-------1.29.48
อีกเรื่องนึงที่อาตมาจะขอทวน ขอปูพื้นฐานไว้ก่อนก็คือเรื่อง
ตทาลัมมณจิต กับ อารมณ์
ก่อนอื่นอาตมาขอพูดไว้ตรงนี้เลยนะ โยมเป็นพยานกันเลยนะ
อย่ามาสับสนทีหลังอีกนะ คนชอบสับสนมากตรงนี้ ฟังไว้เลย
คำว่า อารมณ์ เนี่ยไม่ได้หมายถึงความรู้สึกของเรา เรามักจะคิดว่าเป็นความรู้สึก อย่างเช่น อารมณ์เสีย ฉันอารมณ์ดี วันนี้อารมณ์ดี วันนี้อารมณ์เบิกบาน
ลืมความรู้สึกอันนี้ไว้ได้เลย
1.30.19----
คำว่าอารมณ์ที่เราจะเรียนในเรื่องของมัชฌิมัชตรี วิถีจิต เนี่ย อารมณ์ไม่ใช่ความรู้สึกของเรา ความรู้สึกของเราเป็นตัวการเสวยอารมณ์คือตัวเวทนา ซึ่ง
มันอยู่ในตัวชวนะ ที่เรารู้สึกดีไม่ดีมันอยู่ที่ชวนะเราต่างหาก
แต่อารมณ์เราตรงเนี้ยหมายถึงวิปาก
อารมณ์หมายถึงวิปาก
เพราะฉนั้นถ้าบอก อารมณ์ดี แปลว่าวิปากที่มากระทบกับเราเป็นวิปากที่ดี
วิปากดีมากระทบกับเรา เราลองกระทบรู้สึกโลภะมีไม๊ มี โทสะมีไม๊ มี โมหะมีไม๊ มี
เป็นกุศลมีไม๊ มี เป็นโสมนัสได้ไม๊ ได้ เป็นอุเบกขาได้ไม๊ ได้
คำตอบที่ถามมาหมดทุกคำถาม คือ ได้หมดเลย
แปลว่าเพราะฉนั้นถ้าอารมณ์ดี ชวนะเป็นโทสะได้ไม๊ ได้ จำไว้เลยนะ
เดี๋ยวโยมจะมาถามอีก ทุกปีถามตลอด พอคิดถึงอารมณ์ดี ชวนะเป็นโทสะ
เขาจะถามว่า ชวนะเป็นโทสะแล้วจะอารมณ์ดีได้อย่างไร
ชวนะเรากำลังโกรธ ก็แสดงว่าเราต้องอารมณ์ไม่ดี โอ้โหโยมเถียงคอเป็นเอ็นเลย ต้องอารมณ์ไม่ดีซิ เพราะว่าเรากำลังโกรธอยู่นี่ ใช่ไหมๆ ใช่เลย ก็ผิดเลยเหมือนกัน
อารมณ์ที่ว่าโกรธ ชวนะไม่ใช่อารมณ์ที่เรากำลังเรียน แต่มันเป็นตัวการเสพอารมณ์ต่างหาก
เพราะฉนั้นเสพอารมณ์ที่ดีเป็นโทสะก็มี โยมต้องสำนึกไว้ในใจอ่ะ โยมต้องเซฟเอาไว้ในใจเมมมอรี่เลยว่าอารมณ์หมายถึง วิปาก หมายถึงวิปาก
ถ้าอารมณ์ดีคือวิปากที่ดี เป็นกุศลวิปาก
ถ้าอารมณ์ไม่ดีก็คือ อกุศลวิปาก
1.32.16-------
เพราะฉนั้นถ้าบอกว่าอารมณ์ดีในวิถีนั้น จิตที่เกิดในวิถีนั้นถ้าเป็นวิปากต้องเป็นวิปากประเภทกุศลวิปาก จำไว้เลยนะ
แต่ถ้าเป็นอารมณ์ไม่ดี วิปากในวิถีจิตนั้นต้องเป็น อกุศลวิปาก
