ขอเพิ่มเติมก่อนเลยนะครับ หมอชอบแนะนำว่า ตุ๊กตา ควรเลี่ยง ไม่ควรอยู่บนเตียงนอนครับ
คืนนี้ขอให้หลับฝันดีกันทุกท่าน สุขสันต์วันศุกร์ครับ
ขออนุญาตเบลอภาพนะครับ พอดี มีข่าวกันอยู่ ผมไม่ได้ดูโหนกระแส ไม่ได้ดูข่าว แต่พอทราบเรื่อง ไม่อยากลงภาพหมอนนะครับ
งดดราม่านะครับ เอาเป็นว่า ดูเนื้อหา สาระดีกว่านะครับ
ที่นอน หมอน ผ้าห่ม และตุ๊กตาตัวโปรด อาจเป็น “สวนสัตว์จุลชีพ” ที่เติบโตจากคราบไคลและเซลล์ผิวหนังของเราในทุกคืน มาดูกันว่ามีตัวอะไรซ่อนอยู่บ้าง…
📝จุลชีพที่สะสมบนเตียงนอน
1. ไรฝุ่น (Dust Mites): ตัวการภูมิแพ้ที่แท้จริงคือ “มูล” ของมัน ในระดับโมเลกุลมีโปรตีนเอนไซม์ Der p 1 (Cysteine protease) ซึ่งออกฤทธิ์ย่อยสลายโปรตีนที่เชื่อมเซลล์เยื่อบุทางเดินหายใจ (Tight junctions เช่น Occludin และ Claudin) ให้ฉีกขาด สารก่อภูมิแพ้จึงทะลุเข้าไปกระตุ้นเซลล์ภูมิคุ้มกันให้หลั่งแอนติบอดี IgE เกิดอาการหอบหืดและภูมิแพ้รุนแรง
2. เชื้อรา (Fungi): หมอนและเครื่องนอนที่ใช้งานเป็นเวลานานอาจสะสมสปอร์เชื้อราได้หลายชนิด รวมถึงเชื้อในกลุ่ม Aspergillus spp. เมื่อสูดดมสปอร์ขนาดเล็กเข้าไป ปกติสปอร์เชื้อราจะถูกกำจัดโดยระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยเฉพาะ Alveolar macrophages ภายในปอด แต่ถ้าภูมิคุ้มกันตก เชื้อสามารถงอกเส้นใย (Hyphae) หลั่งเอนไซม์ทำลายเนื้อเยื่อปอด ก่อให้เกิดภูมิแพ้หรือปอดอักเสบได้
3. แบคทีเรีย (Bacteria): สิวอุดตันเกิดจากการอุดตันของรูขุมขนร่วมกับการผลิตน้ำมัน (Sebum) ที่มากขึ้น ส่วนแบคทีเรีย Cutibacterium acnes ที่อาศัยอยู่ในรูขุมขนจะมีบทบาทสำคัญในระยะถัดมา คือกระตุ้นการอักเสบจนกลายเป็นสิวอักเสบ นอกจากนี้ปลอกหมอนที่สกปรกยังเป็นแหล่งสะสมของ Staphylococcus aureus ซึ่งเป็นตัวการสำคัญของฝีหนองและรูขุมขนอักเสบ (Folliculitis) ได้เช่นกัน
4. ไวรัส (Viruses): ไวรัสบางชนิดสามารถคงอยู่บนพื้นผิวผ้าได้ตั้งแต่หลายชั่วโมงจนถึงหลายวัน ขึ้นกับชนิดไวรัส อุณหภูมิ และความชื้น เช่น Norovirus (ไวรัสลำไส้อักเสบ) มักทนทานอยู่ได้นานกว่า Rhinovirus (ไวรัสหวัด) หากเราสัมผัสแล้วขยี้ตาหรือเข้าปาก ก็เสี่ยงติดเชื้อได้
📝วิธีทำความสะอาด
ผ้าปูที่นอนและปลอกหมอนควรซักทุก 1-2 สัปดาห์ หากเครื่องซักที่บ้านทำน้ำร้อนได้ถึง 60°C ก็ช่วยฆ่าไรฝุ่นและลดสารก่อภูมิแพ้ได้ดี แต่ถ้าเครื่องซักทำอุณหภูมินี้ไม่ได้ ให้ซักตามปกติแล้วอบผ้าด้วยความร้อนสูง (tumble dry) ต่ออีก 15-20 นาที ก็สามารถฆ่าไรฝุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพเช่นกัน
ผ้าห่ม: ซักตามปกติทุก 2-4 สัปดาห์ตามความถี่การใช้งาน หลังซักเสร็จให้อบร้อนต่ออีก 15-20 นาทีเพื่อฆ่าไรฝุ่น ผ้าห่มขนหนาที่ซักเครื่องไม่ได้ให้นำไปซักแห้ง (dry clean) หรือตากแดดจัดสลับกับดูดฝุ่นเป็นประจำแทนค่ะ
