กินแมลงทอดแล้วคัน…แพ้แมลงจริงไหม?
จากคอมเมนต์ในโพสต์ก่อน มีลูกเพจเล่าว่ากินตั๊กแตนแล้วมีอาการ แต่กินรถด่วนได้ บางคนเป็นเพียงบางครั้ง ขณะที่บางคนสงสัยว่าอาจเกิดจากยาฆ่าแมลงหรืออาหารเก็บไว้นาน
จากข้อมูลเหล่านี้ยังสรุปไม่ได้ว่าเกิดจากสาเหตุใด แต่โดยหลัก ๆ ควรนึกถึง 2 กลุ่มใหญ่ คือ “การแพ้โปรตีนในแมลง” และ “พิษจากอาหารปนเปื้อน”
✅ แพ้โปรตีนในแมลง
การแพ้โปรตีนในแมลงอาจทำให้เกิดอาการคัน ลมพิษ ปากบวม ปวดท้อง อาเจียน หายใจลำบาก หรือหน้ามืดได้ แม้ก่อนหน้านี้จะเคยกินได้โดยไม่มีอาการก็ตาม
โปรตีนบางชนิด เช่น โทรโพไมโอซิน (tropomyosin) มีโครงสร้างคล้ายกับโปรตีนในกุ้งและไรฝุ่น จึงอาจเกิดการแพ้ข้าม (cross-reactivity) ได้ แต่ไม่ได้เกิดกับทุกคน และการแพ้แมลงชนิดหนึ่งก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องแพ้แมลงทุกชนิด
🦗“แพ้เปลือก” หรือ “แพ้ไคติน” จริงไหม?
ไคติน (chitin) เป็นคาร์โบไฮเดรตที่เป็นส่วนประกอบของเปลือกแมลง ปัจจุบันหลักฐานในคนยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าไคตินบริสุทธิ์ทำให้เกิดการแพ้อาหารผ่านแอนติบอดี IgE โดยตรงเหมือนโปรตีนก่อภูมิแพ้
ส่วนไคติเนส (chitinase) เป็นโปรตีนเอนไซม์ที่ย่อยไคติน และมีรายงานว่าเป็นโปรตีนที่จับกับ IgE ในผู้แพ้ดักแด้ไหม ดังนั้น “ไคติน” กับ “ไคติเนส” จึงเป็นคนละอย่างกัน
นอกจากนี้ เปลือกแมลงไม่ได้มีเฉพาะไคติน และโปรตีนก่อภูมิแพ้ไม่ได้อยู่เฉพาะที่เปลือก การแกะเปลือกออกจึงไม่ได้รับประกันว่าจะกินได้อย่างปลอดภัย
⛑️ พิษฮิสตามีนจากอาหารปนเปื้อน
หากหลายคนที่กินอาหารมื้อเดียวกันเริ่มหน้าแดง คัน มีผื่น หรือคลื่นไส้ตาม ๆ กัน ควรนึกถึงอาหารปนเปื้อน โดยเฉพาะ “พิษจากฮิสตามีนในอาหาร” (histamine poisoning)
เคยมีรายงานสอบสวนในประเทศไทยที่พบความสัมพันธ์ระหว่างภาวะนี้กับการกินตั๊กแตนทอดและดักแด้ไหมทอด
ภาวะนี้เกิดจากการได้รับฮิสตามีนที่สะสมอยู่ในอาหารเข้าไปโดยตรง จึงทำให้มีอาการคล้ายการแพ้ได้ แม้ไม่ได้แพ้โปรตีนในแมลง
ที่สำคัญ ฮิสตามีนทนความร้อน การทอดจึงไม่ได้กำจัดฮิสตามีนที่เกิดขึ้นแล้ว หากอาหารมีฮิสตามีนสะสมอยู่ ก็ยังทำให้เกิดอาการได้
อย่างไรก็ตาม การมีอาการพร้อมกันหลายคนไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นพิษฮิสตามีนเสมอไป อาจเกิดจากส่วนผสมหรือการปนเปื้อนอื่นได้เช่นกัน และไม่สามารถระบุว่าเป็นยาฆ่าแมลงจากอาการเพียงอย่างเดียว
😵💫 ทำไมบางครั้งเป็น บางครั้งไม่เป็น?
