อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขมูลฐาน)

ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 (1997) มีการปรับปรุงและยกระดับบทบาทของประชาชนในการมีส่วนร่วมในกระบวนการต่างๆ รวมถึงในด้านสุขภาพและสวัสดิการของประชาชน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการพัฒนาและขยายบทบาทของ อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขมูลฐาน) ในหลายๆ ด้าน ดังนี้:

1. การยอมรับบทบาทของประชาชนในการดูแลสุขภาพ

รัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 มุ่งเน้นการ กระจายอำนาจ และการให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนและสังคมในด้านต่างๆ รวมถึงด้านสุขภาพด้วย โดยมอบให้ชุมชนมีบทบาทในการจัดการและดูแลสุขภาพของตนเองผ่านการ เสริมสร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายอาสาสมัคร อย่าง อสม. ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการให้บริการสุขภาพพื้นฐานในระดับชุมชน

2. การให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตในระดับฐานราก

รัฐธรรมนูญปี 2540 เน้นให้มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในทุกมิติ โดยเฉพาะในเรื่องของ สวัสดิการสุขภาพ การทำให้บริการด้านสุขภาพเข้าถึงได้ง่ายและมีประสิทธิภาพ โดยการสนับสนุนให้ อสม. สามารถทำงานร่วมกับหน่วยงานรัฐและองค์กรต่างๆ เพื่อ ส่งเสริมการป้องกันโรค และ การรักษาสุขภาพ ในระดับท้องถิ่นและชุมชน

3. การสร้างระบบการจัดการสุขภาพที่มีความยืดหยุ่น

อสม. ได้รับการยกระดับในเรื่องของ การฝึกอบรม และการพัฒนาทักษะด้านสุขภาพ โดยมีการพัฒนาให้มีความรู้ในเรื่องต่างๆ เช่น การให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพ การป้องกันโรค และการช่วยเหลือผู้ป่วยในชุมชน ในขณะเดียวกันยังช่วยจัดการข้อมูลเกี่ยวกับสถานการณ์สุขภาพในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. การส่งเสริมสิทธิพื้นฐานด้านสุขภาพ

รัฐธรรมนูญปี 2540 ได้ระบุถึง สิทธิด้านสาธารณสุข ของประชาชน ทำให้การดูแลสุขภาพของประชาชนเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ต้องได้รับการดูแลจากรัฐ โดยในขณะเดียวกันการมี อสม. ในแต่ละพื้นที่ช่วยให้สามารถ ตรวจสอบ และ ปฏิบัติการ ในการเข้าถึงบริการสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

5. การเชื่อมโยงกับนโยบายสุขภาพของรัฐ

รัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้ให้การสนับสนุนให้อาสาสมัครสาธารณสุขมูลฐานทำงานร่วมกับ หน่วยงานรัฐบาล และ องค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) เพื่อช่วยขับเคลื่อนการให้บริการสุขภาพในระดับชุมชน ผ่านการจัดการสุขภาพที่เชื่อมโยงกับนโยบายของรัฐ โดยเฉพาะในเรื่องของ การสร้างเสริมสุขภาพ และการ ป้องกันโรค ทั้งในระดับบุคคลและชุมชน

6. การยกระดับการศึกษาและฝึกอบรม

อสม. ได้รับการฝึกอบรมและพัฒนาความรู้ในด้านการดูแลสุขภาพ และการสื่อสารสุขภาพที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งทำให้สามารถ ช่วยเหลือประชาชน ได้ดียิ่งขึ้นในเรื่องการ ป้องกันโรค การ คัดกรองสุขภาพ และการ ส่งเสริมสุขภาพ ภายในชุมชน รวมถึงการจัดการด้านโรคระบาดหรือวิกฤตการณ์ทางสุขภาพ

7. การเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบสาธารณสุขชุมชน

รัฐธรรมนูญปี 2540 มีการส่งเสริมการกระจายอำนาจและการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน ทำให้ อสม. มีบทบาทสำคัญในการ เชื่อมโยงบริการสุขภาพจากภาครัฐ ไปยังชุมชน โดยการ สร้างความร่วมมือ ระหว่างหน่วยงานภาครัฐ อสม. และชุมชนในท้องถิ่นเพื่อให้บริการสุขภาพสามารถเข้าถึงได้อย่างทั่วถึง

ผลกระทบที่เห็นได้จริง

หลังจากรัฐธรรมนูญปี 2540 การทำงานของ อสม. ได้รับการสนับสนุนที่เพิ่มขึ้น ทำให้มีบทบาทในการดูแลสุขภาพในชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น จากการที่รัฐเริ่มมองเห็นความสำคัญของ การมีส่วนร่วมของประชาชน ในการแก้ปัญหาสุขภาพระดับท้องถิ่น อสม. จึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือทั้งการป้องกันและการรักษาในระดับที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ง่าย และทำให้การดำเนินการต่างๆ เช่น การฉีดวัคซีน การจัดการโรคระบาด หรือการส่งเสริมสุขภาพ เป็นไปได้อย่างทั่วถึงในทุกชุมชน