เจโตวิมุตติ กับ ปัญญาวิมุตติ..ต้องพึ่งสมาธิทั้งคู่ในการวิปัสสนาแล้ว...

https://www.youtube.com/watch?v=VjwHEHmnMYY การระลึกถึงศีล (สีลานุสสติ) อย่างบริสุทธิ์และต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นศีล 5, 8, หรือ 10 เป็นหนทางสำคัญสู่การบรรลุ เจโตวิมุตติ (ความหลุดพ้นแห่งจิต) และ/หรือ ปัญ

"พิจารณาไตรลักษณ์ ในขันธ์ ๕. อายตนะ ๖. ธาตุ ๖. และนาม-รูป อนึ่ง พึงเห็นจริงแจ้งชัดด้วยปัญญา ดังนี้ว่า ๑. เปล่า ไม่มีใครเกิด ไม่มีใครตาย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ขันธ์ ๕.มันเกิดขึ้น ขันธ์ ๕

...ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีเจโตวิมุติเป็นผล และมีเจโตวิมุติเป็นผลานิสงส์ ย่อมมีปัญญาวิมุติเป็นผล และมีปัญญาวิมุติเป็นผลานิสงส์ ธรรม ๕ ประการเป็นไฉน คือ

สืบเนื่องจากปัจจุบันนี้ มีความพยายามที่จะแยกข้อธรรมที่ไม่อาจแยกเป็นสองได้ ให้แยกจากกันในทางปฏิบัติธรรม ข้อธรรมที่ว่านั้นคือ "สัมมาสมาธิ" โดยองค์ประกอบแห่ง "สมาธิ" ตามพระพุทธวจนะคื

พระอรหันต์มี 4 ประเภท สุกขวิปัสสโก เตวิชโช ฉฬภิญโญ ปฏิสัมภิทัปปัตโต เป็นคำที่แต่งขึ้นมาใหม่ ในคัมภีร์ชั้นอรรถกถา เพื่อเป็นแรงจูงใจบางอย่าง ในยุคพุทธกาล อรหันต์ มีเพียง 1 เจโตวิมุตติ สมาธินำ 2 ป