คำศัพท์ สำนวน สุภาษิต/คำพังเพย ที่เจ้าของภาษายังใช้กันผิด (แล้วคนต่างชาติที่เรียนภาษาญี่ปุ่นอย่างเราจะเหลือเหรอ?)

ไม่ว่าจะภาษาไหนก็ตาม เชื่อว่ามีคำศัพท์ สำนวน สุภาษิต/คำพังเพย ที่แม้แต่เจ้าของภาษาเอง พอใช้กันไปนาน ๆ ก็เริ่มใช้คำเหล่านั้นในความหมายที่ผิดเพี้ยนไปจากเดิม บางคำ/สำนวนก็มีการยอมรับให้ใช้ความหมายใหม่ได้ โดยมีการแก้ไขในพจนานุกรมให้บรรจุความหมายใหม่เข้ามาด้วย แต่บางคำก็ยังคงต้องยืนยันความหมายเดิมไว้ และเป็นหน้าที่ของคนในสังคมต้องช่วยกันรณรงค์ให้ใช้อย่างถูกต้อง

ซึ่งปรากฏการณ์ดังกล่าว ในภาษาญี่ปุ่นก็เกิดขึ้นเช่นกัน

แล้วในส่วนของผู้ที่ใช้ภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษาที่สามล่ะ? มีส่วนหนึ่งที่เชี่ยวชาญภาษานี้จนถึงระดับที่อ่านหรือฟังภาษาญี่ปุ่น แล้วเข้าใจได้โดยไม่ต้องเปิดพจนานุกรม (บ่อย ๆ) แต่ในทางกลับกันคนกลุ่มนี้แหละที่มีโอกาสเกิดปรากฏการณ์ข้างต้นของการใช้คำ/สำนวนผิด ๆ ได้

กรณีจขกท.เองก็เช่นกัน สมัยที่เริ่มอ่านมังงะ รวมทั้งเริ่มอ่านนิยายภาษาญี่ปุ่น ตอนนั้นต้องอ่านไปพลางก็เปิดพจนานุกรมไปด้วย (ความรู้เพิ่งจะโผล่พ้นระดับ N4 เข้าสู่ระดับ N3) ดังนั้น ความหมายของสำนวนหรือคำศัพท์ต่าง ๆ ก็มักจะไม่ค่อยผิดหรอก ก็เล่นเช็คจากพจนานุกรมตลอดนี่ (มีแต่เปิดพจนานุกรมแล้วก็ยังไม่เข้าใจอยู่ดีมากกว่า) แต่พอเริ่มรู้ภาษาญี่ปุ่นมากขึ้น เรียนรู้ไวยากรณ์/รูปประโยคต่าง ๆ มากขึ้น จำคำศัพท์ได้มากขึ้น ก็เริ่มใช้พจนานุกรมน้อยลง หลายคำ หรือหลายสำนวนที่ไม่เคยเจอ ก็อาศัยการเดาความหมายจากบริบท ก็พอจะรู้ได้ว่ามันมีความหมายยังไง แต่...นั่นแหละ หลายครั้งที่พอเช็คกับพจนานุกรมแล้วปรากฏว่าเราเข้าใจผิด! แถมดูเหมือนว่า เจ้าของภาษาก็เข้าใจผิดซะด้วย ก็คือ กำลังจะบอกว่า เพราะไปอ่านหรือฟังวิธีการใช้คำ/สำนวนเหล่านั้นแบบผิด ๆ มาจากเจ้าของภาษานั่นแหละ ทำให้เรารับรู้ความหมายผิดไป (แต่หลายกรณี เขาก็เขียนมาถูกแล้วแต่เราเข้าใจผิดเอง)

มาลองดูกันครับว่ามีคำ (言葉) สำนวน (慣用句) สุภาษิต/คำพังเพย (ことわざ) อะไรบ้าง ที่คนญี่ปุ่นก็ใช้ผิดกันมาก

อันดับหนึ่ง คือ สุภาษิตนี้ (สุภาษิต=ことわざ)
情けは人の為ならず
ความสงสารไม่ทำให้เกิดผลดีต่อคนอื่น
(หรือจะแปลว่า ความเมตตา... ก็ได้)