ฟูก: ซักไม่ได้แต่ดูแลได้ ใช้เครื่องดูดฝุ่นแบบมีแผ่นกรอง HEPA ดูดทั้งสองด้านทุก 1-2 สัปดาห์ และห่อด้วยผ้าคลุมฟูกกันไรฝุ่นที่ถอดซักน้ำร้อนได้ง่าย ฟูกนอนควรเปลี่ยนเมื่อเริ่มยุบตัว เสื่อมสภาพ หรือโดยทั่วไปภายในประมาณ 7-10 ปีตามการใช้งาน
ตากแดด & เปลี่ยนใหม่: การตากแดดจัดช่วยลดความชื้นและลดจำนวนจุลชีพบางส่วนบนเครื่องนอนได้ แต่ไม่สามารถทดแทนการซักทำความสะอาดได้ทั้งหมด สำหรับหมอน แนะนำให้เปลี่ยนใหม่ทุก 1-2 ปี หรือเมื่อเริ่มเสียรูป สกปรก หรือทำความสะอาดได้ยาก
ตุ๊กตา: ตุ๊กตาส่วนใหญ่ซักได้ เช็คป้ายกำกับก่อน ใส่ถุงตาข่าย ซักโหมดถนอมผ้า แล้วตากหรืออบให้แห้งสนิท
คุมความชื้น: จัดการความชื้นในห้องนอนให้ต่ำกว่า 50% เพื่อยับยั้งวงจรการเจริญเติบโตของทั้งไรฝุ่นและเชื้อรา
CR.
ที่มา
แหล่งอ้างอิง (References):
Arlian, L. G., & Platts-Mills, T. A. (2001). The biology of dust mites and the remediation of mite allergens in allergic disease. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 107(3), S406-S413.
Gerba, C. P., & Kennedy, D. (2007). Enteric virus survival during household laundering and impact of disinfection with sodium hypochlorite. Applied and Environmental Microbiology, 73(14), 4425-4428.
Woodcock, A. A., Steel, N., Moore, C. B., Howard, S. J., Custovic, A., & Denning, D. W. (2006). Fungal contamination of bedding. Allergy, 61(1), 140–142.
Dréno, B., et al. (2018). Cutibacterium acnes (Propionibacterium acnes) and acne vulgaris: a brief look at the latest updates. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 32(S2), 5-14.
บนเครื่องนอนของเรามีแขกไม่ได้รับเชิญชนิดใดบ้างนะ ควรดูแลกันอย่างไร? (ระวัง ตุ๊กตากันให้ดดีดีนะครับ)
ที่นอน หมอน ผ้าห่ม และตุ๊กตาตัวโปรด อาจเป็น “สวนสัตว์จุลชีพ” ที่เติบโตจากคราบไคลและเซลล์ผิวหนังของเราในทุกคืน มาดูกันว่ามีตัวอะไรซ่อนอยู่บ้าง…
📝จุลชีพที่สะสมบนเตียงนอน
1. ไรฝุ่น (Dust Mites): ตัวการภูมิแพ้ที่แท้จริงคือ “มูล” ของมัน ในระดับโมเลกุลมีโปรตีนเอนไซม์ Der p 1 (Cysteine protease) ซึ่งออกฤทธิ์ย่อยสลายโปรตีนที่เชื่อมเซลล์เยื่อบุทางเดินหายใจ (Tight junctions เช่น Occludin และ Claudin) ให้ฉีกขาด สารก่อภูมิแพ้จึงทะลุเข้าไปกระตุ้นเซลล์ภูมิคุ้มกันให้หลั่งแอนติบอดี IgE เกิดอาการหอบหืดและภูมิแพ้รุนแรง
2. เชื้อรา (Fungi): หมอนและเครื่องนอนที่ใช้งานเป็นเวลานานอาจสะสมสปอร์เชื้อราได้หลายชนิด รวมถึงเชื้อในกลุ่ม Aspergillus spp. เมื่อสูดดมสปอร์ขนาดเล็กเข้าไป ปกติสปอร์เชื้อราจะถูกกำจัดโดยระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยเฉพาะ Alveolar macrophages ภายในปอด แต่ถ้าภูมิคุ้มกันตก เชื้อสามารถงอกเส้นใย (Hyphae) หลั่งเอนไซม์ทำลายเนื้อเยื่อปอด ก่อให้เกิดภูมิแพ้หรือปอดอักเสบได้
