KEY POINTS
งบประมาณบุคลากรภาครัฐปี 2570 มีจำนวนคนลดลง 7,414 อัตรา แต่ค่าใช้จ่ายกลับเพิ่มขึ้นกว่า 3.1 หมื่นล้านบาท
สาเหตุที่งบประมาณเพิ่มขึ้นสวนทางกับจำนวนคน มาจากการปรับขึ้นเงินเดือนประจำปี, การปรับอัตราเงินเดือนแรกบรรจุ และค่าใช้จ่ายสำหรับบุคลากรกลุ่มใหม่ ทำให้ต้นทุนต่อหัวสูงขึ้น
รัฐบาลเตรียมเสนอมาตรการปฏิรูประบบราชการเพื่อแก้ปัญหา โดยจะตรึงเพดานกำลังคน (ฟรีซ) ไม่ให้เพิ่มขึ้น, ยุบตำแหน่งผู้เกษียณอายุ และนำเทคโนโลยีมาใช้ทดแทน
งบประมาณแผนงานบุคลากรภาครัฐปี 2570 กำลังสะท้อนภาพที่ดูขัดกันเอง นั่นเพราะจำนวนอัตรากำลังลดลง 7,414 อัตรา แต่วงเงินกลับเพิ่มขึ้นกว่า 31,761 ล้านบาท ทะลุ 852,671 ล้านบาท
นั่นหมายความว่า รัฐบาลจ้างคนน้อยลง แต่จ่ายเงินด้านบุคลากรมากขึ้น และเป็นการเพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี
ภาพนี้เองที่กลายเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศ เพราะแม้จะเริ่มลดจำนวนคนได้บ้างจากการเกษียณอายุ แต่ภาระค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรยังโตสวนทาง สะท้อนว่าลำพังการทยอยลดคนอาจไม่พอ หากไม่มีการปฏิรูปเชิงโครงสร้างทั้งระบบเพื่อคุมไม่ให้ภาระงบประมาณส่วนนี้กัดกินพื้นที่การพัฒนาด้านอื่นของประเทศ
ล่าสุด นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เปิด
แนวทางปฏิรูประบบราชการรอบใหม่ โดยมอบหมายให้สำนักงาน ก.พ. และ ก.พ.ร. ร่วมกันกำหนดเพดานอัตรากำลังคนภาครัฐทั้งระบบ หรือ "ฟรีซ" ไม่ให้เพิ่มขึ้นจากปัจจุบันที่ราว 3 ล้านคน ซึ่งถือเป็นระดับสูงสุดที่ประเทศจะรับภาระได้ พร้อมเสนอให้ยุบเลิกตำแหน่งของผู้ที่เกษียณอายุแบบค่อยเป็นค่อยไป และนำเทคโนโลยีเข้ามาทำงานทดแทน โดยคาดว่าจะเสนอ ครม. พิจารณาได้ในช่วงเดือนสิงหาคมนี้
เป้าหมายที่รัฐบาลวางไว้คือการลดขนาดองค์กรลงเหลือราว 2 ล้านคนภายใต้ฐานงบประมาณเดิม เพื่อให้ค่าเฉลี่ยเงินเดือนและสวัสดิการของข้าราชการที่เหลืออยู่สูงขึ้น พร้อมดึงดูดคนเก่งเข้าสู่ระบบ ควบคู่กับการเดินหน้า
โครงการเกษียณอายุก่อนกำหนด (Early Retire) ที่เพียง 3 วันแรกของการรับฟังความเห็นก็มีผู้สนใจเข้ามาแสดงความเห็นแล้วกว่า 8,000 คน
คำถามใหญ่ที่รออยู่ข้างหน้า คือรัฐบาลจะลดคน คุมงบ และขึ้นเงินเดือนไปพร้อมกันได้จริงหรือไม่ และการปฏิรูปครั้งนี้จะพลิกสมการ "คนลดแต่เงินเพิ่ม" ให้กลายเป็น "คนน้อยลงแต่เก่งขึ้นและงบยั่งยืน" ได้มากน้อยเพียงใด
แหล่งข่าวจากทำเนียบรัฐบาล เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ว่า แผนบุคลากรภาครัฐ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 มีบุคลากรภาครัฐจำนวน 2,288,083 อัตรา วงเงิน 852,671.2186 ล้านบาท เมื่อเทียบกับปี 2569 วงเงินเพิ่มขึ้น 31,760.94 ล้านบาท หรือ 3.87% ขณะที่จำนวนอัตรากำลังลดลง 7,414 อัตรา หรือ 0.32% โดยทั้ง 25 กระทรวงและกลุ่มหน่วยงานได้รับงบประมาณเพิ่มขึ้นทุกหน่วยงาน แต่จำนวนอัตรากำลังมีทั้งเพิ่มขึ้นและลดลง ดังนี้
หน่วยงานขนาดใหญ่งบเกิน 5 หมื่นล้านบาท
กระทรวงศึกษาธิการ มีอัตรากำลังมากที่สุด 519,530 อัตรา วงเงิน 232,644.06 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 1,015 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 11,817.73 ล้านบาท หรือ 5.35% ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นมากที่สุดในเชิงจำนวนเงิน
กระทรวงสาธารณสุข มีอัตรากำลัง 254,561 อัตรา วงเงิน 124,906.44 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 4,512 อัตรา (ลดมากที่สุดในบรรดาทุกหน่วยงาน) แต่งบประมาณเพิ่มขึ้น 4,804.35 ล้านบาท หรือ 4.00%
