อารยธรรมแห่งแรกของมนุษย์เกิดขึ้นในดินแดนแร้นแค้นธรรมชาติผกผันอย่างเมโสโปเตเมีย เพราะความแร้นแค้นทำให้เกิดความร่วมมือร่วมใจกัน ในขณะเดียวกัน การที่สังคมปัจจุบันดูมีความแตกแยกสูง อาจอธิบายผ่านมุมมองของ
"ความสุขสบาย" ได้ในหลายมิติ
1. การหายไปของ "ศัตรูร่วม" (The Loss of a Common Enemy) ในยุคโบราณ มนุษย์มีศัตรูร่วมที่ชัดเจนคือ "ธรรมชาติที่โหดร้าย" และ "ความอดอยาก" ทุกคนต้องจับมือกันเพื่อเอาชีวิตรอด แต่เมื่อความเจริญทำให้ความต้องการพื้นฐานของเราได้รับการตอบสนองอย่างง่ายดาย เรามีความจำเป็นที่จะต้องพึ่งพาอาศัยเพื่อนบ้านน้อยลง เมื่อไม่มีความกดดันจากภายนอกให้ต้องสามัคคีกัน มนุษย์จึงเริ่มหันมามองข้อบกพร่องและความแตกต่างของคนในสังคมเดียวกันแทน
2. การยกระดับความขัดแย้งสู่นามธรรม เมื่อเราผ่านพ้นจุดที่ต้องดิ้นรนเพื่อหาอาหารและที่พักอาศัยในแต่ละวัน สมองและเวลาที่เหลืออยู่จึงถูกนำไปใช้กับความต้องการที่ซับซ้อนขึ้น (ตามทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการของ Maslow) เช่น อุดมการณ์ทางการเมือง ความเชื่อ อัตลักษณ์ หรือการเรียกร้องสิทธิ ซึ่งเรื่องเหล่านี้เป็นนามธรรมและมีเฉดสีที่หลากหลายมาก โอกาสที่จะมองต่างมุมและเกิดความขัดแย้งจึงสูงกว่าปัญหาเรื่องปากท้อง
3. เทคโนโลยีที่ตามใจเราจนเกิด Echo Chambers ความสะดวกสบายสูงสุดในยุคนี้คือ "การเข้าถึงข้อมูล" แต่อัลกอริทึมของโซเชียลมีเดียถูกออกแบบมาให้ป้อนเฉพาะสิ่งที่เราชอบและคนที่คิดเหมือนเรา ความสบายในการเสพข้อมูลนี้ทำให้เราตกอยู่ในห้องเสียงสะท้อน (Echo Chamber) เมื่อเราคุ้นชินกับการมีคนเห็นด้วยตลอดเวลา เราจึงสูญเสีย "ความอดทนอดกลั้น" (Tolerance) ต่อผู้ที่มีความคิดเห็นตรงข้าม และมองพวกเขาเป็นศัตรูได้ง่ายขึ้น
4. ปัจเจกนิยม (Individualism) ที่เติบโตบนความสบาย ในอดีต การถูกตัดออกจากกลุ่มหรือชุมชนหมายถึงความตาย แต่ในยุคนี้ หากคุณมีเงิน คุณสามารถซื้ออาหาร สั่งของ และใช้ชีวิตอยู่คนเดียวได้โดยแทบไม่ต้องปฏิสัมพันธ์กับใคร ความสะดวกสบายทำให้เรายึดถือความเป็นปัจเจกบุคคลสูงขึ้น สนใจส่วนรวมน้อยลง และทำให้สายใยยึดเหนี่ยวทางสังคมเปราะบางลง
มีคำกล่าวเชิงปรัชญาที่โด่งดังของ G. Michael Hopf ซึ่งสะท้อนภาพวัฏจักรนี้ไว้ว่า:
"ความลำบาก สร้างคนเข้มแข็ง คนเข้มแข็ง สร้างยุคที่สุขสบาย ยุคที่สุขสบาย สร้างคนอ่อนแอ คนอ่อนแอ สร้างความลำบาก"
บางทีความขัดแย้งและการแบ่งขั้วที่เราเห็นในทุกวันนี้ อาจเป็นผลข้างเคียงของยุคสมัยที่สุขสบาย และเป็นสัญญาณว่าเรากำลังเคลื่อนตัวเข้าสู่เฟสถัดไปของวัฏจักรครับ
