สาเหตุหลักของปัญหาความยากจนของคนไทยเกิดจากความล้มเหลวของกระทรวงศึกษาธิการทั้งในอดีตและปัจจุบัน

บทคัดย่อ (Abstract)

บทความนี้วิเคราะห์ปัญหา ความยากจนของสังคมไทย ในมิติของโครงสร้างทางการศึกษา โดยชี้ให้เห็นว่าความยากจนส่วนหนึ่งมีรากฐานจาก ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของระบบการศึกษาไทยในระยะยาว ซึ่งสะท้อนผ่านการที่ประชาชนส่วนใหญ่ได้รับสิทธิทางการศึกษาเพียงระดับประถมศึกษาเป็นเวลายาวนานกว่า 100 ปี ตั้งแต่สมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจนถึงการประกาศใช้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534 สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนข้อจำกัดของนโยบายการศึกษาที่ไม่สามารถขยายโอกาสทางการศึกษาให้ครอบคลุมประชาชนทุกกลุ่มได้อย่างทั่วถึง

หลักฐานเชิงประจักษ์จากข้อมูลระดับการศึกษาของแรงงานไทยในปี พ.ศ. 2538 แสดงให้เห็นถึงปัญหาโครงสร้างของทุนมนุษย์ไทยอย่างชัดเจน โดยรายงานของ A. R. Haas เรื่อง Trends in Articulation Arrangements for Technical and Vocational Education in the South East Asian Region ซึ่งจัดทำร่วมกันโดย UNESCO–UNEVOC และ RMIT Universityระบุว่า แรงงานไทยถึง 79.1% มีระดับการศึกษาประถมศึกษาและต่ำกว่า ขณะที่ผู้ที่มีการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นมีเพียง 8.0% มัธยมศึกษาตอนปลาย 3.3% อาชีวศึกษา 3.2% และระดับอุดมศึกษา 6.4% เท่านั้น

โครงสร้างการศึกษาดังกล่าวสะท้อนว่าระบบการศึกษาของไทยในอดีตไม่สามารถสร้างทุนมนุษย์ที่มีทักษะสูงเพียงพอสำหรับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ส่งผลให้แรงงานส่วนใหญ่มีระดับการศึกษาต่ำและมีข้อจำกัดด้านทักษะ ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