รศ.ดร.ทพญ.ดุลยพร ตราชูธรรม ประธานหลักสูตรปริญญาโท สาขาพิษวิทยาและโภชนาการเพื่ออาหารปลอดภัย สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล เขียนไว้ในนิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ 518 ว่า เมื่อกินคอลลาเจนเสริม ร่างกายจะย่อยเป็นกรดอะมิโนก่อน จึงไม่แน่นอนว่าจะไปสร้างคอลลาเจนที่ผิวได้หรือไม่ครับ
📖 งานวิจัยที่ต้นฉบับยกมา
ต้นฉบับระบุว่า ชนิดที่มีรายงานวิจัยในคนว่าช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นและความชุ่มชื้นของผิว และป้องกันรอยย่น ได้แก่ low-molecular-weight collagen peptide (LMWCP) จากหนังปลาดุก วันละ 1 กรัม ต่อเนื่อง 6-12 สัปดาห์ หรือ high purity collagen hydrolysate (H-CL) ที่ผลิตจากเจลาตินปลา วันละ 5 กรัม ต่อเนื่อง 4-8 สัปดาห์ ตัวเลขนี้คือขนาดที่ใช้ในงานวิจัย ไม่ใช่ขนาดที่แนะนำให้กินครับ
🥗 ถ้ากินมังสวิรัติ
คอลลาเจนเป็นโปรตีนที่พบเฉพาะในสัตว์ โดยปกติพืชไม่สังเคราะห์คอลลาเจน ส่วน plant-based collagen ที่วางขาย ผลิตโดยใช้พันธุวิศวกรรมกระตุ้นให้ยีสต์หรือแบคทีเรียสังเคราะห์คอลลาเจนเลียนแบบสัตว์ ต้นฉบับแนะนำให้เน้นอาหารที่ช่วยส่งเสริมการสังเคราะห์ ได้แก่ ถั่วเหลือง ถั่วแระญี่ปุ่น ถั่วแดง ผลไม้รสเปรี้ยว ผลไม้ตระกูลเบอร์รี มะเขือเทศ ผักใบเขียว (มีวิตามินซีและโพลีฟีนอล) และถั่วเปลือกแข็ง เช่น วอลนัต เม็ดมะม่วงหิมพานต์ (มีสังกะสีและทองแดง)
📌
อัปเดตข้อมูลปี 2569 (ส่วนนี้ไม่ได้มาจากต้นฉบับ)
- ผลต่อผิวยังเป็นข้อถกเถียง การวิเคราะห์อภิมานปี 2025 ใน American Journal of Medicine รวม 23 งานทดลอง ผู้เข้าร่วม 1,474 คน พบประโยชน์เมื่อรวมทุกงาน แต่ผลหายไปเมื่อดูเฉพาะงานคุณภาพสูงหรืองานที่ไม่ได้รับทุนจากบริษัทยา ขณะที่ฝั่งอุตสาหกรรมโต้แย้งวิธีจัดประเภทผู้ให้ทุน คำว่า "มีรายงาน" ในต้นฉบับจึงยังไม่ใช่ข้อสรุปว่ากินแล้วได้ผลแน่นอน
คอลลาเจนจากปลาเป็นสารก่อภูมิแพ้ปลาชนิดหนึ่ง มีรายงานอาการแพ้รุนแรงหลังกินอาหารเสริมหรือกัมมี่ที่มีคอลลาเจนปลา ผู้ที่แพ้ปลาจึงควรอ่านฉลากอาหารแปรรูปด้วย
💥 ผู้ที่เคยเป็นนิ่วในไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกิน เพราะกรดอะมิโนในคอลลาเจนบางส่วนเปลี่ยนเป็นออกซาเลตในร่างกายได้ (ข้อมูลส่วนนี้ยังจำกัด)
💥หากมีโรคประจำตัว เคยแพ้อาหาร หรือไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์และเภสัชกรก่อนกินอาหารเสริมนะครับ