คนญี่ปุ่นสมัยใหม่จำนวนมาก ตีความว่า สุภาษิตนี้ สื่อว่าการที่เราให้ความช่วยเหลือคนอื่นเพราะความสงสารนั้นสุดท้ายมันไม่ได้ส่งผลดีต่อคนคนนั้น เพราะจะทำให้คนคนนั้นไม่ยอมช่วยเหลือตัวเอง หรือไม่ยอมดิ้นรนต่อสู้ด้วยตัวเอง ยกตัวอย่างแบบสังคมไทยเรา ก็คงเป็นกรณีเรื่องการให้เงินขอทานนั่นแหละ หลายคนเชื่อว่า ยิ่งให้ ก็ยิ่งทำให้มีขอทานกันมากขึ้นและสุดท้ายมันก็ไม่เป็นผลดีกับขอทานนั้นที่ทำให้เขายิ่งนิสัยเสียและไม่ยอมทำงาน

ที่ตีความแบบนี้ เพราะไปคิดว่า สุภาษิตนี้ แปลว่า 情けは人の為にならない หรือ ขยายความว่า 人に情けをかけるとその人のためにならない

แต่ที่จริง ความหมายดั้งเดิมของมันคือ
情けは人の為ではない คือ คำว่า ならず หมายถึง ではない ไม่ใช่ว่า เป็น ならない โดยที่ข้างหน้ามีการละคำช่วย に ออกด้วย อย่างที่คนญี่ปุ่นยุคใหม่ตีความกัน

ขยายความก็คือ 人に情けをかけるのは自分のためになる

กล่าวคือ ความสงสาร (หรือความเมตตา) นั้น ไม่ได้เป็นการทำไปเพื่อผู้อื่น แต่เป็นเพื่อตัวเราเอง... ความหมายคือ การช่วยเหลือที่เราทำให้กับคนอื่นสุดท้ายมันจะย้อนกลับมาส่งผลดีต่อตัวเราเอง เป็นคำสอนที่มาจากแนวคิดของศาสนาพุทธนั่นเอง (หมายเหตุ ตรงนี้ยังหาข้อมูลยืนยันไม่พบนะครับ ว่าสุภาษิตนี้มาจากศาสนาพุทธจริง แต่คลับคล้ายคลับคลาว่าเคยอ่านเจอ)

และที่ยืนมาเป็นอันดับหนึ่งคู่กันคือ สำนวน (慣用句) ที่ว่า
役不足

ยกตัวอย่างเช่น เวลาที่มีคนที่ได้รับมอบหมายงานสำคัญให้ แล้วคนนั้นก็ตั้งใจจะพูดเป็นเชิงถ่อมตนว่า งานนี้มันสำคัญและยิ่งใหญ่เกินกว่าที่เขาจะรับผิดชอบได้ ก็มักจะพูดประมาณ この仕事は私なんかには役不足です。หรือออกตัวว่า ตัวเองยังไม่เหมาะสมกับงานนี้แต่ก็จะทำให้ดีที่สุด 役不足ですが、精いっぱい頑張ります。

ซึ่งเป็นการใช้ในความหมายที่ผิด เพราะจริง ๆ สำนวนนี้ แปลว่า บทบาท (役) ที่ได้รับมันไม่เพียงพอ (不足) ต่างหาก คือ มันไม่ใช่สำนวนถ่อมตนเลย แต่เป็นเชิงอวดตัวด้วยซ้ำ ว่าได้รับมอบหมายงานหรือหน้าที่ที่เบากว่า (น้อยกว่า) ความสามารถที่ตนเองมี

คำ/สำนวนอื่น ๆ ที่จะยกมาพูดในที่นี้ ต่อไปคงไม่มีอันดับแล้วนะครับ เพราะตัวที่ผิดเด่น ๆ มาก ๆ คือ สองสำนวนข้างต้น ที่เหลือก็เรียกว่าผิดกันประปรายกันไป ขอยกเฉพาะคำ/สำนวนที่จขกท. เคยมีโอกาสได้พบเห็นและบางทีก็ใช้เอง (แบบผิด ๆ) ด้วย ก็แล้วกัน ท่านผู้อ่านก็ลองเช็คดูละกันครับ ว่าในบรรดาคำ/สำนวนที่ยกมา มีคำ/สำนวนที่ผู้อ่านเองก็เข้าใจผิดอยู่บ้างไหม

