[CR] No.214 Big Trash Small Town (2565) กำกับโดย ศุภวิชญ์ ศิริสวัสดิ์วัฒนา By Greenpeace Thailand

- มาถึงสารคดีหนังสั้นเรื่องนี้ที่วาร์ปข้ามทวีปกลับมาโฟกัสปัญหาขยะพลาสติกที่กำลังเกิดขึ้นในบ้านเรากันผ่านการสำรวจวิถีชีวิตของกลุ่มผู้ประกอบอาชีพเก็บขยะรีไซเคิลรายย่อยหรือที่เรียกกันติดปากว่า "ซาเล้ง" ซึ่งยังคงอยู่ในจักรวาลบุคคลชายขอบเช่นเดียวกับคนเก็บขยะจากสารคดีที่ดูไปก่อนหน้านี้อย่าง Dumped : A Waste Picker’s Story (2025) โดยวิธีการเล่ายังคงคล้ายและคุ้นชินทุกย่างก้าวไม่ต้องเสียเวลาทำความรู้จักกันมากนัก ทั้งการตามติดชีวิตประจำวันจนเป็น Routine ก็ดีหรือการนั่งจับเข่าคุยสัมภาษณ์ต่อหน้ากล้องที่ไม่ได้จำกัดเพียงคนกลุ่มนี้แต่ได้เชิญผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง (เท่าที่จำได้) ไม่ว่าจะเป็น ผู้ประกอบการรายใหญ่รายย่อย , นักวิชาการ , หน่วยงานภาครัฐ แม้กระทั่งเจ้าหน้าที่ Greenpeace เอง มาร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองของแต่ละคนที่ผู้กำกับคุณศุภวิชญ์อัญเชิญพอสามารถประติดประต่อตามสารที่กำลังสับเปลี่ยนผ่านมุมกล้องและจังหวะการตัดต่ออย่างค่อยเป็นค่อยไปตั้งแต่การเปิดเรื่องมาด้วยการปักธงประเด็นผ่านการสังเกตสภาพบ้านเมืองที่รายล้อมไปด้วยตึกสูงก็ไม่อาจปกปิดปัญหาที่หมักหมมคาซังจนส่งกลิ่นอับตัดภาพลักษณ์อันศิวิไลซ์ในเมืองหลวงอย่างเห็นได้ชัด

- ซ้ำร้ายที่เพิ่งทราบด้วยความตะลึงว่าบ้านเราได้นำเข้าขยะพลาสติกจากต่างประเทศเป็นจำนวนมหาศาล หลังจากจีนประกาศปิดประเทศด้วยการยุตินำเข้าขยะพลาสติกจากทั่วโลกจึงยิ่งเป็นห่วงสุขภาพของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมไม่ได้ว่าจะอยู่ในโลกใบนี้ไปได้อีกนานแค่ไหน ? นี่ยังไม่นับการบุกรุกพื้นที่ป่าเขาของกลุ่มนายทุนเพื่อเอาไปสร้างสิ่งปลูกสร้างไปเรื่อยจนเกิดความสงสัยไม่ได้ว่าจะขยันสร้างหาสวรรค์วิมานอะไรเยอะแยะ ในเมื่อไอ้ที่มีอยู่ก็ไม่พอรองรับความต้องการคนโดยเฉพาะคนหาเช้ากินค่ำทั่วไปที่ยังต้องดิ้นรนชีวิตด้วยคำถามง่าย ๆ ว่า "วันนี้จะเอาอะไรกิน" ? สุดท้ายในเมื่อไม่มีคนอยู่ก็ถูกปล่อยเป็นที่สัมภเวสีสถิตย์โดยไม่ต้องไปทำเรื่องขออาศัยให้วุ่นวายแถมยังเป็นการผลาญทรัพยากรเพื่อผลิต "ขยะ" อีกรูปแบบหนึ่งที่แทบไม่ได้สร้างประโยชน์ให้กับคนหาเช้ากินค่ำอย่างเราให้ต้องแบกรับทั้งปัญหาปากท้อง ปัญหาสุขภาพ และมลพิษที่ตามมาจากการเป็น "กระโถนท้องพระโรง" เพื่อแลกกับผลประโยชน์เชิงการลงทุนและอำนาจทางเศรษฐกิจที่แน่นอนว่ามันสำคัญต่อการขับเคลื่อนประเทศให้เดินหน้าต่อไปคุ้มค่าหรือไม่ ? หากต้องแลกกับคุณภาพชีวิตของผู้คนและสิ่งแวดล้อมที่ยากจะฟื้นคืนภายหลัง

