ย้อนกลับไปเมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสเมืองจันทบุรี พ.ศ. 2419 พระองค์มีโอกาสเสวย “ขนมจ้าง” ขนมแปลกตาจากจังหวัดจันทบุรี
พระองค์ทรงบรรยายไว้ดังปรากฏในพระราชนิพนธ์เรื่องเสด็จประพาสเมืองจันทบุรีความว่า
“วันนี้เราได้กินขนมจ้าง ไม่เหมือนกับที่เคยกินมาแต่ก่อนเลย ไม่มีเมล็ดข้าวแลเหนอะหนะ เหมือนตามที่เคยกิน เขาทำดีนัก ของคุณแพเอามา ว่าน้องสะใภ้เมียพระยาอภัยสงครามเอามาให้”
ขนมจ้างหรือกี่จ่างของเมืองจันทบุรีนั้นมีลักษณะโดดเด่น ประกอบด้วย ข้าวเหนียว น้ำ และน้ำด่าง นำมาห่อใบตองและต้มจนสุก มีสัมผัสเหนียว สีเหลืองใส เคล็ดลับที่จะเพิ่มความอร่อยของคนจันทบุรีนั้นมักนิยม “จิ้ม” กินคู่กับน้ำอ้อยหรือตังเมอ้อยนั่นเอง
กีจ่าง หรือขนมจั้งแบบโบราณ
นอกจากนี้ ขนมจ้างของเมืองจันทบุรีที่รัชกาลที่ 5 มีพระราชหัตถเลขาเล่าไว้ว่าไม่เหมือนอย่างที่พระองค์เคยเสวยมาก่อนนั้น สันนิษฐานว่าขนมที่พระองค์เคยเสวยนั้น อาจจะเป็น “บ๊ะจ่าง” อย่างที่เราคุ้นตากันในปัจจุบันหรือไม่ ที่ทำด้วยข้าวเหนียวผัดน้ำมัน ห่อใบตองลักษณะสามเหลี่ยม มีไส้ต่าง ๆ เช่น หมูเค็ม ไข่เค็ม และกุนเชียง เป็นต้น
บ๊ะจ่าง
ทั้งนี้ในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ซึ่งตรงกับวัน 5 ค่ำ เดือน 5 คนนิยมเรียกสั้น ๆ ว่าเทศกาลขนมจ้าง เป็นชื่อเรียกที่เพี้ยนมาจากบ๊ะจ่าง ในหมู่คนไทยเชื้อสายจีน บางบ้านก็นิยมใช้ขนมจ้างไหว้ควบคู่กันไปกับบ๊ะจ่างอีกด้วย
นอกจากขนมจ้างจะใช้ไหว้บรรพบุรุษแล้ว ยังเป็นขนมชนิดหนึ่งในวัฒนธรรมอาหารการกินของชาวจีน ซึ่งอาจมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปตามแต่ละวัฒนธรรมของถิ่นนั้น ๆ
รัชกาลที่ 5 รีวิวบ๊ะจ่าง เมืองจันทบุรี ครั้งเสด็จประพาสเมืองจันทบุรี พ.ศ. 2419
กีจ่าง หรือขนมจั้งแบบโบราณ
บ๊ะจ่าง