悪運が強い
ถูกใช้ในความหมาย: คนดวงแข็ง และบางคนเขียนเป็น 悪運に強い (ซึ่งผิดนะ)
ความหมายที่ถูก: การที่ทำผิดแต่ก็กลับไม่ได้รับผลของการกระทำนั้น

あくどい
ถูกใช้ในความหมาย: ผิด ไม่ดี แย่
ความหมายที่ถูก: しつこい (ตื๊อ หรือ อาการที่รบเร้าหรือเซ้าซี้อีกฝ่ายไม่เลิก)

圧巻
ถูกใช้ในความหมาย: อาการที่เหนือกว่าคู่ต่อสู้อย่างชัดเจน พบบ่อยในการพากย์กีฬา ว่า ฝ่ายหนึ่ง 圧巻 เหนืออีกฝ่าย
ความหมายที่ถูก: ดีเลิศ

いそいそと
ถูกใช้ในความหมาย: แอบทำอะไรเงียบ ๆ ไม่ให้ใครรู้ หรือ อาการที่ดูยุ่งไม่มีเวลา
ความหมายที่ถูก: อาการที่ทำอะไรสักอย่างด้วยความระริกระรี้ (ดีใจ)

A級戦犯
ถูกใช้ในความหมาย: ตัวการหลักที่ทำให้งานไม่ประสบผลสำเร็จหรือตัวการหลักที่ก่อให้เกิดความเสียหาย
ความหมายที่ถูก: คนที่ก่อเหตุการณ์ที่ทำลายสันติภาพ

王道
ถูกใช้ในความหมาย: รูปแบบที่ตายตัว พบบ่อยในศัพท์เกมเช่น 王道RPG จะให้ความหมายประมาณว่าเป็นเกม RPG ที่เป็นแบบตายตัว มีเก็บเลเวล มีสะสมไอเทม/อาวุธ/ชุดเกราะ ฯลฯ
ความหมายที่ถูก: วิธีการที่เรียบง่าย

おもむろに
ถูกใช้ในความหมาย: กระทันหัน จู่ ๆ ก็...
ความหมายที่ถูก: อย่างช้า ๆ (ความหมายตรงข้ามกันเลย แต่คำนี้ จขกท.ก็เข้าใจผิด และอ่านเจอในนิยายออนไลน์หลายเรื่อง ก็ใช้ในความหมายว่า การทำอะไรสักอย่างแบบกระทันหันหรือ จู่ ๆ ก็ทำแบบนั้นโดยไม่บอกกล่าว)

確信犯
ถูกใช้ในความหมาย: การที่ทำผิดหรือก่ออาชญากรรมทั้ง ๆ ที่รู้ว่ามันผิด คำนี้ก็พบบ่อยในนิยาย/มังงะสืบสวนสอบสวน
ความหมายที่ถูก: การกระทำที่อยู่บนพื้นฐานความเชื่อว่าตัวเองทำถูก อาจจะเป็นพื้นฐานความเชื่อด้านการเมือง ศาสนา หรืออุดมคติบางอย่างก็ได้

辛党
ถูกใช้ในความหมาย: ชอบกินของเผ็ด (ถ้าดูแต่คันจิ เชื่อว่าทุกคนต้องเข้าใจแบบนั้น)
ความหมายที่ถูก: ชอบดื่มเหล้า ขี้เหล้า

元旦
ถูกใช้ในความหมาย: วันขึ้นปีใหม่ (วันที่ 1 มกราคม)
ความหมายที่ถูก: ช่วงเวลาก่อนเที่ยงของวันขึ้นปีใหม่ (คือนับเฉพาะก่อนเที่ยง ไม่ใช่ทั้งวัน)

閑話休題
ถูกใช้ในความหมาย: เปลี่ยนเรื่อง บทแทรก (หรือบทเสริมในนิยาย เช่น เป็น ไซด์สตอรี) พบในนิยายไลท์โนเวลใช้คำนี้กันมาก
ความหมายที่ถูก: การกลับเข้าสู่เรื่องเดิมที่คุยค้างไว้หลังจากที่ออกนอกเรื่องไป