สำหรับคนที่ไม่ได้มีอาการทุกครั้ง ปริมาณที่กิน ปัจจัยร่วม เช่น การดื่มแอลกอฮอล์หรือการออกกำลังกาย รวมถึงความแตกต่างของอาหารแต่ละชุด อาจมีส่วนทำให้เกิดอาการได้
ดังนั้น การกินครั้งต่อมาแล้วไม่เป็นอะไร ไม่ได้ยืนยันว่าครั้งหน้าจะปลอดภัย
🚑🚑🚑🚑🚑🚑🚑🚑
สัญญาณอันตราย
หากมีอาการต่อไปนี้ อาจเป็นภาวะแพ้รุนแรง (anaphylaxis)
* หายใจลำบาก
* เสียงแหบหรือคอแน่น
* ปาก ลิ้น หรือคอบวม
* หน้ามืด จะเป็นลม หรือหมดสติ
ให้โทร 1669 ทันที หากมีอะดรีนาลีนฉีดอัตโนมัติ (epinephrine auto-injector) ที่แพทย์สั่งไว้ ให้ใช้ตามแผนฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอยาแก้แพ้ และไม่ต้องรอให้มีผื่นก่อน
สิ่งที่ควรทำ
หากเคยมีอาการหลังรับประทานแมลง
* จดว่ากินแมลงชนิดใด ปริมาณเท่าไร และเริ่มมีอาการเมื่อไร
* สังเกตว่าคนที่กินด้วยกันมีอาการหรือไม่
* เก็บข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งซื้อ วิธีเก็บรักษา และการปรุงอาหาร หากทำได้
* นำข้อมูลไปปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านโรคภูมิแพ้ (allergist)
* ไม่ควรลองกินซ้ำ หรือกินทีละน้อยเพื่อทดสอบด้วยตนเอง
ที่มา : ภูมิแพ้แก้ได้
กินแมลงทอดแล้วคัน…แพ้แมลงจริงไหม?
จากคอมเมนต์ในโพสต์ก่อน มีลูกเพจเล่าว่ากินตั๊กแตนแล้วมีอาการ แต่กินรถด่วนได้ บางคนเป็นเพียงบางครั้ง ขณะที่บางคนสงสัยว่าอาจเกิดจากยาฆ่าแมลงหรืออาหารเก็บไว้นาน
จากข้อมูลเหล่านี้ยังสรุปไม่ได้ว่าเกิดจากสาเหตุใด แต่โดยหลัก ๆ ควรนึกถึง 2 กลุ่มใหญ่ คือ “การแพ้โปรตีนในแมลง” และ “พิษจากอาหารปนเปื้อน”
✅ แพ้โปรตีนในแมลง
การแพ้โปรตีนในแมลงอาจทำให้เกิดอาการคัน ลมพิษ ปากบวม ปวดท้อง อาเจียน หายใจลำบาก หรือหน้ามืดได้ แม้ก่อนหน้านี้จะเคยกินได้โดยไม่มีอาการก็ตาม
โปรตีนบางชนิด เช่น โทรโพไมโอซิน (tropomyosin) มีโครงสร้างคล้ายกับโปรตีนในกุ้งและไรฝุ่น จึงอาจเกิดการแพ้ข้าม (cross-reactivity) ได้ แต่ไม่ได้เกิดกับทุกคน และการแพ้แมลงชนิดหนึ่งก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องแพ้แมลงทุกชนิด
🦗“แพ้เปลือก” หรือ “แพ้ไคติน” จริงไหม?
