เครดิตภาพ: ไทยรัฐ
เวลาที่คนจำนวนหนึ่งโจมตีพรรคส้มว่าเป็นพรรค “ฝ่ายซ้ายจัด” หรือเป็นพวกที่มองข้ามรัฐชาติ จริง ๆ มันไม่ได้เกิดจากเรื่องแรงงานต่างด้าวอย่างเดียว แต่มันสะสมมาจากหลายประเด็นที่พรรคส้มพยายาม “ขยับกรอบความคิดเดิม” ของสังคมไทยในหลายมิติ จนทำให้คนที่ยึดกับภาพรัฐชาติแบบคนไทยเราจำนวนมากรู้สึกไม่สบายใจ
อย่างกรณีที่ชัดมากคือเรื่องชายแดนใต้ ธนาธรเคยพูดในงานเสวนาหลายครั้งเกี่ยวกับอนาคตของปัตตานี ว่าทางออกมันไม่ควรเป็นแค่การใช้ทหารกดทับไปเรื่อย ๆ แต่ควรเป็นการกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นมีสิทธิจัดการตัวเองมากขึ้น ลดบทบาทกองทัพ และทำให้ประเด็นอย่าง “เอกราช” หรือ “การปกครองตนเอง” กลายเป็นเรื่องที่สามารถพูดคุยได้อย่างปลอดภัยในสังคมประชาธิปไตย
ในมุมของคนที่เชื่อในแนวคิดรัฐชาติแบบไทย นี่คือเรื่องใหญ่มากครับ เพราะมันเหมือนกับการไปแตะ “ความศักดิ์สิทธิ์ของความเป็นรัฐเดียว” ซึ่งในสายตาพวกเขา การพูดแบบนี้ไม่ใช่แค่การแก้ปัญหา แต่มันคือการเปิดช่องให้ประเทศแตกออกจากกันได้ในอนาคต
แต่เรื่องมันไม่ได้หยุดแค่นั้นครับ เพราะพรรคส้มถูกมองว่ามีแนวคิดคล้าย “Post-Nationalism” มากขึ้นเรื่อย ๆ คือแนวคิดที่ไม่ได้ยึดรัฐชาติเป็นศูนย์กลางแบบเดิม มองว่าชาติไม่ใช่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ถาวร แต่เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นร่วมกัน หรือที่นักวิชาการเรียกว่า Imagined Communities
อีกจุดหนึ่งที่ทำให้ถูกโจมตีหนัก จากเดิมที่ความเป็นไทยผูกกับ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ แบบรัฐชาติแบบไทยแต่เดิม พรรคส้มพยายามเลื่อนกรอบไปสู่แนวคิดแบบ Civic Nationalism คือความเป็นไทยที่ผูกกับ “พลเมือง” มากกว่า โดยผูกกับสิทธิ เสรีภาพ ความเท่าเทียม และกติกาประชาธิปไตย
พูดง่าย ๆ คือพวกเขาอยากให้คำว่า “ยถึงประชาชนทุกคน ไม่ใช่หมายถึงสถาบันหรือโครงสร้างแบบเดิมของไทย
แต่ในสายตาของฝ่ายอนุรักษ์นิยม การขยับแบบนี้มันไม่ใช่แค่การปฏิรูป มันคือการ “รื้อความศักดิ์สิทธิ์ของชาติ” และนี่แหละครับที่เป็นต้นตอสำคัญที่ทำให้พรรคส้มถูกโจมตีว่าเป็นพวกซ้ายจัด เป็นพวกไม่ยึดรัฐชาติ เป็นพวก post-national หรือเป็นพรรคที่กำลังทำลายโครงสร้างเดิม
แม้ผมจะไม่มีวันเลือกพรรคส้ม แต่ถ้าพูดอย่างเป็นกลาง สิ่งที่พรรคเขาแสดงออกขณะนี้ ความคิดยังดูไปเอาแบบมาจาก พรรคที่มีอุดมการณ์ Progressive Liberalism (เสรีนิยมก้าวหน้า) หรือ Social Democracy (ประชาธิปไตยสังคมนิยม) มาใช้เป็นส่วนใหญ่ แต่ส่วนที่เขาแสดงความเห็นออกมาหลายอย่างผมไม่ยอมรับครับ