逆切れ・逆ギレ
ถูกใช้ในความหมาย: โกรธโดยที่คนคนนั้นก็สมควรที่จะโกรธ
ความหมายที่ถูก: โกรธหรือโมโห (แบบฟิวส์ขาด) ทั้ง ๆ ที่คนคนนั้นเป็นฝ่ายผิดหรือเป็นฝ่ายที่ควรจะต้องถูกคนอื่นโกรธด้วยซ้ำ (เรียกว่า โกรธเพื่อกลบเกลื่อนอาการหรือกลบเกลื่อนความผิด)

逆鱗に触れる
ถูกใช้ในความหมาย: ทำให้ใครสักคนโกรธ ภาษาไทยใช้คำว่า ไปแตะถูกเกล็ดย้อน หรือ ย้อนเกล็ด (เกล็ดในที่นี้ คือ เกล็ดมังกร)
ความหมายที่ถูก: ทำให้ผู้ที่อาวุโสกว่าโกรธ

檄を飛ばす
ถูกใช้ในความหมาย: ส่งเสียงเชียร์ ให้กำลังใจ
ความหมายที่ถูก: เผยแพร่ความคิดเห็นของตนเอง --- คำนี้ใช้ผิดกันมากเลย ตอนที่เห็นความหมายที่ถูกต้อง จขกท.ถึงกับ "ห้ะ จริงอะ?" แล้วก็เปิดพจนานุกรมเช็คดู ก็ปรากฏความหมายตามนี้จริง ๆ

号泣する
ถูกใช้ในความหมาย: ร้องไห้เสียงดัง
ความหมายที่ถูก: ร้องไห้อย่างหนัก

潮時
ถูกใช้ในความหมาย: ขีดจำกัดของเหตุการณ์ จังหวะเวลาที่ตัดสินใจว่าไม่สามารถฝืนหรือดึงดันไปได้มากกว่านี้แล้ว --- เช่น そろそろ潮時か。ก็คือ น่าจะได้เวลาถอนตัวแล้วกระมัง
ความหมายที่ถูก: จังหวะที่เหมาะสม (ในการทำอะไรสักอย่างไม่จำกัดว่าเป็นการเลิกทำหรือถอนตัว)

初老
ถูกใช้ในความหมาย: วัยตั้งแต่ 60 (ซึ่งผิด แต่เข้าใจว่า น่าจะมาจากการนับว่าวัยเกษียณอายุจากงานคือ 60 เลยเริ่มนับที่ 60 ว่าเป็นวัย "เริ่ม" ชรา)
ความหมายที่ถูก: อายุ 40 ปี

性癖
ถูกใช้ในความหมาย: รสนิยมทางเพศ
ความหมายที่ถูก: รสนิยม นิสัยของคนคนหนึ่ง (ไม่เจาะจงว่าเฉพาะเรื่องทางเพศ)

断末魔
ถูกใช้ในความหมาย: เสียงร้องที่เปล่งออกมาก่อนตาย -- พบในนิยายบ่อย โดยเฉพาะในฉากฆาตกรรม หรือฉากต่อสู้แบบมุ่งเอาชีวิตในนิยายแฟนตาซี
ความหมายที่ถูก: ช่วงเวลาก่อนตาย (ไม่เกี่ยวกับเสียงร้องใด ๆ)

ชักยาว ขอตัดจบแค่นี้ก่อนละกันครับ ถ้าใครสนใจลองไปอ่านต่อได้ในลิงก์นี้
意味を間違えやすい言葉・ことわざ・慣用句・日本語100選!
あなたは大丈夫?誤用しやすいことわざや慣用句

ถ้ามีคนตอบคอมเมนต์เยอะและอยากให้เขียนต่อ จะมาต่ออีกตอนหนึ่งนะครับ แต่ถ้ากระทู้เงียบ ก็แปลว่า คนสนใจภาษาญี่ปุ่นไม่ค่อยแวะมาเล่นพันทิปกันแล้ว ก็ขอจบไว้เพียงแค่กระทู้นี้ก็ล่ะกันครับ
แสดงความคิดเห็น
Preview
โปรดศึกษาและยอมรับนโยบายข้อมูลส่วนบุคคลก่อนเริ่มใช้งาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่