Buy Now Pay Later เข้าถึงคนอายุน้อย รายได้ต่ำ กว่าสินเชื่อแบบเดิม ‘สภาพัฒน์’ เตือนเสี่ยงซ้ำเติมหนี้ครัวเรือนไทย
.
.
กลายเป็นประเด็นถกเถียงบนโลกอินเทอร์เน็ต เมื่อการมาถึงของโปรแกรม Buy Now Pay Later (BNPL) หรือ ‘ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ อาจกำลังทำให้คนไทยหลายคนจับจ่ายเกินตัว
.
เงินเดือน 2 หมื่น แบกหนี้ ‘ซื้อจ่าย จ่ายทีหลัง’ เดือนละ 3 หมื่นกว่า
.
เมื่อสัปดาห์ก่อนเคส ‘ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงบนแพลตฟอร์ม X อีกครั้ง หลังมีผู้ใช้งานรายหนึ่งเล่าสถานการณ์ในกลุ่ม Facebook ผู้ใช้ Buy Now Pay Later ที่กำลังสะท้อนสถานการณ์จริงในเวลานี้
.
เพราะพบว่า ผู้ใช้ BNPL หลายคนเริ่มเข้ามาบ่นเรื่องจ่ายไม่ไหว หรือหาเงินมาจ่ายไม่ทันแล้ว และเริ่มเกิดความกังวลว่าจะนำไปสู่การเสียเครดิตหรือทำให้ยื่นกู้ได้ยากในอนาคต
.
โดยในกลุ่มดังกล่าวยังพบเห็น ผู้ใช้จำนวนมากมียอดชำระสูงหลักหมื่นต่อเดือน เช่น ในโพสต์พูดคุยเรื่องยอดใช้จ่าย ‘ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ ของใครสูงสุด ก็ปรากฏผู้ใช้รายหนึ่งมีกำหนดชำระสูง 70,000-90,000 บาทต่อเนื่องกันนานถึง 6 เดือน
.
ขณะที่บางรายมียอดหนี้สูงเกินกว่ารายได้ และเตรียมจะผิดชำระหนี้แล้ว นำมาสู่คำถามในเชิงปรึกษาว่า ต้องค้างจ่ายนานแค่ไหนถึงจะสามารถขอ ‘แฮคัท’ ได้ (เจรจาลดหนี้ก้อนสุดท้ายเพื่อปิดบัญชี มักเกิดขึ้นเมื่อหนี้เสียและเครดิตเสียไปแล้ว)
.
เพราะผู้ใช้เงินเดือน 20,000 บาท แต่ต้องจ่ายให้ในโปรแกรม ‘ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ ของหลายแพลตฟอร์มรวมกันราว 35,000 บาทต่อเดือน
.
คำถามคือ ทำไม ‘ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ ถึงทำให้เราเป็นหนี้ได้ง่ายกว่าเดิม?
.
จิตวิทยา ‘ซื้อแล้วไม่เจ็บ’ เพราะยังไม่ได้จ่าย
.
อย่างแรก ต้องรู้ก่อนว่าปกติแล้วเวลาจ่ายเงินออกไป เรามักจะรู้สึก ‘เจ็บปวด’ เพราะกว่าจะหาเงินเหล่านั้นมาได้ เราต้องแลกด้วยหยาดเหงื่อ แรงงาน และมันสมอง ลองจินตนาการถึงตอนที่ต้องจ่ายเงินก้อนใหญ่ซื้อของบางอย่าง ไม่ว่าของเหล่านั้นจะเป็นของที่เราอยากได้มากแค่ไหน แต่ตอนจ่ายเงินออกไปเราก็ต้อง ‘กัดฟัน’ อยู่ดี สิ่งนี้เรียกว่า Pain of Paying
.
แต่การเข้ามาของ Buy Now Pay Later หรือซื้อก่อนจ่ายทีหลัง เป็นการแยก ‘การซื้อ’ กับ ‘การจ่ายเงิน’ หรือตอนซื้อของมา เราไม่ได้ต้องจ่ายเงินไปทันที นั่นทำให้เราเจ็บปวดจากการเสียเงินน้อยลง และทำให้เราใช้จ่ายเกินตัวได้ง่าย
.
พอความรู้สึกของการซื้อกับการจ่ายแยกส่วนออกจากกัน ก็ทำให้ผู้ใช้ Buy Now Pay Later ประเมิน ‘ค่าใช้จ่าย’ ผิดไป โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายระยะยาว นำมาสู่การตัดสินใจใช้เงินแบบ ‘ชั่ววูบ’ ก่อนปัญหาจะขยายตัวไปเป็นการใช้เงินเกินตัวหรือใช้เกินจะจ่ายไหวที่ตามมา
.
