เคย‘คันก้น’กันไหม คันจนอยากจะเอามือจกเข้าไปเกา
นานแล้วมีคุณพ่อคุณแม่ส่งข้อความมาถาม ว่าลูกหลานที่บ้านเป็นอะไรไม่รู้ "ชอบเอามือล้วงก้นแล้วเกา โดยเฉพาะตอนดึกๆ" แถมพอดูดีๆ บางทีเจอตัวอะไรขาวๆ กระดึ๊บๆ ติดออกมาด้วย...
อาการนี้ บอกเลยว่ามีโอกาสโดน "พยาธิเข็มหมุด" (Enterobius vermicularis) เล่นงานเข้าให้แล้วครับ พยาธิชนิดนี้มักเจอในเด็ก เพราะเด็กชอบเกาก้น แล้วล้างมือไม่สะอาด พอไปอยู่รวมกันกับเด็กคนอื่นๆ ก็มีการจับของเล่น แลกของเล่นกัน จับสิ่งของเอาเข้าปาก พยาธิมันก็เลยติดต่อกันได้
พยาธิชนิดนี้ตัวมันจะเล็กๆ เหมือนเข็ม สมชื่อมันนั่นแหละครับ ยาวประมาณ 2-5 มิลลิเมตร สีขาวๆ(รูปด้านล่างขวา) มันชอบอาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่ของเรา แต่ความพีคมันอยู่ที่ "พฤติกรรมยามวิกาล" ของมันครับ
พอตกดึก เด็กๆหลับสนิท กล้ามเนื้อหูรูดก้นจะคลายตัว... "พยาธิตัวเมีย" มันจะฉวยโอกาสนี้ คลานออกมาจากรูทวารหนัก เพื่อมา "วางไข่" รอบๆ รูก้น!
ประเด็นคือ ยางเหนียวๆ ที่เคลือบไข่ของมันเนี่ยแหละ ตัวการ! มันทำให้เกิดอาการระคายเคือง คันคะเยอ! เด็กก็เลยต้องเอามือไปเกา เกาเสร็จไข่ติดซอกเล็บ เผลอเอาเข้าปาก... เรียบร้อย! Autoinfection รับไข่เข้าปากไปฟักตัวใหม่ วนลูปนรกกันไปไม่จบไม่สิ้น!
เด็กบางคนก็ติดจากจากการหายใจเอาไข่พยาธิเข้าไป ไข่พยาธิที่ตกบนเตียง หรือที่นอนที่เด็กๆนอนรวมกัน ทำให้สูดดมไข่พยาธิเข้าไปในทางเดินหายใจ ทีนี้ทางเดินหายใจและทางเดินอาหารมันมีบางส่วนต่อเนื่องกัน กลายเป็นว่าเด็กกลืนไข่พยาธิลงไปในทางเดินอาหารได้
ถ้าจะตรวจเจอมันต้องใช้วิชาลับ!
หลายคนเข้าใจผิด คิดว่าพาเด็กไป "ตรวจขี้" (Stool Exam) แล้วจะเจอ... บอกเลยว่า "ส่วนใหญ่ไม่เจอครับ!" เพราะแม่พยาธิมันไม่ได้ไข่ลงไปในกองอึ แต่มันมาไข่รอบปากทวารหนัก!
นักเทคนิคการแพทย์อย่างเราเลยต้องใช้วิธีไม้ตาย นั่นคือ "Scotch Tape Technique"
-ตื่นเช้ามา ห้ามล้างก้น ห้ามอึนะ!
-เอาสก็อตเทปใส แปะหนึบลงไปที่รอบๆ รูก้น
-แปะลงบนสไลด์แก้ว แล้วส่งมาให้หมอแล็บส่องกล้อง
พอมองผ่านกล้องนะคุณเอ๊ยยย... จะเห็น "ไข่พยาธิรูปตัว D" ใสๆ สวยๆ เรียงกันยั้วเยี้ยเต็มไปหมด ยืนยันผลได้ทันที! (รูปด้านบนซ้าย)
สิ่งที่น่ากลัวคือ "เป็นคนเดียว เสียวทั้งบ้าน" เพราะไข่มันปลิวฟุ้งกระจายติดผ้าปูที่นอน ติดลูกบิดประตู คนในบ้านหยิบจับแล้วเข้าปากก็ติดต่อกันได้
วิธีจัดการให้สิ้นซาก!
-Big Cleaning: รื้อผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน ชุดนอน ไปซักแล้วตากแดดจัดๆ หรือซักน้ำร้อนเพื่อฆ่าไข่พยาธิ
-ตัดเล็บสั้น ล้างมือก่อนกินข้าว
-อาบน้ำตอนเช้าเพื่อลดการสัมผัสไข่พยาธิ
-หลีกเลี่ยงเกาก้น
-กินยาถ่ายพยาธิพวก Albendazole, Mebendazole ปรึกษาเภสัชกรใกล้บ้านโลด
-ต้องกิน "ยกครัว" ลูกเป็น พ่อแม่พี่น้องต้องกินด้วย อย่าให้เหลือรอด!
เคย‘คันก้น’มั้ยครับ คันจนอยากจะเอามือจกเข้าไปเกา