บางทีเราอาจจะเข้าสู่ช่วงปลายของยุคสุขสบายแล้วก็เป็นได้
ความลำบากสร้างอารยธรรม ขณะที่ความสุขสบายจะทำลายมัน
1. การหายไปของ "ศัตรูร่วม" (The Loss of a Common Enemy) ในยุคโบราณ มนุษย์มีศัตรูร่วมที่ชัดเจนคือ "ธรรมชาติที่โหดร้าย" และ "ความอดอยาก" ทุกคนต้องจับมือกันเพื่อเอาชีวิตรอด แต่เมื่อความเจริญทำให้ความต้องการพื้นฐานของเราได้รับการตอบสนองอย่างง่ายดาย เรามีความจำเป็นที่จะต้องพึ่งพาอาศัยเพื่อนบ้านน้อยลง เมื่อไม่มีความกดดันจากภายนอกให้ต้องสามัคคีกัน มนุษย์จึงเริ่มหันมามองข้อบกพร่องและความแตกต่างของคนในสังคมเดียวกันแทน
2. การยกระดับความขัดแย้งสู่นามธรรม เมื่อเราผ่านพ้นจุดที่ต้องดิ้นรนเพื่อหาอาหารและที่พักอาศัยในแต่ละวัน สมองและเวลาที่เหลืออยู่จึงถูกนำไปใช้กับความต้องการที่ซับซ้อนขึ้น (ตามทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการของ Maslow) เช่น อุดมการณ์ทางการเมือง ความเชื่อ อัตลักษณ์ หรือการเรียกร้องสิทธิ ซึ่งเรื่องเหล่านี้เป็นนามธรรมและมีเฉดสีที่หลากหลายมาก โอกาสที่จะมองต่างมุมและเกิดความขัดแย้งจึงสูงกว่าปัญหาเรื่องปากท้อง
3. เทคโนโลยีที่ตามใจเราจนเกิด Echo Chambers ความสะดวกสบายสูงสุดในยุคนี้คือ "การเข้าถึงข้อมูล" แต่อัลกอริทึมของโซเชียลมีเดียถูกออกแบบมาให้ป้อนเฉพาะสิ่งที่เราชอบและคนที่คิดเหมือนเรา ความสบายในการเสพข้อมูลนี้ทำให้เราตกอยู่ในห้องเสียงสะท้อน (Echo Chamber) เมื่อเราคุ้นชินกับการมีคนเห็นด้วยตลอดเวลา เราจึงสูญเสีย "ความอดทนอดกลั้น" (Tolerance) ต่อผู้ที่มีความคิดเห็นตรงข้าม และมองพวกเขาเป็นศัตรูได้ง่ายขึ้น
4. ปัจเจกนิยม (Individualism) ที่เติบโตบนความสบาย ในอดีต การถูกตัดออกจากกลุ่มหรือชุมชนหมายถึงความตาย แต่ในยุคนี้ หากคุณมีเงิน คุณสามารถซื้ออาหาร สั่งของ และใช้ชีวิตอยู่คนเดียวได้โดยแทบไม่ต้องปฏิสัมพันธ์กับใคร ความสะดวกสบายทำให้เรายึดถือความเป็นปัจเจกบุคคลสูงขึ้น สนใจส่วนรวมน้อยลง และทำให้สายใยยึดเหนี่ยวทางสังคมเปราะบางลง
มีคำกล่าวเชิงปรัชญาที่โด่งดังของ G. Michael Hopf ซึ่งสะท้อนภาพวัฏจักรนี้ไว้ว่า:
"ความลำบาก สร้างคนเข้มแข็ง คนเข้มแข็ง สร้างยุคที่สุขสบาย ยุคที่สุขสบาย สร้างคนอ่อนแอ คนอ่อนแอ สร้างความลำบาก"
บางทีความขัดแย้งและการแบ่งขั้วที่เราเห็นในทุกวันนี้ อาจเป็นผลข้างเคียงของยุคสมัยที่สุขสบาย และเป็นสัญญาณว่าเรากำลังเคลื่อนตัวเข้าสู่เฟสถัดไปของวัฏจักรครับ
บางทีเราอาจจะเข้าสู่ช่วงปลายของยุคสุขสบายแล้วก็เป็นได้