☕กาแฟส่งผลต่อลำไส้และสมองอย่างไร ? งานวิจัยใหม่พบความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจ

หลายคนคุ้นเคยกับกาแฟในฐานะเครื่องดื่มที่ช่วยให้รู้สึกตื่นตัวในช่วงเช้า แต่ผลของกาแฟต่อร่างกายอาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับคาเฟอีนเพียงอย่างเดียว

งานวิจัยจากนักวิจัยในไอร์แลนด์ให้ความสนใจความสัมพันธ์ระหว่างกาแฟ จุลินทรีย์ในลำไส้ และสมอง โดยเฉพาะสิ่งที่เรียกว่า “แกนลำไส้-สมอง” (Gut-Brain Axis) ซึ่งเป็นระบบการสื่อสารที่เชื่อมโยงระบบทางเดินอาหารกับสมอง ผ่านหลายกลไกทั้งระบบประสาท ระบบภูมิคุ้มกัน และกระบวนการเผาผลาญ แต่ผลการศึกษานี้ไม่ได้หมายความว่ากาแฟสามารถทำให้ลำไส้หรือสมองดีขึ้นโดยตรง

1. คนดื่มกาแฟมีจุลินทรีย์ในลำไส้แตกต่างกัน
• การศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Communications ศึกษาผู้ใหญ่สุขภาพดี 62คน โดยเปรียบเทียบกลุ่มที่ดื่มกาแฟเป็นประจำกับกลุ่มที่ไม่ได้ดื่ม นักวิจัยพบว่า ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้น ผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำมีองค์ประกอบของจุลินทรีย์ในลำไส้แตกต่างจากกลุ่มที่ไม่ดื่มกาแฟ

ผลที่พบจึงน่าสนใจ เพราะแสดงให้เห็นว่า พฤติกรรมการดื่มกาแฟอาจมีความสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมของจุลินทรีย์ในลำไส้ อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่ากาแฟเป็นสาเหตุโดยตรง เพราะคนที่ดื่มกาแฟกับคนที่ไม่ดื่มอาจมีพฤติกรรมอื่นแตกต่างกันด้วย เช่น อาหาร การนอน การออกกำลังกายหรือรูปแบบการใช้ชีวิต


2. ถ้าหยุดกาแฟ 2 สัปดาห์ ก่อนกลับมาดื่มอีกครั้ง ?
• อีกส่วนหนึ่งของการศึกษาน่าสนใจตรงที่ นักวิจัยให้ผู้ดื่มกาแฟเป็นประจำหยุดดื่มเป็นเวลา 2 สัปดาห์ หลังจากนั้นจึงให้กลับมาดื่มกาแฟ โดยแบ่งเป็นกลุ่มที่ดื่มกาแฟมีคาเฟอีน และกลุ่มที่ดื่มกาแฟไม่มีคาเฟอีนต่อเนื่องอีกระยะหนึ่ง

เมื่อกลับมาดื่มกาแฟ นักวิจัยพบการเปลี่ยนแปลงบางอย่างของจุลินทรีย์ในลำไส้ รวมถึงสารเมตาบอไลต์บางชนิดที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเผาผลาญของร่างกาย ที่น่าสนใจคือ การเปลี่ยนแปลงบางอย่างเกิดขึ้นทั้งในกลุ่มที่ได้รับคาเฟอีน และกลุ่มที่ดื่มกาแฟไม่มีคาเฟอีน จึงเป็นไปได้ว่า สารประกอบอื่นๆในกาแฟอาจมีส่วนเกี่ยวข้องด้วย ไม่ใช่แค่คาเฟอีนเพียงอย่างเดียว แต่ประเด็นนี้ยังต้องมีการศึกษาเพิ่มเติม เพื่อหากลไกที่แน่ชัด


3. กาแฟเกี่ยวข้องกับความเครียด และอารมณ์หรือไม่ ?
• การศึกษายังประเมินด้านอารมณ์ และพฤติกรรมบางอย่างของผู้เข้าร่วมด้วย หลังจากกลับมาดื่มกาแฟ นักวิจัยพบว่าคะแนนบางด้านที่เกี่ยวข้องกับความเครียด อาการซึมเศร้า และความหุนหันพลันแล่นเปลี่ยนแปลงไป เมื่อเทียบกับช่วงที่หยุดดื่มกาแฟ

