🌺เขียนโดย ต่าย ดีเดย์ 22 เมษายน2569 🌺 " ปาตานี " ไม่มีอยู่จริง
แต่ ปัตตานี เคย ทะเลาะ กับ อยุธยา ???
หากจะสรุปประวัติศาสตร์ของ ลังกาสุกะ (Langkasuka) ซึ่งเป็นอาณาจักรโบราณที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งบนคาบสมุทรมลายู (ครอบคลุมพื้นที่บริเวณปัตตานีไปจนถึงตอนเหนือของมาเลเซีย) ลำดับการแผ่อิทธิพลและการปกครองสามารถสรุปได้ดังนี้ครับ
1. ยุคเริ่มต้นและการเชื่อมโยงกับฟูนัน (พุทธศตวรรษที่ 7–11)
นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่มีความเห็นว่า เริ่มตั้งแต่ยุคฟูนัน (Funan) จริงครับ ในช่วงที่ฟูนันรุ่งเรืองเป็นจักรวรรดิทางทะเลแรกๆ ของภูมิภาค เมืองโบราณยะรัง น่าจะตกอยู่ภายใต้การปกครองหรือเป็นรัฐบรรณาการของฟูนัน โดยเฉพาะในสมัย พระเจ้าฟาน ซือ มัน (Fan Shih-man) ที่ขยายอำนาจลงมาควบคุมเส้นทางสายไหมทางทะเลรอบคาบสมุทร
2. ยุคอิสระและการส่งทูตไปยังจีน เป็น ลังกาสุกะ (พุทธศตวรรษที่ 11–13)
หลังจากอาณาจักรฟูนันเสื่อมอำนาจลง ลังกาสุกะเริ่มตั้งตัวเป็นอิสระและมีความรุ่งเรืองอย่างมาก มีหลักฐานจากจดหมายเหตุราชวงศ์เหลียงของจีน บันทึกถึงราชอาณาจักร "หลางหยาสือ" (Lang-ya-xiu) ว่าเป็นรัฐที่มีกำแพงเมือง มีกษัตริย์ปกครอง และมีการส่งคณะทูตไปยังจีนหลายครั้ง
3. ภายใต้อิทธิพลของศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13–18)
เมื่ออาณาจักร ศรีวิชัย (Srivijaya) เรืองอำนาจขึ้นจากเกาะสุมาตรา ลังกาสุกะได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธรัฐศรีวิชัย โดยทำหน้าที่เป็นสถานีการค้าสำคัญบนคาบสมุทร แต่อาจมีบางช่วงที่ถูกแทรกแซงจากอำนาจภายนอก เช่น:
อาณาจักรโจฬะ (Chola) จากอินเดียตอนใต้ที่ยกทัพเรือมาโจมตีหัวเมืองในคาบสมุทรมลายูรวมถึงลังกาสุกะในช่วง พ.ศ. 1568
4. การแผ่อิทธิพลของอาณาจักรนครศรีธรรมราช (ตามพรลิงค์)
ในช่วงที่ศรีวิชัยเริ่มเสื่อมลง อาณาจักร นครศรีธรรมราช (ซึ่งขณะนั้นอาจอยู่ในฐานะรัฐอิสระหรือศูนย์กลางใหม่) ได้เข้ามามีอิทธิพลเหนือหัวเมืองมลายูรวมถึงลังกาสุกะ ดังที่ปรากฏในตำนานเมืองนครศรีธรรมราชเรื่อง "เมืองสิบสองนักษัตร" โดยลังกาสุกะ (หรือปัตตานีในเวลาต่อมา) ถูกกำหนดให้ใช้ตรา "มะโรง" (งูใหญ่)
5. ยุคสุโขทัยและอยุธยา
สุโขทัย: ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ปรากฏชื่อเมือง "มลายู" เป็นเมืองปลายแดนทางทิศใต้ ซึ่งเชื่อว่ารวมถึงพื้นที่เดิมของลังกาสุกะด้วย
อยุธยา: ตั้งแต่สมัยต้นอยุธยา ลังกาสุกะค่อยๆ เปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นชื่อ ปัตตานี และยอมรับอำนาจในฐานะประเทศราชของกรุงศรีอยุธยา โดยมีการส่งเครื่องราชบรรณาการ (ต้นไม้เงินต้นไม้ทอง)
6. การเข้าแทรกแซงจากทางใต้ (มัชปาหิต)
