ยาแก้แพ้ ยาลดน้ำมูก อาจทำให้ต่อมลูกหมากโตปัสสาวะลำบากขึ้น รู้หรือยัง? 💊

นพ.สุรชัย ปัญญาพฤทธิ์พงศ์ เขียนไว้ในนิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ 518 ว่า ต่อมลูกหมากโตเป็นโรคธรรมดาของชายสูงวัย และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมก็เป็นวิธีการหนึ่งที่ช่วยลดความรุนแรงของอาการได้ครับ

💊 ทำไมยาแก้หวัด-ภูมิแพ้จึงเป็นปัญหา
ต้นฉบับอธิบายว่า ยาแก้แพ้และยาลดน้ำมูกทำให้กล้ามเนื้อบริเวณท่อปัสสาวะที่ควบคุมการไหลของปัสสาวะหดตัว จึงทำให้ปัสสาวะลำบากขึ้นครับ

🩺 ถ้าปรับพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้น
แพทย์จะเลือกให้ยาหรือไม่ให้ยา ตามระยะโรคและสภาวะของผู้ป่วยแต่ละคน ยามี 2 กลุ่มหลัก คือ กลุ่มคลายการบีบเกร็งกล้ามเนื้อต่อมลูกหมากเพื่อลดความถี่ในการปัสสาวะ และกลุ่มยับยั้งการสร้างฮอร์โมน DHT ซึ่งชะลอการโตและลดขนาดของต่อม นอกจากนี้ยังมีการใช้ไมโครเวฟ คลื่นวิทยุ หรือเลเซอร์ และการผ่าตัดอีกหลายวิธี


📌 อัปเดตข้อมูลปี 2569 (ส่วนนี้ไม่ได้มาจากต้นฉบับ)
- ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบปัสสาวะเตือนว่า ยาลดน้ำมูกกลุ่มซูโดอีเฟดรีนและเฟนิลเอฟรีนทำให้แคปซูลต่อมลูกหมากตีบรัด จนอาจเกิดภาวะปัสสาวะไม่ออกได้ ส่วนยาแก้แพ้ทำให้กระเพาะปัสสาวะบีบตัวอ่อนลง และยาแก้หวัดสูตรผสมมักมียาทั้งสองกลุ่มรวมกัน จึงควรอ่านฉลากทุกครั้ง
- ยาแก้แพ้รุ่นแรกอาจทำให้ปัสสาวะค้าง ขณะที่รุ่นใหม่ เช่น โลราทาดีนและเฟกโซเฟนาดีน มักไม่มีคำเตือนแบบเดียวกัน ต้นฉบับพูดรวมว่า "ยาแก้แพ้" ดังนั้นชนิดไหนใช้ได้ ให้ถามเภสัชกรเป็นรายกรณี
- เรื่องน้ำ แนวปฏิบัติแนะนำให้เลี่ยงดื่มน้ำช่วงก่อนนอนราว 2 ชั่วโมงถ้ามีปัสสาวะกลางคืน แต่ไม่ควรลดปริมาณน้ำรวมทั้งวัน
- ต้นฉบับมีรายการ "อาหารที่ควรกิน" ด้วย แต่ สมาคมแพทย์ระบบปัสสาวะสหรัฐฯ (AUA) ไม่แนะนำอาหารเสริมหรือสมุนไพรเพื่อรักษาอาการจากต่อมโต และหลักฐานของไลโคปีน สังกะสี และวิตามินดียังอ่อน ส่วนอาหารไขมันและเนื้อแดงที่น้อยลง เป็นหลักฐานระดับการสังเกตว่าอาจเกี่ยวกับอาการที่น้อยลง
ถ้าปัสสาวะไม่ออกเลย อย่ารอ เพราะภาวะนี้ที่รุนแรงอาจทำให้ไตเสียหายได้

👨‍⚕️ ก่อนซื้อยาแก้หวัดหรือภูมิแพ้ หรือก่อนเปลี่ยนวิธีดูแลตัวเอง หากมีอาการเฉพาะตัวหรือไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์และเภสัชกรก่อนนะครับ


ที่มา : นพ.สุรชัย ปัญญาพฤทธิ์พงศ์ คอลัมน์ "คนไข้หัวเราะ คุณหมอที่รัก" นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 44 ฉบับที่ 518 มิถุนายน 2565 หน้า 22