ความลับบิลค่าไฟ ทำไมทุกบ้านต้องช่วยจ่ายค่าไฟสาธารณะ หลังถูกซ่อนมากว่า 10 ปี

[img]https://medias.thansettakij.com/uploads/images/md/2026/06/5TujHxTsm8RDSwCPOYvb.webp?x-image-process=style/md-webp[/img]

KEY POINTS

กลายเป็นประเด็นดราม่าทางสังคมที่ได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก หลังจากที่นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ระบุถึงแนวทางปฏิรูปโครงสร้างค่าไฟฟ้าของประเทศ โดยยอมรับว่า ปัจจุบันมีต้นทุนบางส่วนที่ถูกนำไปรวมอยู่ในโครงสร้างค่าไฟฟ้าที่ประชาชนต้องจ่าย 

หนึ่งในนั้นคือค่าใช้จ่ายด้านไฟฟ้าสาธารณะของภาครัฐ ซึ่งถูกบวกเข้าไปในต้นทุนค่าไฟฟ้าโดยรวมของประเทศ และสุดท้ายประชาชนผู้ใช้ไฟฟ้าเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายดังกล่าว

ทั้งนี้จากการตรวจสอบของ “ฐานเศรษฐกิจ” เกี่ยวกับประเด็นค่าไฟสาธารณะของภาครัฐที่ประชาชนต้องรับภาระ เพื่อให้คลายสงสัยพบว่า

ย้อนรอยคำพูดเอกนัฏ พร้อมพันธุ์

ประเด็นดราม่าที่เกิดขึ้นมาจากการนายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รมว. พลังงาน ออกมาระบุว่า โดยยืนยันว่าตั้งใจเปิดปมทางหลวงเนียนเก็บค่าไฟทางรวมกับไฟบ้าน ชี้ ควรแยกจ่ายเหมือนหน่วยงานอื่น หวังช่วยลดค่าไฟ

 

สัญญาแอดเดอร์ชั่วนิรันดร์ (การเรียกสัญญาซื้อขายไฟฟ้ายุคแรก ตั้งแต่ปี 2550-2551 ที่รัฐให้เงินอุดหนุนบวกเพิ่ม (Adder) ในราคาสูงเพื่อจูงใจเอกชน และไม่มีวันหมดอายุ ทำให้ผู้ผลิตที่คืนทุนแล้วยังคงขายไฟได้ในราคาสูง)

ไฟทางที่หลบตาประชาชนไปอยู่ในบิลค่าไฟ

อัตรารับซื้อไฟจากโรงไฟฟ้าและอัตราที่ขายไฟให้กับเอกชน อย่างการทำดาต้าเซ็นเตอร์ ไม่ควรคิดในอัตราที่ถูก

สังคยานาค่าไฟ

นายเอกนัฏกล่าวอีกว่า การลดค่าไฟให้ประชาชนอยู่ในเรื่องที่จะต้องเร่งดำเนินการ ต้องเร่งสังคายนา และแยกบัญชีค่าไฟทางหลวง-ทางหลวงชนบทให้ชัดเจน เพราะปัจจุบันอยู่ในรายการความสูญเสีย และยังนำไปบวกในค่าไฟของทุกคนของทุกประเภทแบบนี้ไม่ถูกต้อง

 

ส่วนการบวกเพิ่มค่าไฟในลักษณะนี้ เกิดขึ้นมานานแล้วหรือไม่ เอกนัฏเปิดเผยว่า มีการเก็บแบบนี้มาเกิดขึ้นมาเป็นระยะเวลากว่า 10 ปีแล้ว ซึ่งจริงๆ แล้วไม่ควรทำ ควรที่จะต้องติดมิเตอร์แยกบัญชีออกมาให้เห็นชัดว่าตกลงค่าไฟของไฟหลวงไฟทางเป็นเท่าไหร่ หน่วยราชการที่รับผิดชอบก็สามารถไปของบประมาณฯ มาจ่ายค่าไฟได้เหมือนหน่วยราชการทั่วไป ถ้าแยกตรงนี้ออกมาได้ ค่าไฟสำหรับประชาชนก็ถูกลง เพราะส่วนนี้ที่ต้องจ่ายกันปีหนึ่งเป็น 10,000 ล้านบาท ก็ต้องรีบจัดการแก้ไข และย้ำว่าจะเร่งดำเนินการโดยทันที

