กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในรัชสมัยของโชกุน พระอาจารย์กูโด โทโชคุ เป็นพระเซนผู้มีชื่อเสียงและเป็นอาจารย์ของจักรพรรดิแห่งยุคนั้น ถึงแม้จะเป็นผู้มีเกียรติสูงสุด ทว่าท่านยังคงเดินทางในฐานะนักบวชที่ไม่ยึดติดกับโลก ไม่มีกำหนดการหรือเส้นทางที่ชัดเจน พระอาจารย์กูโดเดินทางไปทุกที่ในฐานะผู้แสวงหาความจริงและการปฏิบัติ
วันหนึ่ง ขณะเดินทางไปยังเอโดะ ศูนย์กลางการเมืองและวัฒนธรรมของรัฐบาลโชกุน พระอาจารย์กูโดมาถึงหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่ชื่อทาเคนะกะ ท่ามกลางฝนที่ตกหนักและลมพัดแรง
ท่านเปียกโชก เสื้อผ้าหมดสภาพ และรองเท้าหญ้าที่ท่านสวมอยู่ก็แหลกเป็นชิ้น ๆ การเดินทางในสภาพเช่นนี้ทำให้ท่านรู้สึกเหนื่อยล้า แต่ท่านยังคงมุ่งมั่นในเป้าหมาย
ขณะเดินผ่านบ้านหลังหนึ่งในหมู่บ้าน ท่านเห็นรองเท้าหญ้าแห้งหลายคู่วางอยู่ในหน้าต่าง ท่านจึงตัดสินใจเข้าไปซื้อรองเท้าคู่ใหม่เพื่อให้สามารถเดินทางต่อไปได้
เมื่อหญิงสาวเจ้าของบ้านเห็นสภาพของพระอาจารย์กูโดที่เปียกโชกจากฝน เขาก็เชิญท่านเข้ามาพักในบ้านและให้ท่านเปลี่ยนเสื้อผ้า พระอาจารย์กูโดยอมรับคำเชิญและขอบคุณเธอ เมื่อท่านเข้าไปในบ้าน ท่านก็สวดมนต์ให้กับศาลพระภูมิของบ้าน ก่อนจะพบกับแม่ของหญิงสาวและเด็ก ๆ ในครอบครัว
หลังจากท่านสังเกตเห็นว่าครอบครัวนี้มีท่าทางเศร้าหมอง ท่านจึงถามขึ้นว่า “ท่านมีปัญหาอะไรหรือ?”
หญิงสาวตอบด้วยความเศร้าว่า “สามีของฉันเป็นคนติดการพนันและเหล้า เมื่อเขาชนะ เขาก็ดื่มเหล้าจนเมาและกลายเป็นคนที่โหดร้าย แต่เมื่อเขาแพ้ เขาก็ไปยืมเงินจากคนอื่น บางครั้งเขาก็เมาเกินไปจนไม่กลับบ้านมาเลย ฉันไม่รู้จะทำอย่างไรดี”
พระอาจารย์กูโดฟังแล้วพูดอย่างสงบว่า “ข้าจะช่วยเขาเอง นี่คือเงินบางส่วน ให้ไปซื้อเหล้าดี ๆ และอาหารดี ๆ มาแล้วเธอก็ไปพักผ่อนเถอะ ส่วนข้าจะนั่งสมาธิหน้าศาลพระภูมิ”
ในคืนวันนั้น เมื่อสามีของบ้านกลับมาอย่างเมามาย เขาตะโกนลั่นว่า “เฮ้ ภรรยาที่รัก ข้ากลับมาแล้ว มีอะไรให้กินบ้าง?” เสียงที่เต็มไปด้วยความคึกคะนองและอารมณ์ที่ขุ่นมัวจากการดื่มเหล้า
พระอาจารย์กูโดซึ่งนั่งอยู่ข้าง ๆ ไม่ได้ตอบโต้หรือแสดงอารมณ์ใด ๆ ท่านกล่าวว่า “มีอะไรให้เจ้ารึ ข้าติดฝนมาหลายชั่วโมง และภรรยาของเจ้าได้ให้ที่พักแก่ข้าคืนนี้ ในการตอบแทน ข้าจึงซื้อเหล้าและปลาให้เจ้าแล้ว เจ้าก็ดื่มไปเถอะ”