ที่มา : รศ.ดร.ทพญ.ดุลยพร ตราชูธรรม คอลัมน์ "ปุจฉา โภชนาการ" นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 44 ฉบับที่ 518 มิถุนายน 2565 หน้า 35-37
คอลลาเจนเสริม : ตัวเลขงานวิจัยบอกอะไร และใครต้องระวัง? 💊
📖 งานวิจัยที่ต้นฉบับยกมา
ต้นฉบับระบุว่า ชนิดที่มีรายงานวิจัยในคนว่าช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นและความชุ่มชื้นของผิว และป้องกันรอยย่น ได้แก่ low-molecular-weight collagen peptide (LMWCP) จากหนังปลาดุก วันละ 1 กรัม ต่อเนื่อง 6-12 สัปดาห์ หรือ high purity collagen hydrolysate (H-CL) ที่ผลิตจากเจลาตินปลา วันละ 5 กรัม ต่อเนื่อง 4-8 สัปดาห์ ตัวเลขนี้คือขนาดที่ใช้ในงานวิจัย ไม่ใช่ขนาดที่แนะนำให้กินครับ
🥗 ถ้ากินมังสวิรัติ
คอลลาเจนเป็นโปรตีนที่พบเฉพาะในสัตว์ โดยปกติพืชไม่สังเคราะห์คอลลาเจน ส่วน plant-based collagen ที่วางขาย ผลิตโดยใช้พันธุวิศวกรรมกระตุ้นให้ยีสต์หรือแบคทีเรียสังเคราะห์คอลลาเจนเลียนแบบสัตว์ ต้นฉบับแนะนำให้เน้นอาหารที่ช่วยส่งเสริมการสังเคราะห์ ได้แก่ ถั่วเหลือง ถั่วแระญี่ปุ่น ถั่วแดง ผลไม้รสเปรี้ยว ผลไม้ตระกูลเบอร์รี มะเขือเทศ ผักใบเขียว (มีวิตามินซีและโพลีฟีนอล) และถั่วเปลือกแข็ง เช่น วอลนัต เม็ดมะม่วงหิมพานต์ (มีสังกะสีและทองแดง)
📌 อัปเดตข้อมูลปี 2569 (ส่วนนี้ไม่ได้มาจากต้นฉบับ)
- ผลต่อผิวยังเป็นข้อถกเถียง การวิเคราะห์อภิมานปี 2025 ใน American Journal of Medicine รวม 23 งานทดลอง ผู้เข้าร่วม 1,474 คน พบประโยชน์เมื่อรวมทุกงาน แต่ผลหายไปเมื่อดูเฉพาะงานคุณภาพสูงหรืองานที่ไม่ได้รับทุนจากบริษัทยา ขณะที่ฝั่งอุตสาหกรรมโต้แย้งวิธีจัดประเภทผู้ให้ทุน คำว่า "มีรายงาน" ในต้นฉบับจึงยังไม่ใช่ข้อสรุปว่ากินแล้วได้ผลแน่นอน
คอลลาเจนจากปลาเป็นสารก่อภูมิแพ้ปลาชนิดหนึ่ง มีรายงานอาการแพ้รุนแรงหลังกินอาหารเสริมหรือกัมมี่ที่มีคอลลาเจนปลา ผู้ที่แพ้ปลาจึงควรอ่านฉลากอาหารแปรรูปด้วย
💥 ผู้ที่เคยเป็นนิ่วในไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกิน เพราะกรดอะมิโนในคอลลาเจนบางส่วนเปลี่ยนเป็นออกซาเลตในร่างกายได้ (ข้อมูลส่วนนี้ยังจำกัด)
💥หากมีโรคประจำตัว เคยแพ้อาหาร หรือไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์และเภสัชกรก่อนกินอาหารเสริมนะครับ
ที่มา : รศ.ดร.ทพญ.ดุลยพร ตราชูธรรม คอลัมน์ "ปุจฉา โภชนาการ" นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 44 ฉบับที่ 518 มิถุนายน 2565 หน้า 35-37