ในบางช่วงเวลา (พุทธศตวรรษที่ 19) อาณาจักร มัชปาหิต (Majapahit) จากเกาะชวาได้ขยายอิทธิพลขึ้นมาทางเหนือ และอ้างสิทธิเหนือดินแดนลังกาสุกะเช่นกัน ตามที่ระบุไว้ในกวีนิพนธ์ "นากาการ์ตากามา" (Nagarakretagama)
ก่อนจะถูกอยุธยา ผนวกคืนมาภายหลัง
สรุปลำดับผู้ปกครอง/ผู้มีอิทธิพลหลัก:
- ฟูนัน (ศูนย์กลางอยู่ที่ เวียดนามตอนใต้)
- ปกครองตนเอง ลังกาสุกะ (ยุครุ่งเรืองทางการค้า)
- ศรีวิชัย (ศูนย์กลางอยู่ที่สุมาตรา)
- โจฬะ (อินเดีย - เข้ามาโจมตีช่วงสั้นๆ)
- นครศรีธรรมราช (ตามพรลิงค์)
- สุโขทัย / มัชปาหิต (ช่วงผลัดเปลี่ยนอำนาจ)
- อยุธยา (เปลี่ยนเข้าสู่ยุค ปัตตานี)
เกร็ดเพิ่มเติม: การล่มสลายของชื่อ "ลังกาสุกะ" ไม่ได้เกิดจากการสงครามเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากสภาพภูมิศาสตร์ที่ชายฝั่งทะเลตื้นเขินขึ้น ทำให้เมืองท่าเดิมใช้งานไม่ได้ จนต้องย้ายศูนย์กลางไปสร้างเมืองใหม่ "ปัตตานี" ในที่สุดครับ
หมายเหตุ: ปัตตานี ก่อกบฎ กับ อยุธยา ครั้งแรก ใน ศึกพญาตานีศรีสุลต่าน พ.ศ. 2106 - 2107
ครั้งที่ พระมหาจักรพรรดิ กำลัง ต้านศึก จากพม่าอยู่นั้น ปัตตานีที่ต้องนำทัพมาช่วยตามข้อตกลง กลับ ก่อกบฏ โจมตี กรุงศรีอยุธยา แทน
มีปัญหา ระหองระแหง กันเรื่อยมา
ก่อนจะถูกผนวกคืนอย่างสมบูรณ์ในสมัย ร.1(คัดลอกมาเพื่อการศึกษา จากต่าย ดีเดย์)
ปาตานี? หรือ ปัตตานี ? สื่งใดคือความจริง?
แต่ ปัตตานี เคย ทะเลาะ กับ อยุธยา ???
หากจะสรุปประวัติศาสตร์ของ ลังกาสุกะ (Langkasuka) ซึ่งเป็นอาณาจักรโบราณที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งบนคาบสมุทรมลายู (ครอบคลุมพื้นที่บริเวณปัตตานีไปจนถึงตอนเหนือของมาเลเซีย) ลำดับการแผ่อิทธิพลและการปกครองสามารถสรุปได้ดังนี้ครับ
1. ยุคเริ่มต้นและการเชื่อมโยงกับฟูนัน (พุทธศตวรรษที่ 7–11)
นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่มีความเห็นว่า เริ่มตั้งแต่ยุคฟูนัน (Funan) จริงครับ ในช่วงที่ฟูนันรุ่งเรืองเป็นจักรวรรดิทางทะเลแรกๆ ของภูมิภาค เมืองโบราณยะรัง น่าจะตกอยู่ภายใต้การปกครองหรือเป็นรัฐบรรณาการของฟูนัน โดยเฉพาะในสมัย พระเจ้าฟาน ซือ มัน (Fan Shih-man) ที่ขยายอำนาจลงมาควบคุมเส้นทางสายไหมทางทะเลรอบคาบสมุทร
2. ยุคอิสระและการส่งทูตไปยังจีน เป็น ลังกาสุกะ (พุทธศตวรรษที่ 11–13)
หลังจากอาณาจักรฟูนันเสื่อมอำนาจลง ลังกาสุกะเริ่มตั้งตัวเป็นอิสระและมีความรุ่งเรืองอย่างมาก มีหลักฐานจากจดหมายเหตุราชวงศ์เหลียงของจีน บันทึกถึงราชอาณาจักร "หลางหยาสือ" (Lang-ya-xiu) ว่าเป็นรัฐที่มีกำแพงเมือง มีกษัตริย์ปกครอง และมีการส่งคณะทูตไปยังจีนหลายครั้ง
3. ภายใต้อิทธิพลของศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13–18)