ยืนยันเลย
ทีนี้อารมณ์เราก็แบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือ ดี กับ ไม่ดี
ภาษาบาลีเราใช้คำว่า อิฏฐารมณ์ หมายถึง อารมณ์ที่ดี
อนิฏฐารมณ์ คือ อารมณ์ที่ไม่ดี
เราก็มาเปิดหนังสือเล่มสีแดงดูหน่อยนึงก่อนนะ
ในหน้า 8 เรื่องอารมณ์ 3 ชนิดก่อน
อารมณ์ 6 จะแบ่งออกได้ 3 ชนิด
ทำไมถึงได้ 3 ชนิด ในเมื่ออาตมาบอกว่า มีแค่อารมณ์ดี กับ อารมณ์ไม่ดี
เพราะโยมลองนึกภาพนะ
ตอนอกุศลวิปาก นี่มีกี่ดวง จิตที่เป็นอกุศลวิปาก มีกี่ดวง เอ้องงซะแล้ว
19 ดวงนี้ เป็น อกุศลวิปากกี่ดวง
วิปากจิต มี 36 ใช่ไม๊ เป็น อกุศลวิปากกี่ดวง 7 ดวง
โอ้ตายแล้ว งงแล้ว
โยมฟังคำถามให้ดี อาตมาถาม ไม่ได้ถามว่าเป็นภวังค์ไม่ได้เกี่ยวภวงภวังค์เลยมาตอบ1 เหน่อง อะไรกัน หรือจะมาตอบสันตีอะไรไม่เกี่ยวเลย
อาตมาถามว่า วิปากที่เป็นอกุศลมีกี่ดวง ตอบ 7 ดวง
7 ดวงนี้มีกี่เวทนา มีทั้ง 2 ทั้ง 3 มี 4 มี 5 อีกนะ
มีเวทนา 2 เวทนา คือ อุเบกขา ทุกข์
มีแค่ทุกข์กับอุเบกขา
แต่ตรงทุกข์นี้มันคือ กายะวิญญานจิต เป็นทุกข์กาย แต่วิปากจิตดวงอื่นเป็นอุเบกขา ดังนั้นอารมณ์ไม่ดีเนี่ย เราแบ่งไว้เป็น ไม่ดี ก็คือ ไม่ดี
ไม่ว่าอารมณ์ไม่ดีเนี่ยคือวิปากมากระทบกับเรามันจะไม่ดีน้อยๆหรือไม่ดีเยอะๆ มันก็เป็นชุดเดียวกันตลอดแถวนี้
--------------------
ก็เลยเป็นแบ่งไว้เป็น 1 ชุดคือ อนิฏฐารมณ์ธรรมดา 1 ชนิดเลยคือ อารมณ์ที่ไม่ดี 1 ชนิดนะ
แต่อารมณ์ดี เนี่ย โยมลองดู กุศลวิปากเนี่ย กุศลวิปากมีหลายดวงนะ
ลองดูกุศลวิปากทั้งหมดเนี่ยมันมีกี่เวทนา สมมุติเอาเวทนา 5 เนี่ย ที่เป็นกุศลวิปากมีกี่เวทนา ได้ 3 เวทนา คือ อุเบกขา สุข อุเบกขา โสมนัส อันนี้ก็เป็นโสมนัส กับ อุเบกขา เหมือนกัน โสมนัส กับ อุเบกขา ข้างล่างก็เป็นโสมนัสกับอุเบกขา
กุศลวิปาก ความจริงก็มี ถ้าแบ่งโดย สุขกับโสมนัส รวมกันเนี่ย จะแบ่งเป็นแค่ 2 เท่านั้นคือ ส่วนของอุเบกขา กับ ส่วนของสุข แค่นั้นเอง เป็น 2 อย่าง
อุเบกขาเราก็คือว่าเป็นกุศลวิปากที่ ดี แต่เป็นดีน้อยๆ แบบธรรมดา