รักชาติแบบเดิม vs รักชาติแบบใหม่
เครดิตภาพ: ไทยรัฐ
เวลาที่คนจำนวนหนึ่งโจมตีพรรคส้มว่าเป็นพรรค “ฝ่ายซ้ายจัด” หรือเป็นพวกที่มองข้ามรัฐชาติ จริง ๆ มันไม่ได้เกิดจากเรื่องแรงงานต่างด้าวอย่างเดียว แต่มันสะสมมาจากหลายประเด็นที่พรรคส้มพยายาม “ขยับกรอบความคิดเดิม” ของสังคมไทยในหลายมิติ จนทำให้คนที่ยึดกับภาพรัฐชาติแบบคนไทยเราจำนวนมากรู้สึกไม่สบายใจ
อย่างกรณีที่ชัดมากคือเรื่องชายแดนใต้ ธนาธรเคยพูดในงานเสวนาหลายครั้งเกี่ยวกับอนาคตของปัตตานี ว่าทางออกมันไม่ควรเป็นแค่การใช้ทหารกดทับไปเรื่อย ๆ แต่ควรเป็นการกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นมีสิทธิจัดการตัวเองมากขึ้น ลดบทบาทกองทัพ และทำให้ประเด็นอย่าง “เอกราช” หรือ “การปกครองตนเอง” กลายเป็นเรื่องที่สามารถพูดคุยได้อย่างปลอดภัยในสังคมประชาธิปไตย
ในมุมของคนที่เชื่อในแนวคิดรัฐชาติแบบไทย นี่คือเรื่องใหญ่มากครับ เพราะมันเหมือนกับการไปแตะ “ความศักดิ์สิทธิ์ของความเป็นรัฐเดียว” ซึ่งในสายตาพวกเขา การพูดแบบนี้ไม่ใช่แค่การแก้ปัญหา แต่มันคือการเปิดช่องให้ประเทศแตกออกจากกันได้ในอนาคต
แต่เรื่องมันไม่ได้หยุดแค่นั้นครับ เพราะพรรคส้มถูกมองว่ามีแนวคิดคล้าย “Post-Nationalism” มากขึ้นเรื่อย ๆ คือแนวคิดที่ไม่ได้ยึดรัฐชาติเป็นศูนย์กลางแบบเดิม มองว่าชาติไม่ใช่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ถาวร แต่เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นร่วมกัน หรือที่นักวิชาการเรียกว่า Imagined Communities
อีกจุดหนึ่งที่ทำให้ถูกโจมตีหนัก จากเดิมที่ความเป็นไทยผูกกับ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ แบบรัฐชาติแบบไทยแต่เดิม พรรคส้มพยายามเลื่อนกรอบไปสู่แนวคิดแบบ Civic Nationalism คือความเป็นไทยที่ผูกกับ “พลเมือง” มากกว่า โดยผูกกับสิทธิ เสรีภาพ ความเท่าเทียม และกติกาประชาธิปไตย
พูดง่าย ๆ คือพวกเขาอยากให้คำว่า “ยถึงประชาชนทุกคน ไม่ใช่หมายถึงสถาบันหรือโครงสร้างแบบเดิมของไทย
แต่ในสายตาของฝ่ายอนุรักษ์นิยม การขยับแบบนี้มันไม่ใช่แค่การปฏิรูป มันคือการ “รื้อความศักดิ์สิทธิ์ของชาติ” และนี่แหละครับที่เป็นต้นตอสำคัญที่ทำให้พรรคส้มถูกโจมตีว่าเป็นพวกซ้ายจัด เป็นพวกไม่ยึดรัฐชาติ เป็นพวก post-national หรือเป็นพรรคที่กำลังทำลายโครงสร้างเดิม
แม้ผมจะไม่มีวันเลือกพรรคส้ม แต่ถ้าพูดอย่างเป็นกลาง สิ่งที่พรรคเขาแสดงออกขณะนี้ ความคิดยังดูไปเอาแบบมาจาก พรรคที่มีอุดมการณ์ Progressive Liberalism (เสรีนิยมก้าวหน้า) หรือ Social Democracy (ประชาธิปไตยสังคมนิยม) มาใช้เป็นส่วนใหญ่ แต่ส่วนที่เขาแสดงความเห็นออกมาหลายอย่างผมไม่ยอมรับครับ