.....พุทธภาษิต เนื่องด้วยการเมืองการปกครอง....

อรกฺขิตา  ชนปทา   อธฺมมพลินา  หตา
รตฺติญฺหิ  โจรา  ขาทนฺติ   ทิวา  ขาทนฺต  ตุณฑิยา
รฏฐสฺมิง  กูฏราชสฺส  พหุ อธมฺมิโก  ชโน
ชาวชนบทไม่ได้รับการพิทักษ์รักษา   ถูกกดขี่ด้วยค่าธรรมเนียมไม่ชอบธรรม
กลางคืนโจรปล้น  กลางวันข้าราชการข่มเหงในแผ่นดินของผู้นำ??  ย่อมเต็มไปด้วยคนอธรรมมากมาย



มทา  ปมาโท  ชาเยถ.....จากความมัวเมา  ก็เกิดความประมาท
ปมาโท  ขายเต  ชโย.....จากความประมาท  ก็เกิดความเสื่อม
ขยา  ปโทสา  ชยนฺติ......จากความเสื่อมก็เกิดความโทษประดัง
มา มโท  ภรตูสภ.........ผู้มีภาระปกครองรัฐ  จงอย่าได้ประมาทเลย


พาโล  อปริณายโก.....คนพาลเป็นผู้นำไม่ได้



ปฐเมเนว  วิตถัง    โกธัง  หาสัง  นิวารเย
ตาโต  กิจฺจานิ  กาเรยฺยะ   ต้ง  วะตัง  อาหุ  ขตฺติย
เริ่มแรกให้แก้ไขข้อผิดพลาดให้สำเร็จ  ระงับความโกรธกริ้ว
และความความบันเทิงไว้ก่อน  จากนั้นก็สั่งงาน
ข้อนี้นักปราชญฺกล่าวว่าเป็นวัตรของผู้ปกครอง



อเปตโลมหังสสฺส  รญฺโญ  กามานุสาริโน
สพฺเพ  โภคา  วินสฺสนฺติ   รญฺโญ  ตัง  วุจฺจเม  อฆัง
ผู้นำที่ประพฤติตนเป็นเจ้าสำราญ  แสวงหากามารมย์  โภคทรัพย์  จะพินาศหมด
นี่แล  เรียกว่าทุกข์ของผู้นำ



สะยัง   อายัง  วะยัง  ชญฺญา    สะยัง  ชญฺญา  กตากะตัง
ผู้ปกครองต้องทราบรายได้รายจ่ายด้วยตนเอง
และต้องทราบกิจการที่ทำแล้วและยังมิได้ทำด้วยตนเอง



มา  ตาตะ  อิสฺสโรมฺหิตี   อนัตถายะ  ปะตาเรยะ
อย่าสำคัญตนว่า เรามีอำนาจยิ่งใหญ่  แล้วทำให้ประชาชนพลอยพินาศ



นิสัมมะ  ทณฺฑัง    ปณเยยฺยะ  อิสฺสโร
คนที่เป็นใหญ่  จะต้องใคร่ให้ดีก่อน  จึงลงโทษ


ควญฺเจ  ตรมานานัง    อุชุง  คัจฉันติ  ปุงฺคะโว
สัพพา  ตา อุชุง  คัจฉันติ  เนติเต  อุชุง   คเต  สติ
เอวะ เมวะ  มนุสฺเสสุ   โย  โหติ  เสฏฐสัมมะโต
โส เจ ธัมมัง  จรติ   ปะเควะ  อิตรา ปชา
สัพพัง  รฏฐัง  สุขัง เสติ   ....เจ  โหติ  ธัมมิโก
เมื่อฝูงโคว่ายข้ามฟากอยู่   ถ้าโคนำฝูงไปตรง  
โคทั้งหมดก็ว่ายตรงไปตามฉันใด   ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น
ผู้ใดได้รับแต่งตั้งให้เป็นใหญ่  ถ้าผู้นั้นประพฤิตธรรม  ประชาชนก็ประพฤติตาม
ถ้าผู้นำตั้งอยู่ในธรรม  รัฐทั้งหมดย่อมอยู่เป็นสุข



ธัมมัง  ปะมัชชะ  ขัตติโย   รฏฐา  จวติ  อิสฺสะโร
ผู้ปกครอง  ถึงจะมีอำนาจยิ่งใหญ่  ประมาทในธรรมเสียแล้วก็ร่วงจากรัฐได้(เสียอำนาจ)



สัพเพสัง  สุขะ  เมตัพพัง   ขันติเขนะ  ปะชานะตา
ผู้ปกครองมีปัญญา  พึงแสวงสุขเพื่อปวงประชา



สัพพัง  ปะระวะสัง  ทุกขัง   สัพพัง  อิสสะริยัง  สุขัง
การอยู่ในอำนาจของผู้อื่น  เป็นทุกข์ทั้งสิ้น  อิสระภาพเป็นสุขทั้งสิ้น


_{เครดิตจากหนังสือ "อมฤตพจนา" (พุทธภาษิต) ของท่านเจ้าคุณพระพรมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต) ปี ๒๕๓๙}