ยังไม่รวมถึงหน้าแอปพลิเคชันที่ถูกออกแบบมาให้ใช้งานง่าย คล้ายเกม มีคูปอง มีส่วนลด มีแถบสถานะ จนทำให้การเป็นหนี้ดูเป็นเรื่องสนุกและเข้าถึงง่าย กว่าสินเชื่อแบบเดิมๆ ที่เราต้องเดินเท้าเข้าไปกู้ธนาคาร หรือแม้แต่บัตรเครดิตที่มีความเป็นทางการกว่า
.
สภาพัฒน์เตือน ‘ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง’ เข้าถึงคนอายุน้อย-รายได้ต่ำ
.
สอดคล้องกับความกังวลของ ‘
สภาพัฒน์’ ที่ระบุว่า ประเทศไทยจำเป็นจะต้องให้ความสำคัญกับ ‘สินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ หรือ Buy Now Pay Later กันแล้วในเวลานี้
.
‘ดนุชา พิชยนันท์’ เลขาธิการสภาพัฒน์ อธิบายว่า ‘สินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ เข้าถึงได้ง่าย เพราะมีระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่ง่ายต่อการเข้าถึงมากกว่าสินเชื่อแบบเดิม
.
โดยมีเงื่อนไขการกู้น้อยและผ่อนปรนค่อนข้างมาก ทำให้ผู้มีอายุน้อยและรายได้ต่ำสามารถเข้าถึงได้กว่าสินเชื่อแบบเดิม
.
นอกจากนั้น ระบบสินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลัง ยังไม่เชื่อมกับระบบสินเชื่อเดิม ทำให้ผู้ที่มีภาระหนี้สินในระบบสินเชื่อแบบเดิมอยู่แล้ว ก็ยังสามารถกู้สินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลังซ้ำได้อีก จึงเสี่ยงต่อการเกิด ‘หนี้เสีย’ หรือ NPLs
.
รวมถึงทำให้การแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนไทยยากยิ่งขึ้นไปอีก จึงควรจะต้องมีมาตรการกำกับดูแลควบคุมสินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลังให้เข้มงวดมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการผลักดันให้ผู้ให้สินเชื่อผ่านแอปและ Buy Now Pay Later ทุกรายเข้าร่วม ‘เครดิตบูโร’ ไปจนถึงการกำหนดเพดานหนี้ร่วมด้วย
.
โดยไม่ใช่แค่ไทยเท่านั้นที่เริ่มตะหนักถึงปัญหาของสินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลัง เพราะในหลายๆ ประเทศก็เริ่มขยับแล้ว หลังพบว่าคนรุ่นใหม่อายุน้อยเข้าสู่วงจรหนี้เสียอย่างรวดเร็วจากบริการซื้อก่อน จ่ายทีหลัง
.
จึงไม่ใช่แค่ประเทศเราเท่านั้นที่กำลังเตรียมตัวรับศึกใหม่ในสมรภูมิหนี้ เพียงแต่ต้องบอกว่า ไทยของเรานั้นเป็นหนึ่งในประเทศที่มีปัญหาหนี้ครัวเรือนสูงติดอันดับโลก และกดดันจนครัวเรือนแทบหายใจไม่ออกมานานนม
.
และ ‘สินเชื่อซื้อก่อน จ่ายทีหลัง’ นั้นมักเป็นหนี้เพื่อการอุปโภคบริโภคที่ส่วนใหญ่เป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้เพิ่ม และกำลังกลายเป็นกับดักใหม่ในชีวิตของคนไทยหลายคน
.
.
สินค้าจะขึ้นราคา(อีก)ไหม? ข้อวิเคราะห์จากพ่อค้าแม่ค้าห้วยขวาง คนกลางเตรียมแบก รอดูฝีมือรัฐบาล
.
สำรวจความเห็นพ่อค้าแม่ค้าตลาดห้วยขวาง หลังสงครามในตะวันออกกลางปะทุ เริ่มกระทบเส้นทางขนส่งน้ำมัน ทำเอาต้นสัปดาห์ปั๊มน้ำมัน 2 แห่งชิงประกาศขึ้นราคาดีเซลไป 4.20 บาท จนประชาชนรีบเอารถเอาแกลลอนไปเติมน้ำมันกันอลหม่าน
.
