ตรวจสุขภาพทุกปี อย่าดูทีละค่า! 7 ค่าที่วัย 40+ ต้องอ่านคู่กัน

เข้าวัยเลข 4 แล้ว ตรวจสุขภาพกันทุกปีใช่ไหมครับ?

หลายคนเปิดผลเลือดแล้วดูแค่ค่าที่ขึ้นสีแดง

ส่วนค่าไหนปกติก็คิดว่าไม่มีอะไรต้องห่วง

แต่รู้ไหมครับว่า บางค่าต้องอ่านคู่กัน

ถึงจะเห็นความเสี่ยงที่ตัวเลขเดียวบอกไม่ได้

วันนี้ผมอยากชวนทุกคนหยิบผลตรวจสุขภาพ

มาลองอ่าน 7 ค่าสำคัญไปพร้อมกันครับ!

กลุ่มที่ 1 น้ำตาลในเลือด ต้องดูทั้งวันนี้และย้อนหลัง

1. FBS/FPG น้ำตาลตอนอดอาหาร

ค่านี้บอกระดับน้ำตาลในเลือด

หลังอดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง

โดยมีเกณฑ์ทั่วไปดังนี้ครับ

• ต่ำกว่า 100 mg/dL = ปกติ

• 100–125 mg/dL = ก่อนเบาหวาน

• ตั้งแต่ 126 mg/dL = เข้าข่ายเบาหวาน

ต้องอ่านคู่กับ HbA1c

เพราะ FBS บอกระดับน้ำตาลในช่วงที่ตรวจ

แต่ไม่ได้สะท้อนระดับน้ำตาล

ตลอดหลายเดือนที่ผ่านมา

2. HbA1c น้ำตาลสะสมย้อนหลัง 2–3 เดือน

ค่านี้ช่วยให้เราเห็นภาพน้ำตาล

เฉลี่ยย้อนหลังประมาณ 2–3 เดือน

โดยมีเกณฑ์ดังนี้ครับ

• ต่ำกว่า 5.7% = ปกติ

• 5.7–6.4% = ก่อนเบาหวาน

• ตั้งแต่ 6.5% = เข้าข่ายเบาหวาน

ต้องอ่านคู่กับ FBS

เพราะบางคน FBS ยังไม่สูงมาก

แต่ HbA1c เริ่มสูงแล้ว

การดูสองค่าร่วมกันช่วยให้ประเมิน

ความผิดปกติของน้ำตาลได้ครอบคลุมขึ้น

และหากเข้าข่ายเบาหวานต้องตรวจยืนยัน

ตามเกณฑ์การวินิจฉัยด้วยครับ

.

กลุ่มที่ 2 ไขมันในเลือด อย่าดูแค่คอเลสเตอรอลรวม

3. LDL ไขมันเลวที่เกี่ยวข้องกับหลอดเลือดตีบ

LDL เป็นไขมันที่มีบทบาทสำคัญ

ต่อการสะสมคราบไขมันในผนังหลอดเลือด

ยิ่งมีความเสี่ยงโรคหัวใจสูง

ก็ยิ่งต้องควบคุม LDL ให้เหมาะสมครับ

• ต่ำกว่า 100 mg/dL = ระดับพึงประสงค์ทั่วไป

• 100–129 mg/dL = ใกล้ระดับเหมาะสม

• 130–159 mg/dL = ค่อนข้างสูง

• ตั้งแต่ 160 mg/dL = สูง

ต้องอ่านคู่กับไตรกลีเซอไรด์และ HDL

เพราะไขมันแต่ละชนิดสะท้อนความเสี่ยง

ที่แตกต่างกัน และเป้าหมาย LDL

ของแต่ละคนก็ไม่จำเป็นต้องเท่ากันครับ

4. Triglycerides ไตรกลีเซอไรด์

ค่านี้สัมพันธ์กับการได้รับพลังงาน

น้ำตาล แป้งขัดสี และแอลกอฮอล์

รวมถึงสุขภาพด้านเมตาบอลิกครับ

เกณฑ์ทั่วไปสำหรับค่าขณะอดอาหารคือ

• ต่ำกว่า 150 mg/dL = ปกติ

• 150–199 mg/dL = เริ่มสูง

• 200–499 mg/dL = สูง

• ตั้งแต่ 500 mg/dL = สูงมาก

ต้องอ่านคู่กับ HDL และระดับน้ำตาล

เพราะไตรกลีเซอไรด์สูงร่วมกับ HDL ต่ำ

และน้ำตาลผิดปกติ อาจสัมพันธ์กับ

ภาวะดื้อต่ออินซูลินและความเสี่ยง

โรคหัวใจและหลอดเลือดที่เพิ่มขึ้นครับ

.