แต่ถ้าเป็นโสมนัส อย่างโสมนัสสันตีรณ ก็เรียกว่าเป็นวิปากแบบดีมากๆนะ
ถ้าดีมากๆ เราก็เรียกว่า อติ อติแปลว่ายิ่ง อติอิฏฐารมณ์ แปลว่า อารมณ์ดีมากๆ
ฟังดูแล้วมันเชยๆเนอะ เขาเลยเรียกใหม่ว่า อารมณ์ดียิ่ง ดีมาก หรือดีเลิศ ดีที่สุดนั่นแหละ ดีดีเยอะๆนั่นแหละเหมือนกันหมดแหละโยม
เพราะฉนั้นก็แบ่งเป็นดีเยอะๆ ดีมาก ดียิ่ง
และก็แบบดีธรรมดา เรียกเป็นภาษาบาลีว่า อิฏฐมัชฌัตตารมณ์
มัชฌัตตะ แปลว่า กลางๆ
เพราะฉนั้น อิฏฐมัชฌัตตารมณ์ ก็คือ อารมณ์ที่ดีแบบกลางๆ แต่เราจะแปลแบบภาษาไทยว่า ดีแบบกลางๆ เพราะฉนั้นโยมลองตอบอาตมานะว่า เป็นวิปากประเภทไหน
อารมณ์ดียิ่งเป็น วิปากแบบไหน กุศล หรือ อกุศล อารมณ์ดียิ่งเป็นกุศลวิปาก
อารมณ์ดีธรรมดา เป็น กุศลวิปาก
อารมณ์ไม่ดี เป็น อกุศลวิปาก ใช่ไม๊
เอ๊ ดียิ่ง กับ ดีธรรมดา วิปากเหมือนกัน เราจะแบ่งยังไง ตอบแบ่งโดยเวทนา
ถ้าโสมนัสก็เป็นอารมณ์ดียิ่ง ถ้าอุเบกขาก็ดีธรรมดา
แต่ถ้าวิปากบางดวงมีแต่อุเบกขา
1.37.52------
อารมณ์แบ่งได้ 3 แบบ คือ อนิฏฐารมณ์ อติอิฏฐารมณ์ อิฏฐมัชฌัตตารมณ์
-------1.29.48
อีกเรื่องนึงที่อาตมาจะขอทวน ขอปูพื้นฐานไว้ก่อนก็คือเรื่อง
ตทาลัมมณจิต กับ อารมณ์
ก่อนอื่นอาตมาขอพูดไว้ตรงนี้เลยนะ โยมเป็นพยานกันเลยนะ
อย่ามาสับสนทีหลังอีกนะ คนชอบสับสนมากตรงนี้ ฟังไว้เลย
คำว่า อารมณ์ เนี่ยไม่ได้หมายถึงความรู้สึกของเรา เรามักจะคิดว่าเป็นความรู้สึก อย่างเช่น อารมณ์เสีย ฉันอารมณ์ดี วันนี้อารมณ์ดี วันนี้อารมณ์เบิกบาน
ลืมความรู้สึกอันนี้ไว้ได้เลย
1.30.19----
คำว่าอารมณ์ที่เราจะเรียนในเรื่องของมัชฌิมัชตรี วิถีจิต เนี่ย อารมณ์ไม่ใช่ความรู้สึกของเรา ความรู้สึกของเราเป็นตัวการเสวยอารมณ์คือตัวเวทนา ซึ่ง
มันอยู่ในตัวชวนะ ที่เรารู้สึกดีไม่ดีมันอยู่ที่ชวนะเราต่างหาก
แต่อารมณ์เราตรงเนี้ยหมายถึงวิปาก
อารมณ์หมายถึงวิปาก
เพราะฉนั้นถ้าบอก อารมณ์ดี แปลว่าวิปากที่มากระทบกับเราเป็นวิปากที่ดี
วิปากดีมากระทบกับเรา เราลองกระทบรู้สึกโลภะมีไม๊ มี โทสะมีไม๊ มี โมหะมีไม๊ มี
