ตำแหน่งรูปฌานจิตกับความเข้าใจในอนุบุพวิหารธรรม

จะเข้าใจจิต เข้าใจวิปัสนา เข้าใจสมถะเพื่อเอามาวิปัสนาได้  เมื่อทำอนุปุพวิหารสมาบัติเป็น  จิตนั้นอยู่ในท่ามกลางความว่าง ไม่ต้องสนใจว่าเป็นความว่างของอะไร เพราะมันไม่มีขอบเขต แต่เมื่อเรารู้ได้

รูปาวจร อรูปาวจรจิต เป็นจิตที่พ้นจากกามรมณ์ จึงท่องเที่ยวอยู่ในรูปภพและอรูปภพ แสดงว่าจิตประเภทนี้ ก็เกิดจากการสติปัฏฐานในกามภพ มาก่อน อันเป็นจิตที่ทำสติปัฎฐาน รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญานมาก่อน กา

วิหารธรรมคือขณะนั้น “จิตรู้อยู่กับอารมณ์อะไร” มี ปิติ สุข อุเบกขา เป็นวิหารธรรม(ฌาน2,3,) คือ มีผู้รู้ เป็นผู้ดูการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ อันเป็นผู้ถูกรู้ ผู้ถูกรู้คืออารมณ์ทางขันธ์5แต่ละขณะ

ขณะอยู่ในฌาน การดับของจิตที่ตามรู้ จะเห็นว่าเริ่มที่ภายในกลางกาย เคลื่อนขึ้นไปส่วนบนกาย แล้วเคลื่อนออกไปทะลุหน้าผาก ออกไปยังที่ว่างๆข้างหน้า เคลื่อนขึ้นไปตามกำลังฌานที่ดับแล้วเกิดใหม่เป็นขณะๆ มันไม่ใ

การโคจรของจิตมาที่ กาย เวทนา จิต ธรรม เรียกว่าภาวนา เคลื่อนผ่านรูปแล้วกลืนรูป รูปละลายหาย เป็นอันเกียวกันกับจิตที่โคจรมารู้ เรียกว่า“ฌาน” ตัวที่โคจรมา เรียกว่า จิต หรือ “สติ”

ผัสสะเป็นเจตสิกในรูปนามปรมัตถ์ 1. ฌาน5 อากาสาเป็นผัสสะของ วิญญานันจา 2.ฌาน6 วิญญานันจา เป็นผัสสะของอากิญนันจา 3.ฌาน7อากิญนันจาเป็นผัสสะของเนวสัญญา ฌาน8 เนวสัญญาเป็นผัสสะของนิโรธ แต่ละผัสสะดับณานจึงม

ดับรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญานที่ฌาน1 ดับรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญานที่ฌาน2 .. .. ดับรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญานที่ฌาน8 นิโรธ อันเป็นการรู้จิตแล้วรู้การดับทีละขณะ ,วิปัสนาในฌานหรือ อากาสกสิณ วิ