ข้อควรรู้ผู้ประกันตน กับกติกาการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม (สปส.) เรื่องใกล้ตัวที่กระทบเงินกองทุนของเราทุกคน

หลายคนอาจไม่รู้ว่า “การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมในสัดส่วนผู้ประกันตน” ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่พิธีกรรมเชิงสัญลักษณ์ แต่เป็นกลไกสำคัญในการ คุ้มครองสิทธิ และกำหนดทิศทางเงินกองทุนประกันสังคม ซึ่งเป็นเงินของผู้ประกันตนนับสิบล้านคน
  
บอร์ดประกันสังคม สำคัญอย่างไร?
  คณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ด สปส.) เป็นผู้มีอำนาจกำหนดนโยบายและการบริหารกองทุน การตัดสินใจของบอร์ด ส่งผลโดยตรงต่อ
    - สิทธิรักษาพยาบาล
    - เงินชราภาพ
    - เงินทดแทน
    - และเสถียรภาพของกองทุนในระยะยาว

โครงสร้างบอร์ดประกันสังคม (ไตรภาคี)
   บอร์ด สปส. แบ่งออกเป็น 3 ฝ่าย รวม 21 คน
      - ฝ่ายรัฐบาล : 7 คน
         (เจ้าหน้าที่รัฐจากกระทรวงที่เกี่ยวข้อง)
      - ฝ่ายนายจ้าง : 7 คน
         (มาจากการเลือกตั้งของฝั่งนายจ้าง)
      - ฝ่ายผู้ประกันตน : 7 คน
         (มาจากการเลือกตั้งของลูกจ้าง/ผู้ประกันตน)
ฝ่ายผู้ประกันตน คือ “เสียงของลูกจ้าง” ที่เข้าไปถ่วงดุล และตั้งคำถามแทนพวกเรา

บอร์ดประกันสังคม ทำหน้าที่อะไรบ้าง?
  1. เสนอความเห็นต่อนโยบายและมาตรการด้านประกันสังคม
  2. พิจารณากฎหมาย กฎกระทรวง และระเบียบต่าง ๆ
  3. บริหารกองทุนประกันสังคม และกองทุนเงินทดแทน
  4. วางระเบียบการรับ–จ่าย และเก็บรักษาเงินกองทุน
  5. วางแผนการลงทุนและจัดหาผลประโยชน์ของกองทุน
  6. คุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์ของผู้ประกันตน
  7. พิจารณางบดุลและรายงานทางการเงิน
  8. ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ประเด็นร้อน : ร่างกติกาเลือกตั้งบอร์ด สปส. ฉบับใหม่
  สำนักงานประกันสังคม (สปส.) จัดทำ ร่างระเบียบกระทรวงแรงงาน ว่าด้วยการเลือกตั้งบอร์ด สปส. ฉบับใหม่ เพื่อแก้ไขระเบียบเดิมที่ใช้ในปี 2564

📌 เปิดรับฟังความคิดเห็น 15 ม.ค. – 14 ก.พ. 2569 ผ่านระบบกลางทางกฎหมาย และช่องทางของ สปส. ทั่วประเทศ

จุดเปลี่ยนสำคัญของกติกาใหม่
  จากเดิม
👉 ผู้ประกันตน 1 คน เลือกผู้สมัครได้ 7 คน

เปลี่ยนเป็น
👉 ผู้ประกันตน 1 คน เลือกได้เพียง 1 คน (1 หมายเลข)
ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยน “โครงสร้างอำนาจการเลือกตั้ง” อย่างมีนัยสำคัญ

เทียบชัด ๆ : กติกาเดิม VS กติกาใหม่
1) สิทธิการออกเสียง
      - แบบเดิม : เลือกผู้สมัครได้ 7 คน (ยกทีม)
      - แบบใหม่ : เลือกได้เพียง 1 คน

2) วิธีตัดสินผู้ชนะ
     แบบเดิม : ผู้ได้คะแนนสูงสุดอันดับ 1–7 ได้เป็นกรรมการ
       → ได้ทีมที่มีเสียงสนับสนุนจากผู้ประกันตนจำนวนมากจริง
     แบบใหม่ : คะแนนกระจาย
       → ผู้สมัครที่มีฐานเสียงเฉพาะกลุ่ม คะแนนรวมไม่มาก
      อาจแทรกเข้ามาเป็นกรรมการได้
      แม้อันดับหนึ่งจะได้คะแนนมากกว่าหลายสิบเท่า

3) การแบ่งกลุ่มผู้ประกันตน
      - แบบเดิม : มาตรา 33 / 39 / 40 รวมกลุ่มเดียวกัน เลือก 7 คน
      - แบบใหม่ : แยกสัดส่วนผู้แทนตามมาตรา
   โดยใช้สูตรคำนวณจำนวนกรรมการ

สรุปการแสดงความเห็นประชาพิจารณ์
  หากเลือก ✅ เห็นด้วย
    - เลือกตัวแทนได้ 1 คน
    - ไม่ต้องศึกษาผู้สมัครหลายคนหลายกลุ่ม

  หากเลือก ❌ ไม่เห็นด้วย
    - ผู้ประกันตนยังมีสิทธิเลือกตัวแทนครบ 7 คน
    - สามารถเลือก “ทีม” ที่ทำงานร่วมกันได้จริง
    - เพิ่มพลังถ่วงดุลในบอร์ด
        - ตรวจสอบ
        - ตั้งคำถาม
        - คัดค้านหรือชะลอโครงการเสี่ยง
    - ผู้ประกันตนสามารถเลือก
      ❌ ไม่เห็นด้วยทุกข้อ พร้อมเหตุผล “ขอใช้กติกาเดิม ปี 2566”


ที่มา Thai PBS News