ไคติน (chitin) เป็นคาร์โบไฮเดรตที่เป็นส่วนประกอบของเปลือกแมลง ปัจจุบันหลักฐานในคนยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าไคตินบริสุทธิ์ทำให้เกิดการแพ้อาหารผ่านแอนติบอดี IgE โดยตรงเหมือนโปรตีนก่อภูมิแพ้
ส่วนไคติเนส (chitinase) เป็นโปรตีนเอนไซม์ที่ย่อยไคติน และมีรายงานว่าเป็นโปรตีนที่จับกับ IgE ในผู้แพ้ดักแด้ไหม ดังนั้น “ไคติน” กับ “ไคติเนส” จึงเป็นคนละอย่างกัน
นอกจากนี้ เปลือกแมลงไม่ได้มีเฉพาะไคติน และโปรตีนก่อภูมิแพ้ไม่ได้อยู่เฉพาะที่เปลือก การแกะเปลือกออกจึงไม่ได้รับประกันว่าจะกินได้อย่างปลอดภัย
⛑️ พิษฮิสตามีนจากอาหารปนเปื้อน
หากหลายคนที่กินอาหารมื้อเดียวกันเริ่มหน้าแดง คัน มีผื่น หรือคลื่นไส้ตาม ๆ กัน ควรนึกถึงอาหารปนเปื้อน โดยเฉพาะ “พิษจากฮิสตามีนในอาหาร” (histamine poisoning)
เคยมีรายงานสอบสวนในประเทศไทยที่พบความสัมพันธ์ระหว่างภาวะนี้กับการกินตั๊กแตนทอดและดักแด้ไหมทอด
ภาวะนี้เกิดจากการได้รับฮิสตามีนที่สะสมอยู่ในอาหารเข้าไปโดยตรง จึงทำให้มีอาการคล้ายการแพ้ได้ แม้ไม่ได้แพ้โปรตีนในแมลง
ที่สำคัญ ฮิสตามีนทนความร้อน การทอดจึงไม่ได้กำจัดฮิสตามีนที่เกิดขึ้นแล้ว หากอาหารมีฮิสตามีนสะสมอยู่ ก็ยังทำให้เกิดอาการได้
อย่างไรก็ตาม การมีอาการพร้อมกันหลายคนไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นพิษฮิสตามีนเสมอไป อาจเกิดจากส่วนผสมหรือการปนเปื้อนอื่นได้เช่นกัน และไม่สามารถระบุว่าเป็นยาฆ่าแมลงจากอาการเพียงอย่างเดียว
😵💫 ทำไมบางครั้งเป็น บางครั้งไม่เป็น?
สำหรับคนที่ไม่ได้มีอาการทุกครั้ง ปริมาณที่กิน ปัจจัยร่วม เช่น การดื่มแอลกอฮอล์หรือการออกกำลังกาย รวมถึงความแตกต่างของอาหารแต่ละชุด อาจมีส่วนทำให้เกิดอาการได้
ดังนั้น การกินครั้งต่อมาแล้วไม่เป็นอะไร ไม่ได้ยืนยันว่าครั้งหน้าจะปลอดภัย
🚑🚑🚑🚑🚑🚑🚑🚑
สัญญาณอันตราย
หากมีอาการต่อไปนี้ อาจเป็นภาวะแพ้รุนแรง (anaphylaxis)
* หายใจลำบาก
* เสียงแหบหรือคอแน่น
* ปาก ลิ้น หรือคอบวม
* หน้ามืด จะเป็นลม หรือหมดสติ
ให้โทร 1669 ทันที หากมีอะดรีนาลีนฉีดอัตโนมัติ (epinephrine auto-injector) ที่แพทย์สั่งไว้ ให้ใช้ตามแผนฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอยาแก้แพ้ และไม่ต้องรอให้มีผื่นก่อน
สิ่งที่ควรทำ
หากเคยมีอาการหลังรับประทานแมลง
* จดว่ากินแมลงชนิดใด ปริมาณเท่าไร และเริ่มมีอาการเมื่อไร
* สังเกตว่าคนที่กินด้วยกันมีอาการหรือไม่
* เก็บข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งซื้อ วิธีเก็บรักษา และการปรุงอาหาร หากทำได้
* นำข้อมูลไปปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านโรคภูมิแพ้ (allergist)
* ไม่ควรลองกินซ้ำ หรือกินทีละน้อยเพื่อทดสอบด้วยตนเอง
ที่มา : ภูมิแพ้แก้ได้