คนไทยอายุ 3-17 ปี ได้รับโอกาสและบริการการศึกษา15 ปีตั้งแต่ 8 พฤษภาคม 2540 ก่อนรัฐธรรมนูญ40 รับรองอย่างน้อย 12 ปี
1. แหล่งอ้างอิงของระบบกฎหมาย/การศึกษา
มาตรา 43, 53, 80 และ 81 ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540
→ กำหนดหลักการพื้นฐาน เช่น สิทธิและหน้าที่ของประชาชนในด้านการศึกษา และการกำหนดระยะเวลาของสิทธิในการดำเนินการบางอย่าง (เช่น การจัดตั้งโครงสร้างหรือสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาเชิงนโยบาย)
พ.ร.บ. การศึกษาฯ พ.ศ. 2542
→ เป็นกฎหมายลูกที่เขียนออกมาตามกรอบรัฐธรรมนูญ เพื่อจัดระบบการศึกษาในรูปแบบที่ชัดเจน
ประเด็นสำคัญ: ระบบเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นจาก “การคิดค้นใหม่” ของผู้ร่างกฎหมาย แต่เป็นการ นำผลสำเร็จหรือโมเดลที่ ฯพณฯ สุขวิช วางไว้แล้ว มาปรับให้เป็นลายลักษณ์อักษรและมีผลบังคับใช้ทางกฎหมาย ตามมาตรา 81
2. ระยะเวลาสิทธิ์ตามรัฐธรรมนูญ
ข้อกำหนดตามมาตรา 43 ระบุอย่างน้อย 12 ปี
ในทางปฏิบัติ ผู้ใช้สิทธิ์และเข้าถึงบริการจริงอาจได้รับสิทธิ์ 15 ปี ตั้งแต่ 8 พฤษภาคม 2540
→ แสดงว่าเวลาที่ผู้ได้รับประโยชน์ได้จริงอาจมากกว่าขั้นต่ำที่รัฐธรรมนูญกำหนด
3. ปัญหาจากการอ้างสิทธิ์ผิด
ผู้ร่างกฎหมายภายหลังบางคนอ้างว่า ตัวเองเป็นผู้ริเริ่มระบบ
ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น:
โครงสร้างเดิมที่จัดวางโดยผู้ริเริ่มจริงถูก รื้อหรือปรับเปลี่ยน
ระบบที่เคยทำงานได้ดี เกิด ความไม่ต่อเนื่อง และปัญหาการจัดการตามมา
ทำให้ ประโยชน์และสิทธิของประชาชน ในระบบเดิมลดลงหรือไม่สอดคล้องตามเจตนารมณ์แรก
4. บทเรียนสำคัญ
การจัดทำกฎหมายหรือโครงสร้างสาธารณะต้อง ให้เครดิตและยึดหลักการเดิมที่ประสบผลสำเร็จ
การอ้างสิทธิ์หรือแก้ไขโดยไม่เข้าใจรากฐานเดิม จะนำไปสู่ ความสับสนและระบบที่ล้มเหลว
การวิเคราะห์อย่างรอบคอบ (โดยย้อนกลับไปดูผู้ริเริ่มและเจตนารมณ์เดิม) เป็นสิ่งสำคัญก่อนแก้ไขระบบใด ๆ
คนไทยอายุ 3-17 ปี ได้รับโอกาสและบริการการศึกษา15 ปีตั้งแต่ 8 พฤษภาคม 2540 ก่อนรัฐธรรมนูญ40 รับรองอย่างน้อย 12 ปี
→ กำหนดหลักการพื้นฐาน เช่น สิทธิและหน้าที่ของประชาชนในด้านการศึกษา และการกำหนดระยะเวลาของสิทธิในการดำเนินการบางอย่าง (เช่น การจัดตั้งโครงสร้างหรือสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาเชิงนโยบาย)
→ เป็นกฎหมายลูกที่เขียนออกมาตามกรอบรัฐธรรมนูญ เพื่อจัดระบบการศึกษาในรูปแบบที่ชัดเจน
→ แสดงว่าเวลาที่ผู้ได้รับประโยชน์ได้จริงอาจมากกว่าขั้นต่ำที่รัฐธรรมนูญกำหนด