- สำรวจไปเรื่อย ๆ จนมาทราบภายหลังว่า Timeline ของสารคดีเกิดขึ้นในช่วงเวลาไหน ? ผ่านคำบรรยายประกอบความ Movement ของสภาพแวดล้อมที่ยังคงสาละวนอยู่แต่ในเมืองหลวง ผมนี้ถึงกับอมยิ้มด้วยความเจ็บหัวเมื่อนึกได้ว่าใครคุมบังเหียนขณะนั้น ถึงผ่านหลายปีแต่ไม่เคยลืมผลงานที่เคยสร้างไว้เพราะหลายอย่างยังคงไหลวนและส่งผลกระทบมาจนถึงทุกวันนี้จนเราต้องทบทวน ตั้งคำถาม และร่วมกันหาทางออกให้กับปัญหารอบตัวที่ยังแก้ไม่ตก อย่างไรก็ตาม ตัวหนังไม่ได้ผลักภาระทั้งหมดไปให้ภาครัฐหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพราะท้ายที่สุด ประชาชนอย่างเรา ๆ ก็เป็นทั้งผู้ผลิต ผู้บริโภค และผู้ทิ้งเช่นกัน สิ่งที่พอทำได้คือเริ่มต้นจากการสร้างความตระหนักรู้ให้กับตนเองได้ทราบถึงประเภทของขยะก่อนว่าอะไรขายได้ อะไรรีไซเคิลได้ และคัดแยกยังไงให้ถูกต้อง ก่อนจะค่อย ๆ ต่อยอดองค์ความรู้ไปสู่กระบวนการทีละ Step ว่าทำอย่างไรไม่ให้ขยะเหล่านั้นไปทำร้ายธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่ไม่ควรต้องมาเป็นผู้รับจบของทุกการกระทำจากสิ่งมีชีวิตอย่างมนุษย์เรา

- ด้วยความที่มีระยะเวลาเพียง 20 กว่านาทีจึงทำให้ทุกสิ่งถูกขมวดเข้ากับประเด็นที่ได้ปักธงผ่านการสำรวจวิถีชีวิตของผู้ประกอบอาชีพซาเล้งอย่างรวดเร็ว นอกจากได้เห็นวิธีการคัดแยกขยะแต่ละประเภทที่สรรหามาจนเกิดความแปลกใจว่า "ของแบบนี้ขายได้ด้วยเหรอ" พร้อมกับแทรกภูมิจิตสำนึกที่สะท้อนถึงระบบการจัดการบริหารของภาครัฐที่เลือกปฏิบัติแก่ผู้ประกอบอาชีพกลุ่มนี้ ทั้งในแง่ของการดูแลคุณภาพชีวิตและการจัดการปัญหาขยะที่นับวันยิ่งพอกหางหมูขึ้นเรื่อย ๆ จนเอ๊ะขึ้นมาว่าในเมื่อรับมือไม่ไหวจะนำเข้าขยะจากต่างประเทศเข้ามาทำไมก่อน ? ถึงสัมผัสได้ว่าไม่ได้เจาะลึกปัญหาที่ซ่อนอยู่ใต้พรมได้หมดเพราะเกี่ยวข้องกับโครงสร้างอำนาจรัฐแต่พอเล่ามาซื่อตรงที่เข้าถึงง่ายอย่างนี้จึงทำให้บทสรุปก่อนจากของสารคดีเรื่องนี้กับเรื่องก่อนหน้าจึงถูกหลอมรวมเป็น Theme เดียวกันได้อย่างลงตัวผ่านใจความหลายอย่างให้เราเก็บไปคิดตามอัธยาศัยถึงผลลัพธ์ของการเติบโตและการพัฒนาที่มี "พลาสติก" เป็น 1 ในฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้ โลก เปลี่ยนแปลงไปตามกลไกวิวัฒนาการจนคาดไม่ถึงว่าการผลิตเพื่ออำนวยความสะดวกจะสามารถส่งผลกระทบในรูปแบบอื่นกลับมาหาเราได้มากน้อยขนาดไหน ?

ขอขอบคุณผู้อ่านทุกท่านครับ : EMistique