ทำไมกินแบบเดิม ออกกำลังแบบเดิม แต่ยังป่วยมากขึ้น?

เห็นข้อมูลนี้จากงาน KTC FIT Talk 28 "โภชนจิตเวช: กินดี คิดดี ชีวิตดี เราเลือกเองได้จริงหรือ พบว่าคนไทยจำนวนไม่น้อยหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น ทั้งการเลือกกินอาหารที่ดีต่อร่างกาย การออกกำลังกายหลังเลิกงาน หรือการเข้าร่วมกิจกรรมวิ่งที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง แต่ในอีกด้านหนึ่ง โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และมะเร็ง ยังคงเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตของคนไทย คำถามสำคัญจึงอาจไม่ใช่ว่า “คนไทยรู้หรือไม่ว่าควรดูแลสุขภาพอย่างไร” แต่เป็นคำถามว่า “เรามีโอกาสเลือกพฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพได้ง่ายพอแล้วหรือยัง?”

สุขภาพที่ดีจึงไม่ใช่ผลลัพธ์จากการตัดสินใจครั้งใหญ่เพียงครั้งเดียว แต่เกิดจากการเลือกเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำทุกวัน ตั้งแต่มื้ออาหารที่เรากิน ไปจนถึงการขยับร่างกายในชีวิตประจำวัน
 
ปัญหาไม่ใช่เราไม่รู้ แต่เราเลือกยาก
ในวันที่ผู้คนต้องใช้ชีวิตอย่างเร่งรีบ การหยุดอ่านฉลากโภชนาการทุกผลิตภัณฑ์ หรือคำนวณปริมาณน้ำตาล ไขมัน และโซเดียมในทุกมื้ออาหารแทบเป็นไปไม่ได้ แม้องค์ความรู้ด้านสุขภาพจะเข้าถึงได้ง่ายกว่าที่เคย แต่ผู้บริโภคจำนวนมากยังเผชิญกับการตัดสินใจที่ซับซ้อนทุกครั้งที่ยืนอยู่หน้าชั้นวางสินค้า ด้วยเหตุนี้ สัญลักษณ์ “ทางเลือกสุขภาพ” จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อช่วยให้ผู้บริโภคสังเกตและตัดสินใจได้ง่ายขึ้น โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้รับสัญลักษณ์ดังกล่าวจะผ่านเกณฑ์ด้านโภชนาการที่ควบคุมปริมาณน้ำตาล ไขมัน และโซเดียมตามมาตรฐานที่กำหนด เพราะในความเป็นจริง การเลือกสิ่งที่ดีต่อสุขภาพไม่ควรเป็นเรื่องยากกว่าการเลือกสินค้าใด ๆ ในชีวิตประจำวัน
 
กินผักมากขึ้น แต่ต้องปลอดภัยด้วย
นอกจากเรื่องคุณค่าทางโภชนาการแล้ว ความปลอดภัยของอาหารยังเป็นอีกหนึ่งความท้าทายที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญมากขึ้น แม้ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจะแนะนำให้คนไทยบริโภคผักและผลไม้ให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรัง แต่ข้อมูลการเฝ้าระวังบางส่วนยังพบการตกค้างของสารเคมีทางการเกษตรในผักและผลไม้เกินมาตรฐาน สะท้อนว่า “การกินดี” ในปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการกินผักให้มากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการเข้าถึงอาหารที่ปลอดภัยด้วย
ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม กล่าวเสริม “สุขภาพไม่ได้เริ่มต้นที่โรงพยาบาล แต่เริ่มต้นจากระบบอาหารรอบตัวเรา ตั้งแต่แหล่งผลิต การกระจายสินค้า จนถึงโต๊ะอาหารของผู้บริโภค ประเด็นดังกล่าวสะท้อนว่า การสร้างสุขภาวะที่ดีไม่ใช่หน้าที่ของผู้บริโภคเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการผลิตในการสร้างระบบอาหารที่ปลอดภัยและเข้าถึงได้”
 
การเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ สร้างผลลัพธ์ระยะยาว
แม้ภาพใหญ่ของระบบสุขภาพและระบบอาหารจะเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยการขับเคลื่อนจากหลายภาคส่วน แต่ในระดับบุคคล การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยก็สามารถสร้างผลลัพธ์ที่มีความหมายได้ ไม่ว่าจะเป็น เลือกเครื่องดื่มสูตรหวานน้อยแทนสูตรปกติ เพิ่มผักในทุกมื้ออาหาร ใช้หลักสัดส่วนอาหาร 2 : 1 : 1 ลดการเติมเครื่องปรุงเพิ่ม มองหาสัญลักษณ์ “ทางเลือกสุขภาพ” ก่อนตัดสินใจซื้อ เดินหรือขยับร่างกายให้มากขึ้นในแต่ละวัน
และ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอในรูปแบบที่เหมาะกับตนเอง
สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่เมื่อทำอย่างต่อเนื่องกลับส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวได้มากกว่าการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่ทำได้เพียงชั่วคราว
 
เมื่อสุขภาพไม่ใช่เรื่องของวินัยเพียงอย่างเดียว
นางสาวสิรีรัตน์ คอวนิช ผู้บริหารสูงสุด ฝ่ายการตลาดบัตรเครดิต “เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า “ผู้คนจำนวนมากรู้ว่าควรกินอย่างไรและควรออกกำลังกายแบบไหน แต่ความท้าทายสำคัญคือการทำให้พฤติกรรมเหล่านั้นเกิดขึ้นได้อย่างต่อเนื่องในชีวิตจริง เราจึงต้องการให้ KTC Sports เป็นพื้นที่ที่ช่วยสร้างแรงบันดาลใจ ถ่ายทอดองค์ความรู้ และสนับสนุนให้การดูแลสุขภาพเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตประจำวัน”
“เราเชื่อว่าสุขภาพที่ดีไม่ใช่เรื่องของคนที่วิ่งมาราธอนหรือออกกำลังกายหนักเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของทุกคนที่เริ่มต้นดูแลตัวเองจากสิ่งเล็ก ๆ ในแต่ละวัน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกกินอาหารที่ดีขึ้น การขยับร่างกายมากขึ้น หรือการเข้าร่วมกิจกรรมที่ช่วยสร้างแรงจูงใจและความต่อเนื่องในการดูแลสุขภาพ ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ภายใต้กลุ่ม KTC Sports อาทิ ซิตี้รัน โยคะ และกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพหลากหลายรูปแบบ”
ท้ายที่สุดแล้ว การดูแลสุขภาพอาจไม่ได้เริ่มจากการสมัครฟิตเนส การวิ่งมาราธอน หรือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต แต่อาจเริ่มต้นจากช่วงเวลาสั้น ๆ ระหว่างเลือกอาหารบนชั้นวางสินค้า การสั่งเครื่องดื่มแก้วโปรด หรือการตัดสินใจลุกขึ้นเดินเพิ่มอีกไม่กี่นาทีในแต่ละวัน เพราะทุกครั้งที่เราเลือกกิน และทุกครั้งที่เราเลือกขยับร่างกาย เรากำลังกำหนดสุขภาพของตัวเองในอนาคตทีละเล็กทีละน้อย.