เมื่ออาณาจักร ศรีวิชัย (Srivijaya) เรืองอำนาจขึ้นจากเกาะสุมาตรา ลังกาสุกะได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสหพันธรัฐศรีวิชัย โดยทำหน้าที่เป็นสถานีการค้าสำคัญบนคาบสมุทร แต่อาจมีบางช่วงที่ถูกแทรกแซงจากอำนาจภายนอก เช่น:
อาณาจักรโจฬะ (Chola) จากอินเดียตอนใต้ที่ยกทัพเรือมาโจมตีหัวเมืองในคาบสมุทรมลายูรวมถึงลังกาสุกะในช่วง พ.ศ. 1568
4. การแผ่อิทธิพลของอาณาจักรนครศรีธรรมราช (ตามพรลิงค์)
ในช่วงที่ศรีวิชัยเริ่มเสื่อมลง อาณาจักร นครศรีธรรมราช (ซึ่งขณะนั้นอาจอยู่ในฐานะรัฐอิสระหรือศูนย์กลางใหม่) ได้เข้ามามีอิทธิพลเหนือหัวเมืองมลายูรวมถึงลังกาสุกะ ดังที่ปรากฏในตำนานเมืองนครศรีธรรมราชเรื่อง "เมืองสิบสองนักษัตร" โดยลังกาสุกะ (หรือปัตตานีในเวลาต่อมา) ถูกกำหนดให้ใช้ตรา "มะโรง" (งูใหญ่)
5. ยุคสุโขทัยและอยุธยา
สุโขทัย: ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ปรากฏชื่อเมือง "มลายู" เป็นเมืองปลายแดนทางทิศใต้ ซึ่งเชื่อว่ารวมถึงพื้นที่เดิมของลังกาสุกะด้วย
อยุธยา: ตั้งแต่สมัยต้นอยุธยา ลังกาสุกะค่อยๆ เปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นชื่อ ปัตตานี และยอมรับอำนาจในฐานะประเทศราชของกรุงศรีอยุธยา โดยมีการส่งเครื่องราชบรรณาการ (ต้นไม้เงินต้นไม้ทอง)
6. การเข้าแทรกแซงจากทางใต้ (มัชปาหิต)
ในบางช่วงเวลา (พุทธศตวรรษที่ 19) อาณาจักร มัชปาหิต (Majapahit) จากเกาะชวาได้ขยายอิทธิพลขึ้นมาทางเหนือ และอ้างสิทธิเหนือดินแดนลังกาสุกะเช่นกัน ตามที่ระบุไว้ในกวีนิพนธ์ "นากาการ์ตากามา" (Nagarakretagama)
ก่อนจะถูกอยุธยา ผนวกคืนมาภายหลัง
สรุปลำดับผู้ปกครอง/ผู้มีอิทธิพลหลัก:
- ฟูนัน (ศูนย์กลางอยู่ที่ เวียดนามตอนใต้)
- ปกครองตนเอง ลังกาสุกะ (ยุครุ่งเรืองทางการค้า)
- ศรีวิชัย (ศูนย์กลางอยู่ที่สุมาตรา)
- โจฬะ (อินเดีย - เข้ามาโจมตีช่วงสั้นๆ)
- นครศรีธรรมราช (ตามพรลิงค์)
- สุโขทัย / มัชปาหิต (ช่วงผลัดเปลี่ยนอำนาจ)
- อยุธยา (เปลี่ยนเข้าสู่ยุค ปัตตานี)
เกร็ดเพิ่มเติม: การล่มสลายของชื่อ "ลังกาสุกะ" ไม่ได้เกิดจากการสงครามเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากสภาพภูมิศาสตร์ที่ชายฝั่งทะเลตื้นเขินขึ้น ทำให้เมืองท่าเดิมใช้งานไม่ได้ จนต้องย้ายศูนย์กลางไปสร้างเมืองใหม่ "ปัตตานี" ในที่สุดครับ
หมายเหตุ: ปัตตานี ก่อกบฎ กับ อยุธยา ครั้งแรก ใน ศึกพญาตานีศรีสุลต่าน พ.ศ. 2106 - 2107
ครั้งที่ พระมหาจักรพรรดิ กำลัง ต้านศึก จากพม่าอยู่นั้น ปัตตานีที่ต้องนำทัพมาช่วยตามข้อตกลง กลับ ก่อกบฏ โจมตี กรุงศรีอยุธยา แทน
มีปัญหา ระหองระแหง กันเรื่อยมา
ก่อนจะถูกผนวกคืนอย่างสมบูรณ์ในสมัย ร.1(คัดลอกมาเพื่อการศึกษา จากต่าย ดีเดย์)