ผลการศึกษาของ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ม.มหิดล ชี้หากไม่ขยายกรอบ
อัตรากำลังข้าราชการแพทย์ กรอบสังกัดกระทรวงสาธารณสุข(สธ.)จะเต็มภายในปี 2572 และ จะมี
แพทย์ใหม่สะสมไม่มีตำแหน่งข้าราชการรองรับกว่า 5,000 คนในปี 2583 แม้
ภาพรวมการผลิตแพทย์จะเพิ่มขึ้น โครงการผลการสร้างแบบจำลองกำลังคนและข้อเสนอเชิงนโยบายว่า จากการวิเคราะห์ภาพรวม
ระบบสุขภาพย้อนหลัง 12 ปี พบว่า การผลิตแพทย์ พยาบาล และบุคลากรวิชาชีพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกฐานข้อมูล
โดยข้อมูลการสำรวจในรอบ 10 ปีถึงปี 2568 จำนวนแพทย์เพิ่มขึ้นถึง 71% จาก 26,000 คน เป็น 45,000 คน ขณะที่พยาบาลเพิ่มขึ้น 47% จากประมาณ 130,000 คน เป็นมากกว่า 200,000 คน
เมื่อพิจารณาตามกรอบตำแหน่งข้าราชการของแพทย์ เนื่องจากปัจจุบันมีประเด็นเรื่องของการลดตำแหน่งข้าราชการนั้น เมื่อดูจากตำแหน่งแพทย์ที่มีงบจ้าง 28,925 ตำแหน่ง ว่าง 2,813 ตำแหน่ง รับผู้ปฏิบัติงานเพิ่มได้ราว 2,444 คน
แต่ถ้าไม่เพิ่มตำแหน่งหรือขยายกรอบอัตราข้าราชการ จากการใช้แบบจำลองจะพบว่า ปี 2572 หรืออีก 3 ปี กรอบอัตราจะเต็ม ไม่มีตำแหน่งว่าง จะรับแพทย์ใหม่ไม่ได้ จนถึงปี 2583 แพทย์ใหม่ที่ไม่มีตำแหน่งข้าราชการรองรับสะสม ราว 5,442คน แต่ไม่ได้แปลว่าตกงานทั้งหมด
อย่างไรก็ตาม แบบจำลองชี้ว่าหากขยายกรอบตำแหน่งที่มีงบจ้าง 5% ทุก 5 ปีหรือปีละ 500-600 ตำแหน่ง จะมีตำแหน่งรวม 4,559 ตำแหน่งใน 15 ปี แล้วนำตำแหน่งใหม่ไปจัดสรรให้แก่ "พื้นที่ขาดก่อน" จะช่วยให้บรรลุเป้าหมายสัดส่วนแพทย์ได้เร็วกว่า และใช้จำนวนแพทย์น้อยกว่าการจัดสรรตามสัดส่วนเดิมถึง 2 เท่า
7 ข้อเสนอเชิงนโยบาย
คณะผู้วิจัยเสนอข้อเสนอเชิงนโยบาย 7 ข้อที่ต้องทำต่อกัน
1.เจ้าของข้อมูลกับผู้วางแผนตรวจยอดคนให้ตรงกันว่านับใคร สังกัดใด และพื้นที่ใด
2.เทียบทุกแผนด้วยเกณฑ์เดียวกันหลายด้าน ให้เห็นว่าพื้นที่ใดได้คนเพิ่มหรือน้อยลง
3.ทบทวนตำแหน่งทุกห้าปี ให้พื้นที่ที่ขาดได้ก่อนและให้ส่วนกลางจ่ายสำหรับการจ้างนอกตำแหน่ง แล้วจัดแพทย์ใหม่ทุกปีตามตำแหน่งที่ว่างจริง
4. วางแผนผลิตและฝึกแพทย์คู่กับตำแหน่งที่จะรับกลับ
5.ส่งเสริมการธำรงคนในระบบ คือช่วยให้คนทำงานอยู่ต่อ โดยเริ่มจากพื้นที่ทุรกันดาร ผู้ที่การจ้างไม่มั่นคง ทีม โอกาสในการฝึกอบรม และการได้รับการยอมรับ
6.จัดทีมและบริการต่อเนื่อง พร้อมนับงานที่ผู้ดูแลในครอบครัวรับเพิ่ม
7.ทบทวนรายชื่อจังหวัดทุกปีและเปิดเหตุผลให้ผู้เกี่ยวข้องตรวจสอบและทักท้วงได้ หากฝึกคนแต่ไม่เตรียมตำแหน่ง หรือจ้างแล้วช่วยให้อยู่ต่อไม่ได้ การลงทุนส่วนอื่นก็ได้ผลน้อยลง
นักวิจัยรามาชี้ทิศทางกำลังคน ‘แพทย์’ อีก 3 ปีกรอบ ‘ตำแหน่งข้าราชการ’ เต็ม