กระทรวงกลาโหม มีอัตรากำลัง 457,104 อัตรา วงเงิน 111,327.52 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 2,648 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 3,173.38 ล้านบาท หรือ 2.93%
ส่วนราชการไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง มีอัตรากำลัง 222,258 อัตรา วงเงิน 93,192.36 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 59 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 2,922.79 ล้านบาท หรือ 3.24%
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มีอัตรากำลัง 139,430 อัตรา วงเงิน 86,873.38 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 162 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 2,114.02 ล้านบาท หรือ 2.49%
กระทรวงมหาดไทย มีอัตรากำลัง 370,256 อัตรา วงเงิน 55,759.57 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 470 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 1,165.02 ล้านบาท หรือ 2.13%
หน่วยงานขนาดกลาง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีอัตรากำลัง 70,657 อัตรา วงเงิน 25,393.52 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 1,342 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 1,026.55 ล้านบาท หรือ 4.21%
กระทรวงยุติธรรม มีอัตรากำลัง 28,352 อัตรา วงเงิน 12,236.53 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 34 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 469.01 ล้านบาท หรือ 3.99%
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีอัตรากำลัง 37,02 อัตรา วงเงิน 11,653.5601 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 1,116 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 285.14 ล้านบาท หรือ 2.51%
กระทรวงคมนาคม มีอัตรากำลัง 28,932 อัตรา วงเงิน 9,889.26 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 463 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 225.02 ล้านบาท หรือ 2.33%
กระทรวงการคลัง มีอัตรากำลัง 34,739 อัตรา วงเงิน 13,807.39 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 437 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 282.75 ล้านบาท หรือ 2.09%
กระทรวงแรงงาน มีอัตรากำลัง 9,773 อัตรา วงเงิน 4,130.06 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 102 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 79.39 ล้านบาท หรือ 1.96%
หน่วยงานขนาดเล็ก
สำนักนายกรัฐมนตรี มีอัตรากำลัง 15,093 อัตรา วงเงิน 7,833.96 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 267 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 385.22 ล้านบาท หรือ 5.17%
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มีอัตรากำลัง 9,329 อัตรา วงเงิน 3,128.21 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 88 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 198.71 ล้านบาท หรือ 6.78%
กระทรวงวัฒนธรรม มีอัตรากำลัง 6,464 อัตรา วงเงิน 2,706.23 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 33 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 117.51 ล้านบาท หรือ 4.54%