เรื่องนี้ตั้งใจพูดเปิดเผยให้ประชาชนได้รับทราบ เพราะว่าเป็นสิ่งที่ประชาชนควรจะรู้ กระทรวงฯกำลังจัดการติดมิเตอร์แยกบัญชีกำหนดประเภทผู้ใช้ไฟ ให้หน่วยงานที่ใช้ไฟเป็นผู้รับผิดชอบ จะได้เห็นให้ชัดว่าตกลงแล้วเป็นเท่าไหร่ ไม่ใช่มาแทรกหลบหูหลบตาประชาชนแบบนี้ ไม่ถูกต้อง

ชำแหละบิลค่าไฟ

แหล่งข่าวผู้เชี่ยวชาญทางด้านค่าไฟกล่าวให้ความเห็นกับ ”ฐานเศรษฐกิจ“ โดยอธิบายว่า หากนำหน่วยผลิตที่ผลิตได้มาทั้งหมด 100 หน่วย จะไปถึงผู้ใช้ไฟแค่ประมาณ 90 กว่าหน่วย หรือประมาณ 90-93 หน่วย ซึ่งแล้วแต่ปี เพราะฉะนั้นจะเห็นว่าหายไปประมาณ 7-10%

โดย 7-10%  ดังกล่าวที่หายไป คือ การสูญเสีย (Loss) ในสายส่งไฟฟ้าแรงสูง ประมาณ 1% กว่า หรือ 2% และ Loss ในสายจำหน่าย ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) และการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) น่าจะประมาณ 4-5% รวมแล้วก็ประมาณ 6% 

ที่เหลือก็คือไฟสาธารณะ เพราะว่าไฟสาธารณะบางจุดมีมิเตอร์วัด แต่บางจุดก็ไม่มีมิเตอร์ ยกตัวอย่างเช่น ตามถนนหลวงหากจะมีมิเตอร์เยอะก็ไม่ไหว บางทีก็ใช้วิธีต่อตรงลงมาเลย ต้องทำความเข้าใจก่อนว่าระบบเป็นแบบนี้ ไม่ได้มีมิเตอร์ทุกจุด

แต่การไฟฟ้าจะประเมินหรือคำนวณไว้ โดยมีโควต้าให้เป็นจำนวนเปอร์เซ็นต์ของบ้านอยู่อาศัย ไม่นับอุตสาหกรรมในแต่ละพื้นที่ว่าใช้ไฟสาธารณะได้เท่าไหร่ อย่างกทม. หรือเมืองใหญ่ที่มีบ้านจำนวนมาก โควต้าไฟสาธารณะก็จะมากตาม หากชนบทบ้านน้อยโควต้าก็จะน้อย 

การไฟฟ้ามีหน้าที่กำกับไม่ให้เกินเปอร์เซ็นต์ ดังนั้นจาก 100 หน่วยที่ผลิตได้ แต่มาถึงผู้ใช้ไฟแค่ 90 หน่วย ระบบคิดค่าไฟของประเทศไทยคือ นำต้นทุนทั้งหมดที่มี หารด้วยหน่วยไฟที่ขายได้จริง แทนที่จะหารด้วย 100 ก็ต้องหารด้วย 90 ตัวหารจะน้อยลง หากตัดไฟสาธารณะออก ตัวหารอาจจะเป็น 95-96 หน่วย เพราะไฟสาธารณะอยู่ที่ประมาณ 4-5% แต่ตัวเลขสวิงทุกปี นอกจากนี้ยังมีเรื่องพวกขโมยใช้ไฟรวมอยู่ด้วย แต่หากจับได้และได้เงินคืน ก็ถูกนำกลับมาทบให้ในภายหลัง

ไทยคิดรวมในสูตรคำนวณค่าไฟ

อย่างไรก็ดี หากถามว่าเป็นหน้าที่ของประชาชนที่ต้องจ่ายหรือไม่นั้น ต้องเรียนว่ามีทั้งประเทศที่ไม่คิดรวมในค่าไฟ และประเทศที่คิดรวม อย่างเวียดนามไม่รวม ค่าไฟจึงถูก แต่มาเลเซียรวมและโชว์ในบิลให้เห็นเลยว่าเป็นค่าไฟสาธารณะเท่าไหร่ 