ทั้งนี้ ตรงนี้ต้องระวังการตีความเป็นพิเศษ ผลดังกล่าว ไม่ได้หมายความว่ากาแฟสามารถรักษาความเครียดหรือภาวะซึมเศร้าได้ เพราะอารมณ์ และสุขภาพจิตได้รับอิทธิพลจากปัจจัยจำนวนมาก ทั้งการนอนหลับ ภาระงาน อาหาร การออกกำลังกาย และสภาพแวดล้อม งานวิจัยจึงควรถูกมองว่าเป็นข้อมูลเกี่ยวกับ “ความสัมพันธ์ที่พบ” มากกว่าจะเป็นหลักฐานว่ากาแฟเป็นสาเหตุโดยตรง


4. “ลำไส้” เกี่ยวข้องกับ “สมอง” อย่างไร ?
• ช่วงหลายปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ให้ความสนใจกับแกนลำไส้-สมองมากขึ้น เพราะระบบทางเดินอาหาร และสมองสามารถสื่อสารกันผ่านหลายช่องทาง จุลินทรีย์ในลำไส้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้าง และเปลี่ยนแปลงสารบางชนิด รวมถึงกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน ระบบประสาท และการเผาผลาญ จึงมีการศึกษามากขึ้นว่าอาหาร และเครื่องดื่มต่างๆ อาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของจุลินทรีย์ในลำไส้ และการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นอาจเชื่อมโยงกับการทำงานของร่างกายในด้านอื่นๆ

งานวิจัยเกี่ยวกับกาแฟครั้งนี้ จึงเป็นอีกหนึ่งข้อมูลที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างกาแฟ ลำไส้ และสมองมากขึ้น


5. ไม่ได้แปลว่า “ยิ่งดื่มกาแฟมากยิ่งดี”
• สิ่งสำคัญคือ งานวิจัยนี้ไม่ได้สนับสนุนให้คนที่ไม่ดื่มกาแฟต้องเริ่มดื่มหรือหมายความว่าการดื่มกาแฟในปริมาณมากจะให้ประโยชน์มากขึ้น สำหรับคนทั่วไป ผลของกาแฟยังขึ้นอยู่กับปริมาณ และความไวต่อคาเฟอีนของแต่ละคน

บางคนอาจรู้สึกตื่นตัว และมีสมาธิมากขึ้นหลังดื่มกาแฟ ขณะที่บางคนอาจมีอาการใจสั่น กระสับกระส่ายหรือหลับยาก โดยเฉพาะเมื่อดื่มมากหรือดื่มในช่วงใกล้เวลานอน

นอกจากนี้ สิ่งที่เติมลงในกาแฟก็สำคัญเช่นกัน เช่น น้ำตาล นมข้นหวาน ครีมหรือไซรัป เพราะเครื่องดื่มกาแฟแต่ละชนิดมีองค์ประกอบทางโภชนาการแตกต่างกันมาก

🧿สรุป
• งานวิจัยนี้ช่วยเพิ่มข้อมูลที่น่าสนใจว่า การดื่มกาแฟอาจมีความสัมพันธ์กับองค์ประกอบของจุลินทรีย์ในลำไส้ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสารบางชนิด และตัวชี้วัดด้านอารมณ์บางอย่าง

ที่น่าสนใจคือ การเปลี่ยนแปลงบางส่วนพบทั้งในผู้ที่ดื่มกาแฟมีคาเฟอีน และไม่มีคาเฟอีน ทำให้นักวิจัยสนใจว่าสารประกอบอื่นๆในกาแฟอาจมีบทบาทด้วย อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้มีผู้เข้าร่วมจำนวนไม่มาก และติดตามในระยะเวลาค่อนข้างสั้น จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่ากาแฟจะทำให้ลำไส้หรือสมองมีสุขภาพดีขึ้นโดยตรงหรือสามารถป้องกันโรคได้ พูดง่ายๆคือ กาแฟอาจมีอะไรให้เราศึกษามากกว่าคาเฟอีน แต่ยังไม่ใช่เหตุผลที่จะต้องดื่มกาแฟ เพื่อหวังผลด้านสุขภาพโดยเฉพาะ

หมายเหตุ : ข้อมูลจากงานวิจัยไม่ควรใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ ผู้ที่มีโรคประจำตัว มีความไวต่อคาเฟอีนหรือมีปัญหาเรื่องการนอน ควรพิจารณาปริมาณกาแฟให้เหมาะสมกับตนเอง

แหล่งข้อมูล : Sanook
ภาพประกอบ : Pixabay