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา มีอัตรากำลัง 6,520 อัตรา วงเงิน 3,208.84 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 18 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 67.02 ล้านบาท หรือ 2.13%
กระทรวงพาณิชย์ มีอัตรากำลัง 5,269 อัตรา วงเงิน 2,894.77 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 30 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 90.03 ล้านบาท หรือ 3.21%
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีอัตรากำลัง 4,635 อัตรา วงเงิน 2,006.76 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 12 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 97.23 ล้านบาท หรือ 5.09%
กระทรวงอุตสาหกรรม มีอัตรากำลัง 4,036 อัตรา วงเงิน 1,620.52 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 65 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 25.52 ล้านบาท หรือ 1.60%
กระทรวงการต่างประเทศ มีอัตรากำลัง 3,175 อัตรา วงเงิน 4,160.76 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 10 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 60.75 ล้านบาท หรือ 1.48%
กระทรวงพลังงาน มีอัตรากำลัง 2,518 อัตรา วงเงิน 961.71 ล้านบาท อัตรากำลังลดลง 17 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 45.64 ล้านบาท หรือ 4.98%
กลุ่มหน่วยงานนอกฝ่ายบริหาร
หน่วยงานของศาล มีอัตรากำลัง 27,174 อัตรา วงเงิน 19,676.11 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 269 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 909.33 ล้านบาท หรือ 4.85%
หน่วยงานอิสระของรัฐ มีอัตรากำลัง 25,775 อัตรา วงเงิน 17,498.16 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 2,204 อัตรา (เพิ่มมากที่สุดในบรรดาทุกหน่วยงาน) งบประมาณเพิ่มขึ้น 1,285.15 ล้านบาท หรือ 7.93%
หน่วยงานของรัฐสภา มีอัตรากำลัง 4,753 อัตรา วงเงิน 4,784.34 ล้านบาท อัตรากำลังเพิ่มขึ้น 21 อัตรา งบประมาณเพิ่มขึ้น 86.54 ล้านบาท หรือ 1.84%
หน่วยงานอื่นของรัฐ มีอัตรากำลัง 731 อัตรา วงเงิน 377.11 ล้านบาท อัตรากำลังคงเดิม (ไม่เปลี่ยนแปลง) งบประมาณเพิ่มขึ้น 27.03 ล้านบาท หรือ 7.72%
สรุปทิศทางอัตรากำลัง
หน่วยงานที่อัตรากำลัง เพิ่มขึ้น ได้แก่ หน่วยงานอิสระของรัฐ (+2,204), กระทรวงศึกษาธิการ (+1,015), หน่วยงานของศาล (+269), สำนักนายกรัฐมนตรี (+267), กระทรวงการอุดมศึกษาฯ (+162), กระทรวงยุติธรรม (+34), หน่วยงานของรัฐสภา (+21) และกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (+18)
หน่วยงานที่อัตรากำลัง ลดลง ได้แก่ กระทรวงสาธารณสุข (−4,512), กระทรวงกลาโหม (−2,648), กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (−1,342), กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (−1,116), กระทรวงมหาดไทย (−470), กระทรวงคมนาคม (−463), กระทรวงการคลัง (−437), กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ (−88), กระทรวงอุตสาหกรรม (−65), ส่วนราชการไม่สังกัดฯ (−59), กระทรวงวัฒนธรรม (−33), กระทรวงพาณิชย์ (-30), กระทรวงพลังงาน (−17), กระทรวงดิจิทัลฯ (−12) และกระทรวงการต่างประเทศ (−10) ส่วนกระทรวงแรงงานลดลง 102 อัตรา และหน่วยงานอื่นของรัฐคงเดิมง
เหตุผลที่งบประมาณแผนงานบุคลากรภาครัฐ ปี 2570 เพิ่มขึ้น 31,761 ล้านบาท
มีต่อ
งบบุคลากรภาครัฐ 2570 คนลด แต่เงินเพิ่ม 3 หมื่นล้าน โจทย์ใหญ่ปฏิรูประบบราชการ