ชายผู้เมามายไม่รู้ตัวว่าเขากำลังสนทนากับใคร จึงรับเหล้ามาและดื่มจนหมดแล้วนอนลงบนพื้น ขณะที่พระอาจารย์กูโดนั่งสมาธิอยู่ข้าง ๆ เขาอย่างสงบ ในคืนนั้น ขณะที่ชายหนุ่มนอนหลับอยู่ พระอาจารย์กูโดยังคงนั่งอยู่ในสมาธิ นิ่งสงบ ราวกับว่าทุกสิ่งในชีวิตนี้เป็นเพียงชั่วคราว
เมื่อถึงตอนเช้า ชายหนุ่มตื่นขึ้นมาพร้อมกับความงุนงงและความทรงจำที่พร่าเบลอ “ท่านเป็นใคร? ท่านมาจากไหน?” เขาถามในขณะที่เห็นพระอาจารย์กูโดนั่งสมาธิอยู่ข้าง ๆ
พระอาจารย์กูโดเปิดตาขึ้นและตอบเบา ๆ ว่า “ข้าคือกูโดจากเกียวโต กำลังมุ่งหน้าไปยังเอโดะ”
ชายหนุ่มรู้สึกอับอายและขอโทษอย่างลึกซึ้ง เขาทราบดีว่าผู้ที่นั่งอยู่ข้าง ๆ เขาเป็นถึงอาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิขององค์จักรพรรดินั่นเอง
พระอาจารย์กูโดยิ้มและกล่าวอย่างสงบว่า “ทุกสิ่งในชีวิตนั้นไม่เที่ยง ทุกสิ่งล้วนมีการเปลี่ยนแปลง ชีวิตนี้สั้นนัก ถ้าเจ้ายังคงติดอยู่กับการพนันและการดื่มเหล้า เจ้าจะไม่มีเวลาทำสิ่งที่สำคัญอื่น ๆ และสิ่งนั้นจะทำให้ครอบครัวของเจ้าต้องทนทุกข์ด้วย”
เมื่อได้ยินเช่นนั้น ชายหนุ่มรู้สึกเหมือนตื่นจากความฝันและพูดด้วยเสียงจริงจังว่า
“ท่านพูดถูก ข้ารู้สึกสำนึกผิดในตัวเอง ขอบคุณท่านมากที่สั่งสอนข้า! ให้ข้าได้ช่วยท่านและเดินพาท่านไปส่งบ้างเถิด ขอรับ”
พระอาจารย์กูโดตอบว่า “ได้เลย ถ้าเจ้าต้องการ”
ทั้งสองเริ่มเดินทางไปด้วยกัน หลังจากเดินไปได้สามไมล์ ชายหนุ่มก็ขอร้องว่า “ขอเดินอีกสักห้าไมล์นะท่านพระอาจารย์”
พระอาจารย์กูโดพยักหน้าแล้วเดินต่อไป เมื่อเดินไปสิบไมล์ ชายหนุ่มก็ขอให้เดินต่อไปอีก
สุดท้าย เมื่อเดินถึงจุดหมายสุดท้าย พระอาจารย์กูโดบอกให้ชายหนุ่มกลับไป “เจ้า กลับไปได้แล้ว”
ชายหนุ่มตอบด้วยความตั้งใจว่า “ข้าจะเดินตามท่านพระอาจารย์ไปตลอดชีวิต”
คำสอนเซนสมัยใหม่ในญี่ปุ่นมีที่มาจากบรรพบุรุษของอาจารย์ชื่อดังผู้สืบต่อจากพระอาจารย์กูโด ชื่อของเขาคือชิโดะ มุนัน ชายผู้ไม่เคยหันหลังกลับ
*** (นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า "ทุกสิ่งในชีวิตนั้นไม่เที่ยง ถ้าเรายึดติดกับสิ่งที่ไม่ดี,มีโทษในวงจรเดิมๆ เราจะเสียเวลาในการทำสิ่งที่สำคัญที่สุดในชีวิต และยังทำให้คนรอบข้างต้องพลอยทนทุกข์ไปด้วย”)
ข้างถนนคนไร้ค่า ..... ต่ำตม
อบายมุขทำระทม ..... ยากแคล้ว
วงจรอุบาทว์ปม ..... ทุกข์รอบ
ครั้นจิตรู้ชอบแล้ว ..... แน่วก้าวมิหัน กลับเฮย.
Kitaro - The Cloud 空の雲
🤍🤍🤍 นิทานเซน: พบเพชรบนถนนโคลนตม 🤍🤍🤍