เป็นกุศลมีไม๊ มี เป็นโสมนัสได้ไม๊ ได้ เป็นอุเบกขาได้ไม๊ ได้
คำตอบที่ถามมาหมดทุกคำถาม คือ ได้หมดเลย
แปลว่าเพราะฉนั้นถ้าอารมณ์ดี ชวนะเป็นโทสะได้ไม๊ ได้ จำไว้เลยนะ
เดี๋ยวโยมจะมาถามอีก ทุกปีถามตลอด พอคิดถึงอารมณ์ดี ชวนะเป็นโทสะ
เขาจะถามว่า ชวนะเป็นโทสะแล้วจะอารมณ์ดีได้อย่างไร
ชวนะเรากำลังโกรธ ก็แสดงว่าเราต้องอารมณ์ไม่ดี โอ้โหโยมเถียงคอเป็นเอ็นเลย ต้องอารมณ์ไม่ดีซิ เพราะว่าเรากำลังโกรธอยู่นี่ ใช่ไหมๆ ใช่เลย ก็ผิดเลยเหมือนกัน
อารมณ์ที่ว่าโกรธ ชวนะไม่ใช่อารมณ์ที่เรากำลังเรียน แต่มันเป็นตัวการเสพอารมณ์ต่างหาก
เพราะฉนั้นเสพอารมณ์ที่ดีเป็นโทสะก็มี โยมต้องสำนึกไว้ในใจอ่ะ โยมต้องเซฟเอาไว้ในใจเมมมอรี่เลยว่าอารมณ์หมายถึง วิปาก หมายถึงวิปาก
ถ้าอารมณ์ดีคือวิปากที่ดี เป็นกุศลวิปาก
ถ้าอารมณ์ไม่ดีก็คือ อกุศลวิปาก
1.32.16-------
เพราะฉนั้นถ้าบอกว่าอารมณ์ดีในวิถีนั้น จิตที่เกิดในวิถีนั้นถ้าเป็นวิปากต้องเป็นวิปากประเภทกุศลวิปาก จำไว้เลยนะ
แต่ถ้าเป็นอารมณ์ไม่ดี วิปากในวิถีจิตนั้นต้องเป็น อกุศลวิปาก
ยืนยันเลย
ทีนี้อารมณ์เราก็แบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือ ดี กับ ไม่ดี
ภาษาบาลีเราใช้คำว่า อิฏฐารมณ์ หมายถึง อารมณ์ที่ดี
อนิฏฐารมณ์ คือ อารมณ์ที่ไม่ดี
เราก็มาเปิดหนังสือเล่มสีแดงดูหน่อยนึงก่อนนะ
ในหน้า 8 เรื่องอารมณ์ 3 ชนิดก่อน
อารมณ์ 6 จะแบ่งออกได้ 3 ชนิด
ทำไมถึงได้ 3 ชนิด ในเมื่ออาตมาบอกว่า มีแค่อารมณ์ดี กับ อารมณ์ไม่ดี
เพราะโยมลองนึกภาพนะ
ตอนอกุศลวิปาก นี่มีกี่ดวง จิตที่เป็นอกุศลวิปาก มีกี่ดวง เอ้องงซะแล้ว
19 ดวงนี้ เป็น อกุศลวิปากกี่ดวง
วิปากจิต มี 36 ใช่ไม๊ เป็น อกุศลวิปากกี่ดวง 7 ดวง
โอ้ตายแล้ว งงแล้ว
โยมฟังคำถามให้ดี อาตมาถาม ไม่ได้ถามว่าเป็นภวังค์ไม่ได้เกี่ยวภวงภวังค์เลยมาตอบ1 เหน่อง อะไรกัน หรือจะมาตอบสันตีอะไรไม่เกี่ยวเลย
อาตมาถามว่า วิปากที่เป็นอกุศลมีกี่ดวง ตอบ 7 ดวง
7 ดวงนี้มีกี่เวทนา มีทั้ง 2 ทั้ง 3 มี 4 มี 5 อีกนะ
มีเวทนา 2 เวทนา คือ อุเบกขา ทุกข์