3. แบคทีเรีย (Bacteria): สิวอุดตันเกิดจากการอุดตันของรูขุมขนร่วมกับการผลิตน้ำมัน (Sebum) ที่มากขึ้น ส่วนแบคทีเรีย Cutibacterium acnes ที่อาศัยอยู่ในรูขุมขนจะมีบทบาทสำคัญในระยะถัดมา คือกระตุ้นการอักเสบจนกลายเป็นสิวอักเสบ นอกจากนี้ปลอกหมอนที่สกปรกยังเป็นแหล่งสะสมของ Staphylococcus aureus ซึ่งเป็นตัวการสำคัญของฝีหนองและรูขุมขนอักเสบ (Folliculitis) ได้เช่นกัน
4. ไวรัส (Viruses): ไวรัสบางชนิดสามารถคงอยู่บนพื้นผิวผ้าได้ตั้งแต่หลายชั่วโมงจนถึงหลายวัน ขึ้นกับชนิดไวรัส อุณหภูมิ และความชื้น เช่น Norovirus (ไวรัสลำไส้อักเสบ) มักทนทานอยู่ได้นานกว่า Rhinovirus (ไวรัสหวัด) หากเราสัมผัสแล้วขยี้ตาหรือเข้าปาก ก็เสี่ยงติดเชื้อได้
📝วิธีทำความสะอาด
ผ้าปูที่นอนและปลอกหมอนควรซักทุก 1-2 สัปดาห์ หากเครื่องซักที่บ้านทำน้ำร้อนได้ถึง 60°C ก็ช่วยฆ่าไรฝุ่นและลดสารก่อภูมิแพ้ได้ดี แต่ถ้าเครื่องซักทำอุณหภูมินี้ไม่ได้ ให้ซักตามปกติแล้วอบผ้าด้วยความร้อนสูง (tumble dry) ต่ออีก 15-20 นาที ก็สามารถฆ่าไรฝุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพเช่นกัน
ผ้าห่ม: ซักตามปกติทุก 2-4 สัปดาห์ตามความถี่การใช้งาน หลังซักเสร็จให้อบร้อนต่ออีก 15-20 นาทีเพื่อฆ่าไรฝุ่น ผ้าห่มขนหนาที่ซักเครื่องไม่ได้ให้นำไปซักแห้ง (dry clean) หรือตากแดดจัดสลับกับดูดฝุ่นเป็นประจำแทนค่ะ
ฟูก: ซักไม่ได้แต่ดูแลได้ ใช้เครื่องดูดฝุ่นแบบมีแผ่นกรอง HEPA ดูดทั้งสองด้านทุก 1-2 สัปดาห์ และห่อด้วยผ้าคลุมฟูกกันไรฝุ่นที่ถอดซักน้ำร้อนได้ง่าย ฟูกนอนควรเปลี่ยนเมื่อเริ่มยุบตัว เสื่อมสภาพ หรือโดยทั่วไปภายในประมาณ 7-10 ปีตามการใช้งาน
ตากแดด & เปลี่ยนใหม่: การตากแดดจัดช่วยลดความชื้นและลดจำนวนจุลชีพบางส่วนบนเครื่องนอนได้ แต่ไม่สามารถทดแทนการซักทำความสะอาดได้ทั้งหมด สำหรับหมอน แนะนำให้เปลี่ยนใหม่ทุก 1-2 ปี หรือเมื่อเริ่มเสียรูป สกปรก หรือทำความสะอาดได้ยาก
ตุ๊กตา: ตุ๊กตาส่วนใหญ่ซักได้ เช็คป้ายกำกับก่อน ใส่ถุงตาข่าย ซักโหมดถนอมผ้า แล้วตากหรืออบให้แห้งสนิท
คุมความชื้น: จัดการความชื้นในห้องนอนให้ต่ำกว่า 50% เพื่อยับยั้งวงจรการเจริญเติบโตของทั้งไรฝุ่นและเชื้อรา
CR. ที่มา
แหล่งอ้างอิง (References):
Arlian, L. G., & Platts-Mills, T. A. (2001). The biology of dust mites and the remediation of mite allergens in allergic disease. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 107(3), S406-S413.
Gerba, C. P., & Kennedy, D. (2007). Enteric virus survival during household laundering and impact of disinfection with sodium hypochlorite. Applied and Environmental Microbiology, 73(14), 4425-4428.
Woodcock, A. A., Steel, N., Moore, C. B., Howard, S. J., Custovic, A., & Denning, D. W. (2006). Fungal contamination of bedding. Allergy, 61(1), 140–142.
Dréno, B., et al. (2018). Cutibacterium acnes (Propionibacterium acnes) and acne vulgaris: a brief look at the latest updates. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 32(S2), 5-14.