ส่วนของไทยไม่ได้โชว์ในบิล แต่อยู่ในสูตรการคำนวณ โดยก่อนหน้านี้เคยมีการนำเสนอให้โชว์ในบิลเพื่อความโปร่งใส แต่ไม่ได้ดำเนินการด้วยเหตุผลว่าตัวเลขบางส่วนไม่ชัดเจนเนื่องจากไม่ได้ติดมิเตอร์ จึงให้การไฟฟ้าไปติดตั้งมิเตอร์ให้ครบก่อน

 

อย่างไรก็ตาม ในความคิดเห็นส่วนตัวมองว่า ควรจะแสดงให้เห็นในบิลค่าไฟของประชาชนว่าจ่ายอยู่ที่เท่าไหร่ โดยประเทศที่ไม่รวมในค่าไฟก็ต้องไปตั้งงบประมาณ ซึ่งก็มาเก็บจากเงินภาษีของประชาชนทางอ้อมอยู่ดี 

ระบบที่มีอยู่ในปัจจุบันคือ ประชาชนช่วยกันแบก โดยมีแนวคิดให้เป็นเปอร์เซ็นต์ของบ้านอยู่อาศัย เพราะถือว่าประชาชนเป็นผู้ใช้ไฟสุดท้ายและเพื่อความปลอดภัยในชุมชน สรุปคือควรเสีย แต่อยู่ที่ว่าจะเสียทางตรงหรือทางอ้อม

สำหรับข้อดีของการหารรวมแบบนี้คือ ภาคอุตสาหกรรมช่วยหารด้วย เพราะอุตสาหกรรมใช้ไฟเยอะกว่าบ้าน แต่หากแยกออกไป ภาคอุตสาหกรรมจะไม่ต้องมาหารร่วมด้วย และรัฐต้องเป็นผู้จ่ายเองทั้งหมด 

อีกทั้งหากไม่ให้ไฟสาธารณะกับท้องถิ่น เช่น เทศบาล/อบต. สิ่งที่จะตามมาคือ อาจจะถูกคิดค่าตั้งเสาไฟฟ้าในพื้นที่ โดยปัจจุบันมีการอนุญาตให้ติดตั้งโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายถือว่าให้เป็นสาธารณูปโภค ถือว่าเป็นการชดเชย และการให้อุตสาหกรรมมาช่วยหารก็ทำให้รัฐออกเงินน้อยลง

Cr. ความลับบิลค่าไฟ ทำไมทุกบ้านต้องช่วยจ่ายค่าไฟสาธารณะ หลังถูกซ่อนมากว่า 10 ปี

ค่าไฟแฝง ประชาชนแบกรับซ้ำซ้อน ทำไมจ่ายภาษีแล้ว ต้องจ่ายค่าไฟทางสาธารณะ ที่แฝงอยู่ในโครงสร้างบิลค่าไฟ “นักวิชาการ” ชี้ ควรแจกแจงค่าไฟฟ้าในบิลให้ชัดเจน ป้องกันหมกเม็ด

หลังมีการเผยแพร่ความเห็นของ นายเอกกวิน โชคประสพรวย ผู้สมัคร ส.ก.เขตราชเทวี จากพรรคประชาชน ที่ตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับระบบค่าไฟฟ้าของประเทศไทย ระบุว่า เพิ่งทราบว่า ค่าไฟฟ้าสำหรับไฟตามถนนและพื้นที่สาธารณะ ถูกนำมาคำนวณรวมอยู่ในภาระค่าไฟฟ้า ที่ประชาชนต้องจ่ายมาเป็นเวลานาน

“เพิ่งทราบว่าเราทุกคนเป็นคนจ่ายค่าไฟ ที่อยู่ตามท้องถนนหรือที่สาธารณะ การไฟฟ้าเอามาหารเฉลี่ยลงในบิลค่าไฟของทุกบ้านมานานแล้ว” ซึ่งข้อความดังกล่าว ก่อให้เกิดกระแสและถูกแชร์ต่อเป็นจำนวนมาก เนื่องจากประชาชนไม่เคยรับรู้ถึงข้อมูลนี้มาก่อน