กลุ่มที่ 3 ไต ต้องดูทั้งการกรองและโปรตีนรั่ว

5. eGFR ค่าที่บอกความสามารถในการกรองของไต

ค่านี้ช่วยประเมินว่าไตของเรา

สามารถกรองของเสียได้ดีเพียงใด

โดยแบ่งระดับการทำงานของไตคร่าว ๆ ดังนี้

• ตั้งแต่ 90 = การกรองอยู่ในช่วงปกติหรือสูง

• 60–89 = การกรองลดลงเล็กน้อย

• 45–59 = การกรองลดลงเล็กน้อยถึงปานกลาง

• 30–44 = การกรองลดลงปานกลางถึงมาก

• ต่ำกว่า 30 = การกรองลดลงมากถึงรุนแรง

หน่วย mL/min/1.73 m²

ต้องอ่านคู่กับ uACR

เพราะ eGFR ที่ยังดีไม่ได้แปลว่า

ไตจะไม่มีความเสียหายเสมอไป

และค่า 60–89 เพียงอย่างเดียว

ก็ยังไม่ใช่การยืนยันว่าเป็นโรคไตเรื้อรังครับ

6. uACR ค่าอัลบูมินรั่วในปัสสาวะ

หลายคนตรวจค่าไตทุกปี

แต่ไม่เคยตรวจโปรตีนรั่วเลย

ทั้งที่ค่านี้ช่วยบอกความผิดปกติ

ของหน่วยกรองไตได้ตั้งแต่ระยะแรกครับ

• ต่ำกว่า 30 mg/g = ปกติหรือเพิ่มเล็กน้อย

• 30–300 mg/g = เพิ่มขึ้นปานกลาง

• มากกว่า 300 mg/g = เพิ่มขึ้นมาก

ต้องอ่านคู่กับ eGFR

เพื่อประเมินทั้งประสิทธิภาพการกรอง

และความเสียหายของหน่วยกรองไต

หากพบความผิดปกติควรตรวจติดตาม

เพื่อดูว่าเป็นต่อเนื่องหรือไม่ครับ

.

กลุ่มที่ 4 ความดัน ตัวเลขที่เชื่อมทั้งหัวใจ สมอง และไต

7. ความดันโลหิต อย่าดูแค่ครั้งที่ตรวจสุขภาพ

ความดันสูงต่อเนื่องอาจทำให้

หลอดเลือดหัวใจ สมอง และไตเสียหาย

แม้จะยังไม่มีอาการผิดปกติครับ

ตามเกณฑ์ AHA มีระดับดังนี้

• ต่ำกว่า 120/80 mmHg = ปกติ

• 120–129 และตัวล่างต่ำกว่า 80 = สูงกว่าระดับเหมาะสม

• 130–139 หรือ 80–89 = ความดันสูงระยะ 1

• ตั้งแต่ 140 หรือ 90 ขึ้นไป = ความดันสูงระยะ 2

ต้องอ่านคู่กับ FBS, HbA1c, eGFR และ uACR

เพราะความดันสูงร่วมกับน้ำตาลผิดปกติ

หรือมีโปรตีนรั่วในปัสสาวะ

อาจบ่งถึงความเสี่ยงต่อหัวใจและไต

ที่ต้องดูแลร่วมกันมากขึ้นครับ

อย่าลืมใช้ค่าเฉลี่ยจากการวัดอย่างถูกวิธี

หลายครั้ง ไม่ตัดสินจากครั้งเดียวครับ

.

สุขภาพน้ำตาล

FBS + HbA1c

สุขภาพไขมันและหัวใจ

LDL + Triglycerides + HDL

สุขภาพไต

eGFR + uACR

ความเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือด

ความดัน + น้ำตาล + ไขมัน + ค่าไต

หมายเหตุ: ค่าอ้างอิงข้างต้นเป็นเกณฑ์ทั่วไปไม่ใช่เป้าหมายการรักษาของทุกคน และ uACR อาจไม่ได้รวมอยู่ในชุดตรวจสุขภาพประจำปี จึงควรปรึกษาแพทย์ว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มหรือไม่ โดยเฉพาะผู้ที่มีเบาหวานหรือความดันสูงครับ

พอเข้าวัย 40+ ผมไม่อยากให้ทุกคน

ตรวจสุขภาพแล้วดูแค่ตัวเลขสีแดงครับ

เพราะบางครั้งค่าที่ดูปกติ

อาจต้องอ่านร่วมกับค่าอื่นถึงจะเห็นความเสี่ยง

อย่าลืมเก็บผลตรวจแต่ละปีไว้เปรียบเทียบ

เพื่อดูว่าสุขภาพเรากำลังเปลี่ยนไปทางไหน

จะได้เริ่มดูแลตัวเองก่อนเกิดปัญหาครับ

แล้วทุกคนล่ะครับ? ปกติเวลาได้ผลตรวจสุขภาพ ดูค่าไหนเป็นอันดับแรก?

Cr. FBหมอเจด