เมื่อได้ยินชื่อของ “เต้าคั่ว” เป็นครั้งแรก หลายคนก็คงจะเข้าใจว่ามันคงเป็นอาหารประเภทคั่วอย่างหนึ่ง แต่ในความเป็นจริงแล้ว เจ้าอาหารจานนี้ไม่ได้เป็นอาหารคั่วแต่อย่างใด กลับกันมันมีลักษณะของความเป็นสลัดอย่างหนึ่งที่รวบรวมเอาความวิถีชีวิตและความเป็นทะเลสาบสงขลาเอาไว้ในจานเดียว
.
เต้าคั่ว หรือเต้าขั่ว หรือเถ้าขั้วตามแต่จะเรียก เป็นอาหารอย่างหนึ่งที่สันนิษฐานว่ามีรากฐานมาจากรอเยาะ ซึ่งเป็นยำหรือสลัดอย่างหนึ่งที่พบได้มากในคาบสมุทรมลายู ในประเทศไทยพบเห็นได้ในหลายจังหวัด แต่ละพื้นที่ก็อาจจะเรียกด้วยชื่อที่แตกต่างกันไป ซึ่งที่สงขลานี้มีชื่อเรียกเต้าคั่วอีกชื่อหนึ่งว่า “สลัดทะเลสาบ” ซึ่งบ่งบอกถึงลักษณะของตัวอาหารในพื้นที่ที่มีความผูกพันกับผู้คนริมทะเลสาบสงขลาได้เป็นอย่างดี
.
ในวัตถุดิบของเต้าคั่วสงขลา จะพบว่ามีทั้งกลิ่นอายของความเป็นจีน ไทย และมุสลิมผสมอยู่รวมกัน โดยมีความเป็นจีนจากเส้นหมี่ เต้าหู้ และหมู มีความเป็นไทยจากน้ำตาลโตนดที่ใช้ในการทำน้ำจิ้มที่ใช้ราดควบคู่กับพริกน้ำส้ม ไปจนถึงวัตถุดิบจากทะเลสาบสงขลาอย่างกุ้งซึ่งยึดโยงกับอาชีพของชาวประมงมุสลิมที่ตั้งถิ่นฐานมาอย่างยาวนาน
.
ในอดีต เต้าคั่วจะเป็นอาหารที่กินในเฉพาะพื้นที่เล็ก ๆ เช่นที่สิงหนคร ก่อนที่จะเดินทางออกไปยังตัวเมืองสงขลาหลังจากที่การคมนาคมสะดวกมากขึ้น ทำให้เต้าคั่วเกิดการขยาย กระจายไปยังส่วนต่าง ๆ ของสงขลาจนกลายเป็นอีกหนึ่งอาหารที่หาง่ายในสงขลาด้วย ซึ่งในบทความวิชาการเรื่อง “เรื่องเล่าจากครอบครัวผ่าน “เต้าคั่ว” อาหารท้องถิ่นเมืองหลักสงขลา” ระบุว่ามีครอบครัวที่สืบทอดและขายเต้าคั่วมาเป็นระยะเวลายาวนานจากรุ่นสู่รุ่นไม่น้อยกว่า 12 บ้านเลยทีเดียว
.
ความนิยมของเต้าคั่วทำให้อาหารจานนี้กลายเป็นจานโปรดของใครหลายคน หนึ่งในนั้นก็คือพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ที่เล่ากันว่าชื่นชอบเต้าคั่วเป็นอย่างมาก
.
ในปัจจุบันนี้ เต้าคั่วก็ได้รับการยกย่องและโปรโมตเป็นอย่างมากในฐานะหนึ่งในรสชาติของเมืองสงขลาที่กำลังเติบโตเป็นเมืองการท่องเที่ยวเชิงอาหาร สานต่อให้อาหารจานนี้กลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมการกินที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งของสงขลาไปด้วย…
.
เต้าคั่ว สลัดทะเลสาบจานโปรดของพลเอกเปรม