กลัวเป็นพาร์กินสัน กลัวมือสั่น กลัวเดินช้า หงึกๆหงักๆ ลุกขึ้นมาออกกำลังกาย รับรองสูงวัยแล้ว ยังกระฉับกระเฉง

กระทู้สนทนา

โรคในผู้สูงอายุ สุขภาพกาย สุขภาพกายผู้สูงอายุ ออกกำลังกาย

พาร์กินสันเป็นโรคที่หลายคนกลัวค่ะ
เพราะมันไม่ได้จบแค่เรื่องมือสั่น

สุดท้ายแล้วคนไข้จำนวนมากจะเริ่มเดินช้า
ลุกนั่งลำบาก ตัวแข็ง ทรงตัวแย่ลง
ทำอะไรหลายอย่างที่เคยง่าย กลายเป็นเรื่องยากขึ้นเรื่อยๆ

__________________

🧠 พาร์กินสันคืออะไรกันแน่? เกิดจากอะไร

โรคนี้เกิดจากความเสียหายของสมอง
ส่วนที่ชื่อว่า Substantia nigra (SN)
ตรงที่ลูกศรในภาพชี้เลยค่ะ
ในภาพคือ ‘ก้านสมอง’ ของเราเอง

หน้าที่ของบริเวณนี้คือสร้างสารโดพามีน
(dopamine) ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวช่วยสำคัญของ
ระบบควบคุมการเคลื่อนไหว

เวลาจะลุก จะเดิน จะเอื้อมมือหยิบแก้วน้ำ
หรือแม้แต่จะก้าวขา วงจรนี้ทำงานอยู่ตลอดเวลา
คอยปรับ คอยจูน คอยตัดสัญญาณรบกวนออก

พอเซลล์ประสาทบริเวณนี้ค่อยๆ หายไป
ระบบโปรแกรมการเคลื่อนไหว จะดูติดขัดไปหมด
เหมือนไม่มีคนคอย QC
▪️ การเคลื่อนไหวจะช้าลง
▪️ กล้ามเนื้อแข็งขึ้น
▪️ หน้าเริ่มนิ่ง
▪️ มือสั่นตอนพัก
▪️ การทรงตัวเริ่มมีปัญหา
และอาการมักค่อยๆ มากขึ้นตามเวลา

หลายคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตัวเองเริ่มมีสัญญาณเตือนมาก่อนหลายปี
บางคนเริ่มจากท้องผูก
บางคนเริ่มดมกลิ่นไม่ค่อยได้
บางคนเริ่มละเมอหนัก ต่อย เตะ หรือพูดตอนหลับ
กว่าจะมาถึงวันที่มือสั่นจริงๆ โรคอาจกำลังดำเนินอยู่มานานแล้ว

__________________

🧬 แล้วอะไรทำให้สมองค่อยๆ พัง

ตัวละครหลักคือโปรตีนชื่อ α-synuclein
จริงๆ มันเป็นโปรตีนปกติที่ร่างกายสร้างอยู่แล้วค่ะ

ปัญหาเกิดตอนที่มันเริ่มพับตัวผิดรูป แล้วจับกันเป็นก้อน
พอเกิดขึ้นแล้วก็เหมือนมีคนเริ่มโยนขยะลงแม่น้ำ

ก้อนโปรตีนเหล่านี้รบกวนการทำงานของเซลล์ประสาท
กระตุ้นการอักเสบ และทำให้เซลล์เริ่มเสื่อม

ที่ซวยคือมันไม่ได้หยุดแค่นั้น

เพราะก้อนที่เกิดขึ้นแล้ว
ยังไปเหนี่ยวนำให้โปรตีนตัวอื่นพับผิดรูปตามอีก
จึงเกิดการสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

.

ปัจจุบันนักวิจัยสนใจเรื่องหนึ่งมาก
คือหลายหลักฐานชี้ว่า จุดเริ่มต้นอาจไม่ได้อยู่ที่สมอง
แต่อยู่ที่ “ลำไส้”

ระบบประสาทที่ผนังลำไส้
สามารถสร้าง α-synuclein ได้เช่นกัน

ถ้าลำไส้อยู่ในสภาวะอักเสบ หรือแบคทีเรียในลำไส้เสียสมดุล
การสร้างโปรตีนตัวนี้อาจเพิ่มขึ้น

และมีความเป็นไปได้ที่มันจะค่อยๆ
เดินทางย้อนขึ้นมาตามเส้นประสาทจนเข้าสู่สมอง

จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคนจำนวนหนึ่ง
มีปัญหาเรื่องลำไส้ก่อนเกิดอาการทางระบบประสาทหลายปี