แม้รัฐบาลจะประกาศยังไม่ให้ขึ้นราคาถึงปรับลดลงมาได้ แต่ก็ทำให้ประชาชนเริ่มส่งเสียงกังวลต่อสถานการณ์ราคาสินค้าทั้งอุปโภคและบริโภคที่อาจจะปรับขึ้นในอนาคตอันใกล้เพราะสถานการณ์สู้รบดูจะลากยาวออกไปอีกหลังเข้าวันที่ 6 แล้ว
.
“เจ๊นุช” ร้านขายหมูในตลาดห้วยขวางกล่าวกับประชาไทว่าในขณะนี้ยังไม่ได้รับผลกระทบอะไร จากที่รัฐบาลยังคงตรึงราคาน้ำมันไว้อยู่ ทางซัพพลายเออร์ของเธอยังไม่ได้มีการแจ้งว่าจะปรับราคา ทั้งนี้ เธอบอกว่าราคาของเริ่มแพงขึ้นมาอยู่แล้ว ตั้งแต่ก่อนจะมีความไม่สงบในตะวันออกกลาง
.
“ตอนนี้หน้าร้อน สินค้าบางตัวมันก็ขึ้นราคาแล้ว อย่างพวกมะนาว อย่างหมู หน้าร้อนจะขึ้นราคาเป็นธรรมดา ประเทศเรายังดีที่เป็นประเทศเกษตรกรรม ให้เขารบกันตายห่าเราก็มีกิน ถ้าเราไม่ส่งออก พอกินพอใช้ในประเทศ”
.
เมื่อถามว่าแล้วระยะต่อจากนี้ ประเมินว่าซัพพลายเออร์จะขึ้นราคาไหม เธอบอกว่าในความเป็นจริงของการค้าขาย ไม่ว่าจะเป็นซัพพลายเออร์หรือตัวเธอเอง การขึ้นราคาแบบ “ก้าวกระโดด” ก็ไม่น่าจะทำได้ เพราะถ้าขายแพงมาก ลูกค้าจ่ายไม่ไหว ผลกระทบก็จะตกอยู่ที่คนขายเอง
.
“ตอนนี้ยัง (ไม่มีซัพพลายเออร์สะท้อนมา) เพราะราคาน้ำมันยังไม่ขยับ แต่ว่าผลระยะยาวพี่ก็… คือตอนนี้สภาพของคนปกติ พอกังวลปุ๊บก็จะไม่กินไม่ใช้ มีแพลนจะทำอะไรก็เอ้ยหยุดก่อนดีกว่า จะซื้อรถสักคันก็เอ้ยหยุดก่อนดีกว่า”
.
“เขา (ซัพพลายเออร์) ก็คงไม่ขึ้น (ราคา) แบบกระโดดทีเดียวหรอก ค่อยๆ ไต่ไปล่ะมั้ง ทุกคนน่ะถ้าขึ้นราคาไปสูงมาก ผู้บริโภคมันก็ไม่ไหว ยอด (ขาย) เขาก็ลด เขาก็อยู่ไม่ได้ อย่างพี่ สมมติหมูขึ้นราคามา 2 รอบแล้ว รอบละ 8 บาท 6 บาท พี่ก็ปรับ (ขึ้นแค่) 10 บาท เพราะพี่ก็ต้องรักษาลูกค้า”
.
“เหมือนร้านอาหารน่ะ สมมติต้นทุน… พี่ก็เปิดร้านอาหารเหมือนกันนะ สมมติผัดกะเพรา พริกขี้หนูช่วงก่อนหน้านี้กิโลกรัมละ 200 บาทนะ ตอนนี้ 50 บาท ถามว่าเราลดได้ไหม ไม่ได้ เพราะว่าผัดกะเพรามันต้องใช้พริก วันไหนพริกแพง จากกะเพราจานละ 60 บาท ขึ้นเป็น 100 บาท ได้ไหม มันขึ้นอย่างนั้นไม่ได้นะ ยิ่งของแปรรูป กุนเชียง อะไรแบบนี้ ขึ้นได้แต่คนซื้อไม่มี คุณจะผลิตไปให้ใคร มันสำคัญที่ยอดขายถูกไหม พอยอดขายลดปุ๊บ ค่าใช้จ่ายในโรงงานมันจะไม่บาลานซ์กัน ก็อยู่ไม่ได้อีก”
.
