก็มักจะหลุดออกมา
“อาซิ่ม กิมนี้ อิ๋วสี่กากี่ปักจ่าง” (อาซิ่มปีนี้ลงมือทำบ้ะจ่างเองอีกแล้วเหรอคะ) แม่นันเรียกแกว่าอาซิ่มตั้งแต่แกยังสาวๆ
“สี สี หนี่หนี่ กากี่ปั้ก กิมนี้ ปักเอี๋ยวเกี้ยม คาชิ่ว บ่อเฮียะฮ่อ” (ใช่ อาซิ่มทำเองทุกปี แต่ปีนี้ทำน้อยหน่อยเพราะสุขภาพไม่ค่อยแข็งแรงแล้ว)
แต่แม่นันก็เห็นข้าวเหนียวในกะละมังเยอะหลายกิโลอยู่เหมือนทุกปี
"ปักจ่าง" ปีนี้ จะต้องแวะทักทายเหมือนเดิมค่ะ
นี่แหละค่ะ...ความงดงามของธรรมเนียมจีน มองผ่านๆ อาจเป็นเพียงการไหว้เจ้าไหว้บรรพบุรุษที่ทำสืบต่อกันมา แต่เมื่อมองลึกลงไป
ทุกเทศกาลล้วนแฝงไว้ด้วยคุณค่าและความหมายอันลึกซึ้ง ที่เชื่อมโยงหัวใจของคนรุ่นหลัง เข้ากับบรรพบุรุษที่ยังมีชีวิตอยู่ในความทรงจำ
“กิมนี้ ลื่อ อู่ปักจ่าง บ๊อ”
ปีนี้..คุณทำบ๊ะจ่างรึเปล่า
Illustration: AI-generated artwork based on personal family photographs
กิมนี้ลื่ออู่ปักจ่างบ๊อ (ปีนี้คุณทำบ๊ะจ่างรึเปล่า)