มีแค่ทุกข์กับอุเบกขา
แต่ตรงทุกข์นี้มันคือ กายะวิญญานจิต เป็นทุกข์กาย แต่วิปากจิตดวงอื่นเป็นอุเบกขา ดังนั้นอารมณ์ไม่ดีเนี่ย เราแบ่งไว้เป็น ไม่ดี ก็คือ ไม่ดี
ไม่ว่าอารมณ์ไม่ดีเนี่ยคือวิปากมากระทบกับเรามันจะไม่ดีน้อยๆหรือไม่ดีเยอะๆ มันก็เป็นชุดเดียวกันตลอดแถวนี้
--------------------
ก็เลยเป็นแบ่งไว้เป็น 1 ชุดคือ อนิฏฐารมณ์ธรรมดา 1 ชนิดเลยคือ อารมณ์ที่ไม่ดี 1 ชนิดนะ
แต่อารมณ์ดี เนี่ย โยมลองดู กุศลวิปากเนี่ย กุศลวิปากมีหลายดวงนะ
ลองดูกุศลวิปากทั้งหมดเนี่ยมันมีกี่เวทนา สมมุติเอาเวทนา 5 เนี่ย ที่เป็นกุศลวิปากมีกี่เวทนา ได้ 3 เวทนา คือ อุเบกขา สุข อุเบกขา โสมนัส อันนี้ก็เป็นโสมนัส กับ อุเบกขา เหมือนกัน โสมนัส กับ อุเบกขา ข้างล่างก็เป็นโสมนัสกับอุเบกขา
กุศลวิปาก ความจริงก็มี ถ้าแบ่งโดย สุขกับโสมนัส รวมกันเนี่ย จะแบ่งเป็นแค่ 2 เท่านั้นคือ ส่วนของอุเบกขา กับ ส่วนของสุข แค่นั้นเอง เป็น 2 อย่าง
อุเบกขาเราก็คือว่าเป็นกุศลวิปากที่ ดี แต่เป็นดีน้อยๆ แบบธรรมดา
แต่ถ้าเป็นโสมนัส อย่างโสมนัสสันตีรณ ก็เรียกว่าเป็นวิปากแบบดีมากๆนะ
ถ้าดีมากๆ เราก็เรียกว่า อติ อติแปลว่ายิ่ง อติอิฏฐารมณ์ แปลว่า อารมณ์ดีมากๆ
ฟังดูแล้วมันเชยๆเนอะ เขาเลยเรียกใหม่ว่า อารมณ์ดียิ่ง ดีมาก หรือดีเลิศ ดีที่สุดนั่นแหละ ดีดีเยอะๆนั่นแหละเหมือนกันหมดแหละโยม
เพราะฉนั้นก็แบ่งเป็นดีเยอะๆ ดีมาก ดียิ่ง
และก็แบบดีธรรมดา เรียกเป็นภาษาบาลีว่า อิฏฐมัชฌัตตารมณ์
มัชฌัตตะ แปลว่า กลางๆ
เพราะฉนั้น อิฏฐมัชฌัตตารมณ์ ก็คือ อารมณ์ที่ดีแบบกลางๆ แต่เราจะแปลแบบภาษาไทยว่า ดีแบบกลางๆ เพราะฉนั้นโยมลองตอบอาตมานะว่า เป็นวิปากประเภทไหน
อารมณ์ดียิ่งเป็น วิปากแบบไหน กุศล หรือ อกุศล อารมณ์ดียิ่งเป็นกุศลวิปาก
อารมณ์ดีธรรมดา เป็น กุศลวิปาก
อารมณ์ไม่ดี เป็น อกุศลวิปาก ใช่ไม๊
เอ๊ ดียิ่ง กับ ดีธรรมดา วิปากเหมือนกัน เราจะแบ่งยังไง ตอบแบ่งโดยเวทนา
ถ้าโสมนัสก็เป็นอารมณ์ดียิ่ง ถ้าอุเบกขาก็ดีธรรมดา
แต่ถ้าวิปากบางดวงมีแต่อุเบกขา
1.37.52------