__________________

⚠️ ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ

▪️ อายุที่มากขึ้น: ระบบกำจัดของเสียในเซลล์เริ่มทำงานช้าลง
▪️ พันธุกรรมบางชนิด: ทำให้กำจัดโปรตีนผิดปกติได้ไม่ดี
▪️ สารพิษจากสิ่งแวดล้อม เช่น ยาฆ่ๅแมลง หรือโลหะหนักบางชนิด
▪️ สมองเคยกระทบกระเทือน
▪️ โรคเรื้อรังที่ทำให้ร่างกายอักเสบ เช่น ภาวะอ้วน ดื้ออินซูลิน (อีกแล้ว)
▪️ ภาวะแบคทีเรียในลำไส้เสียสมดุล (Dysbiosis)

ทำให้เกิดสารอักเสบมากขึ้น และเพิ่มแรงกระตุ้นให้เกิดการสะสมของ α-synuclein

__________________

🏃‍♀️ เล่ามานานละ
แล้วออกกำลังกายเข้าไปเกี่ยวอะไรด้วย?

เกี่ยวแทบทุกจุดเลย

.

1️⃣ กล้ามเนื้อส่งสัญญาณกลับไปหาสมอง

ระหว่างออกกำลังกาย ร่างกายจะเพิ่มการสร้าง BDNF
สารตัวนี้ช่วยให้เซลล์ประสาทอยู่รอดได้ดีขึ้น
เหมือนเติมกำลังให้เซลล์ประสาทที่ต้องทำงานทุกวัน

.

2️⃣ ลดสภาพแวดล้อมการอักเสบ

กล้ามเนื้อที่กำลังทำงานจะปล่อยสารหลายชนิด
เช่น IL-6 และ IL-15

จากนั้นจะไปเปลี่ยนสมดุลภูมิคุ้มกัน
เพิ่มเม็ดเลือดขาวสายควบคุมการอักเสบ (Treg)
เพิ่มแมคโครฟาจสายซ่อมแซม (M2)

ทำให้สภาพแวดล้อมทั่วร่างกาย
รวมถึงในสมอง สงบลง ลดการอักเสบ

.

3️⃣ ช่วยเรื่องลำไส้

การออกกำลังกายสร้างแวดล้อมให้ลำไส้ดีขึ้น
มีการเติม lactate ให้อาหารน้องๆ แบคทีเรีย

ผลคือแบคทีเรียฝ่ายที่ช่วยลำไส้เพิ่มขึ้น
เพิ่มการสร้างกรดไขมันสายสั้นให้ผนังลำไส้

ลดการอักเสบของทางเดินอาหาร
ซึ่งเป็นหนึ่งในกลไกที่เชื่อว่า
ช่วยลดแรงกระตุ้นต่อการสร้าง α-synuclein

.

4️⃣ ทำให้โรงงานผลิตพลังงานแข็งแรงขึ้น

เซลล์ประสาทใช้พลังงานมหาศาล
การออกกำลังกายช่วยให้
ไมโตคอนเดรียมีจำนวนและคุณภาพดีขึ้น
ทำให้เซลล์รับมือกับความเครียดและสารพิษต่างๆ ได้ดีขึ้น

.

5️⃣ กระตุ้นระบบกำจัดก้อนโปรตีน

เซลล์ประสาทมีระบบเก็บขยะของตัวเองอยู่แล้ว การออกกำลังกายช่วยกระตุ้นกระบวนการที่เรียกว่า Aggrephagy

ซึ่งทำหน้าที่จับก้อนโปรตีนผิดปกติส่งเข้าไปย่อยทิ้ง
ถือเป็นอีกทางหนึ่งที่ช่วยลดภาระของเซลล์ประสาทได้

__________________

สรุป

พาร์กินสันไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่มักเป็นผลรวมของอายุ พันธุกรรม การอักเสบ สารพิษ และความผิดปกติของลำไส้

สุดท้ายทั้งหมดมาบรรจบกันที่การสะสมของ α-synuclein และการสูญเสียเซลล์ประสาทใน Substantia nigra

.

ส่วนการออกกำลังกายก็ไม่ได้รักษาพาร์กินสันให้หาย แต่มันเป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่มีข้อมูลสนับสนุนมากที่สุด ว่าช่วยลดปัจจัยเสี่ยงหลายด้านพร้อมกัน ทั้งลดการอักเสบ ดูแลลำไส้ ช่วยเซลล์ประสาท และช่วยระบบกำจัดโปรตีนผิดปกติ

.

ใครยังไม่ออกกำลังกาย
ขุดตัวเองขึ้นมาเริ่มเลยค่ะ

เดินเร็วก็ได้ ปั่นจักรยานก็ได้ เล่นเวทก็ได้
เอาให้หัวใจเต้น เอาให้กล้ามเนื้อทำงาน

เพราะต่อให้วันนี้อายุยังน้อย
พาร์กินสันก็เริ่มสะสมปัจจัยเสี่ยงของมันตั้งแต่ตอนนี้เหมือนกันค่ะ ❤️

Tensia
⬇️🔗
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้