อาการ "ผีอำ" ในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์เรียกว่า Sleep Paralysis (ภาวะอัมพาตขณะนอนหลับ) ครับ ซึ่งไม่ใช่เรื่องเหนือธรรมชาติ แต่เป็น "ความขัดแย้งในการทำงานของสมองและร่างกาย" ขณะที่เรากำลังหลับหรือกำลังจะตื่น
กลไกการเกิด: สมองตื่น แต่ร่างกายยังล็อกไว้
ปกติการนอนหลับของคนเราจะแบ่งเป็นหลายระยะ โดยมีระยะหนึ่งชื่อว่า REM Sleep (Rapid Eye Movement) ซึ่งเป็นช่วงที่เรา "ฝัน"
กลไกป้องกันตัวของร่างกาย: ในช่วง REM Sleep สมองจะสั่งการให้กล้ามเนื้อทั่วร่างกาย (ยกเว้นหัวใจและกล้ามเนื้อตา) "เป็นอัมพาตชั่วคราว" เพื่อป้องกันไม่ให้เราเคลื่อนไหว หรือแสดงท่าทางโลดโผนตามสิ่งที่เรากำลังฝัน
จังหวะที่เกิดผีอำ: เกิดจาก "สมองส่วนการรับรู้ตื่นขึ้นมาก่อน" แต่ "ร่างกายยังไม่ยอมปลดล็อกภาวะอัมพาต"
คุณจึงรู้สึกตัว ตากลมโต มองเห็นห้องรอบๆ ได้
แต่กลับขยับแขนขา พูด หรือขยับตัวไม่ได้เลย เพราะกล้ามเนื้อยังถูกล็อกไว้อยู่
ทำไมถึงรู้สึกแน่นหน้าอก หรือเห็นภาพหลอน?
หลายคนมักรู้สึกเหมือนมี "ใครมานั่งทับอก" หรือ "เห็นเงาดำ/ผียืนอยู่ปลายเตียง" ซึ่งอธิบายได้ดังนี้ครับ:
อาการแน่นหน้าอก: เกิดจากความตื่นตระหนก พอขยับตัวไม่ได้ เราจะเริ่มหายใจสั้นและเร็วขึ้น แต่เนื่องจากกล้ามเนื้อช่วยหายใจบริเวณอกบางส่วนยังถูกล็อกอยู่ ทำให้เรารู้สึกอึดอัด เหมือนมีแรงกดทับที่หน้าอก
เห็นภาพหลอน (Hallucinations): ขณะที่สมองตื่น แต่การนอนยังอยู่ในระยะ REM Sleep (ระยะฝัน) สมองจึงนำความฝันมาซ้อนทับกับความเป็นจริง ประกอบกับความกลัวที่ขยับตัวไม่ได้ สมองจึงปรุงแต่งภาพหลอนเป็นเงาดำ ใบหน้า หรือเสียงประหลาดขึ้นมาเอง
อาการผีอำ เกิดจาก
กลไกการเกิด: สมองตื่น แต่ร่างกายยังล็อกไว้
ปกติการนอนหลับของคนเราจะแบ่งเป็นหลายระยะ โดยมีระยะหนึ่งชื่อว่า REM Sleep (Rapid Eye Movement) ซึ่งเป็นช่วงที่เรา "ฝัน"
กลไกป้องกันตัวของร่างกาย: ในช่วง REM Sleep สมองจะสั่งการให้กล้ามเนื้อทั่วร่างกาย (ยกเว้นหัวใจและกล้ามเนื้อตา) "เป็นอัมพาตชั่วคราว" เพื่อป้องกันไม่ให้เราเคลื่อนไหว หรือแสดงท่าทางโลดโผนตามสิ่งที่เรากำลังฝัน
จังหวะที่เกิดผีอำ: เกิดจาก "สมองส่วนการรับรู้ตื่นขึ้นมาก่อน" แต่ "ร่างกายยังไม่ยอมปลดล็อกภาวะอัมพาต"
คุณจึงรู้สึกตัว ตากลมโต มองเห็นห้องรอบๆ ได้
แต่กลับขยับแขนขา พูด หรือขยับตัวไม่ได้เลย เพราะกล้ามเนื้อยังถูกล็อกไว้อยู่
ทำไมถึงรู้สึกแน่นหน้าอก หรือเห็นภาพหลอน?
หลายคนมักรู้สึกเหมือนมี "ใครมานั่งทับอก" หรือ "เห็นเงาดำ/ผียืนอยู่ปลายเตียง" ซึ่งอธิบายได้ดังนี้ครับ:
อาการแน่นหน้าอก: เกิดจากความตื่นตระหนก พอขยับตัวไม่ได้ เราจะเริ่มหายใจสั้นและเร็วขึ้น แต่เนื่องจากกล้ามเนื้อช่วยหายใจบริเวณอกบางส่วนยังถูกล็อกอยู่ ทำให้เรารู้สึกอึดอัด เหมือนมีแรงกดทับที่หน้าอก
เห็นภาพหลอน (Hallucinations): ขณะที่สมองตื่น แต่การนอนยังอยู่ในระยะ REM Sleep (ระยะฝัน) สมองจึงนำความฝันมาซ้อนทับกับความเป็นจริง ประกอบกับความกลัวที่ขยับตัวไม่ได้ สมองจึงปรุงแต่งภาพหลอนเป็นเงาดำ ใบหน้า หรือเสียงประหลาดขึ้นมาเอง