ล่าสุด วันนี้ (22 มิ.ย.69) ที่ทำเนียบรัฐบาล นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ชี้แจงถึงกรณีการคิดค่าไฟฟ้าเหมารวมไฟทางกับไฟบ้านประชาชนว่า ตนมีนโยบายที่อยากจะลดภาระค่าครองชีพและลดค่าไฟให้ประชาชน โดยเตรียมแนวทางแก้ไขใน 3 เรื่องหลัก คือ

1. การทบทวนสัญญาแอดเดอร์ (Adder)

2. การปรับปรุงบิลค่าไฟทางถนนสาธารณะที่นำไปรวมกับค่าไฟฐาน

3. อัตราการรับซื้อไฟจากโรงไฟฟ้าและการขายไฟให้เอกชน

ซึ่งทั้ง 3 นโยบายนี้จะสามารถลดภาระค่าไฟของประชาชนได้หากมีการปรับปรุง

เจาะโครงสร้างค่าไฟแฝง ประชาชนจ่ายมานาน แต่ไม่รู้

ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ ได้พูดคุยกับ ดร. อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ในเรื่องดังประเด็นค่าไฟแฝงที่อยู่ในบิลค่าใช้จ่ายไฟฟ้าของประชาชนว่า ก่อนอื่นเราต้องแยกประเภทของไฟถนนออกเป็น 2 ส่วน เพื่อลดความสับสน ดังนี้

ตามหลักเกณฑ์ที่มีมาเป็นเวลานาน ทาง อปท. จะได้โควต้าใช้ไฟฟรี 10% ต่อเดือนของค่าไฟฐาน หากในพื้นที่ใช้ไฟส่องสว่างไม่เกินโควต้านี้ อปท. ก็ไม่ต้องควักงบประมาณตัวเองจ่ายเพิ่ม แต่ค่าใช้จ่ายในกรอบ 10 % จะถูกนำไปเฉลี่ยรวมไว้ใน "ค่าไฟฐาน" ที่เก็บจากบิลค่าไฟของประชาชน (คิดเป็นต้นทุนเฉลี่ยเกือบ 10 สตางค์ต่อหน่วย)

“ตอนนี้ทุกคนช่วยรับภาระ 10% ค่าไฟฟรีอยู่แล้ว ไม่ว่าจะใช้หรือไม่ใช้ มันก็ทุกคนร่วมกันหารยาวอยู่แล้ว” ดร. อารีพร กล่าว

ดังนั้นการแยกบิล จึงเป็นสิ่งที่ควรทำเพื่อความโปร่งใสและชัดเจน เพราะตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันนั้นประชาชนก็จ่าย 10% นี้อยู่แล้ว เพียงแต่ไม่มีระบุไว้ในบิลอย่างชัดเจน

ดร. อารีพร ฝากทิ้งท้ายว่า การคำนวณค่าไฟของประเทศไทยนั้นมีความซับซ้อน และมีส่วนที่ยังไม่รู้อีกมาก เช่น ค่าความพร้อมจ่าย ค่า Adder ซึ่งมีสัดส่วนที่สูงกว่าสิบสตางค์ เหมือนตอนนี้เราจ่ายทับซ้อนอยู่ ทั้งภาษี ทั้งค่าไฟที่เรียกว่าเป็นสินค้าสาธารณะที่มันควรจะมีการระบุให้ประชาชนทราบอย่างชัดเจนมากกว่านี้

ดังนั้นจึงถึงเวลาแล้วที่ภาครัฐต้องปฏิรูปโครงสร้างบิลค่าไฟ เพื่อความโปร่งใส แยกรายละเอียดต้นทุนทุกอย่างออกมาให้ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนได้รับรู้ข้อมูลที่เป็นจริง และมั่นใจว่าไม่ได้กำลังแบกรับภาระที่ซ้ำซ้อนเกินความจำเป็น

Cr. ค่าไฟแฝง ภาระประชาชนต้องจ่าย ความซ้ำซ้อนซ่อนในบิลรายจ่าย