เจ๊นุชเล่าว่าตัวเธอเองขายหมูมาตั้งแต่อายุ 10 กว่าขวบ ผ่านช่วงฝืดเคืองมาหลายช่วงไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์รัฐประหาร และการระบาดของโควิด-19 วิกฤตเหล่านี้ดูเป็นสเกลเล็กกว่า เมื่อเทียบกับเหตุการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบต่อคนทั้งโลก ซึ่งเธอไม่สามารถคาดเดาได้ว่าเหตุการณ์นี้จะยืดเยื้อไปอีกนานเท่าไร
.
“แต่ประเทศเราอย่าลืมนะ เรายังไม่เคยเจอสงครามนะ แค่ (ความขัดแย้งชายแดน) กับเขมร เราก็ยังอยู่กันยากเลยนะ ถ้าเกิดว่ากระทบวงกว้างเป็นสงครามโลก มันก็จะยาก คือเรายังไม่เคยเจอน่ะ ประสบการณ์แบบนี้ เราจะทำตัวกันถูกไหม”
.
เมื่อถามต่อไปว่ามีความเชื่อมั่นต่อรัฐบาลมากน้อยแค่ไหน เธอบอกว่าเธอมีความเชื่อมั่นในกองทัพมากกว่ารัฐบาล
.
“พี่ว่าตอนนี้ พี่เชื่อมั่นทหารนะ ถามว่าถ้าเกิดอะไรที่มันรุนแรง พี่ว่า…ฝากผีฝากไข้กับรัฐบาลไม่ได้ น่าจะต้องฝากกับกองทัพ”
.
เธอกล่าวต่อไปว่ากระทรวงพลังงานเป็นกระทรวงที่สำคัญที่สุดเลยในตอนนี้ ถ้าเกิดสงครามขยายวงลุกลาม ไทยมีน้ำมันสำรองมากแค่ไหน อยู่ได้ถึงเมื่อไหร่ โดยเธอย้ำความสำคัญของนโยบายด้านพลังงาน และ "ร่าง พ.ร.บ. โซลาร์เสรี" ที่ผลักดันโดย พีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค หัวหน้าพรรครวมไทยสร้างชาติ
.
“พอน้ำมันแพงขึ้น มันจะส่งผลกระทบโดยรวมนะ พอแพงปุ๊บ ค่าโดยสารก็เพิ่มขึ้นถูกไหม ของ (ประเทศไทย) เราไม่มีไฟฟ้าสะอาด ร่าง (กฎหมาย) ไว้แล้วแต่ยังไม่เข้า (สภา) ท่านพีระพันธุ์ทำไว้ แล้วก็ได้ (สส.) 2 เสียง จะทำอะไรได้เยอะไหม ก็ทำไม่ได้อีก”
.
“พี่ถึงบอกว่าปัจจัยของพลังงานสำคัญมากในทุกสถานการณ์เลยนะ ถึงสถานการณ์ไม่รบกันมันก็มีผล มีผลกับค่าครองชีพของเรา”
.
------------------------
.
ชายเจ้าของร้านข้าวหน้าเป็ดในตลาดห้วยขวาง วัย 40 ปี เป็นอีกคนหนึ่งที่บอกว่าตัวเขาเองที่ทำธุรกิจร้านอาหารนั้นยังไม่ได้รับกระทบเท่าไหร่ในขณะนี้ จึงไม่ได้รู้สึกกังวลมากนัก เนื่องจากลักษณะธุรกิจที่ไม่ได้ใช้น้ำมันโดยตรง จะมีก็แต่ในส่วนของค่าแก๊ส ซึ่งก็ยังไม่ค่อยมีใครพูดถึงว่าราคาจะปรับขึ้นไหมอย่างไร
.
เขาคิดว่าผลกระทบต่อร้านคงยังไม่เกิดขึ้นเร็วๆ นี้ ทางซัพพลายเออร์ (คนที่ขายวัตถุดิบให้) ก็ยังไม่สะท้อนปัญหาอะไรมา จึงคิดว่าผลกระทบน่าจะต้องมองในระยะยาวมากกว่า ขึ้นอยู่กับว่าราคาวัตถุดิบจะมีการปรับขึ้นอย่างไร
.
“แต่ถ้าในระยะยาว ผมคิดว่าค่าสินค้าขึ้นแน่นอน ทุกอย่างมันก็ขนส่งมา พอน้ำมันขึ้น ค่าทุกอย่างก็ต้องขึ้นแน่นอน”
JJNY : 5in1 ‘สภาพัฒน์’เตือน│จะขึ้น(อีก)ไหม?│ชี้ฝุ่นเหนือวิกฤติแต่รัฐเฉย│ทรัมป์ ความนิยมดิ่ง│โดรนอิหร่านโจมตีสนามบิน-รร.
.