# ตรวจร่างกายประจำปี... แค่ตรวจเบื้องต้นพอไหม? เช็กลิสต์ ”คัดกรองมะเร็ง“ ตามช่วงอายุที่หมออยากบอก

กระทู้สนทนา

การแพทย์ การแพทย์แผนปัจจุบัน โรคมะเร็ง โรคในผู้สูงอายุ สุขภาพผู้สูงอายุ

# ตรวจร่างกายประจำปี... แค่ตรวจเบื้องต้นพอไหม? เช็กลิสต์ "คัดกรองมะเร็ง" ตามช่วงอายุที่หมออยากบอก

“หมอคะ ปีที่แล้วก็ตรวจสุขภาพนะ ผลเลือดปกติทุกอย่าง ทำไมปีนี้ตรวจเจอมะเร็งระยะที่ 2 ได้ล่ะ?”

นี่คือคำถามสะท้อนใจที่ผมเจอบ่อยมากครับ หลายคนเข้าใจว่าการตรวจเลือดทั่วไป (CBC) หรือการตรวจร่างกายพื้นฐานเพียงพอแล้วที่จะบอกว่าเรา "ปลอดโรคร้าย" แต่ความจริงคือ มะเร็งหลายชนิดต้องใช้การ "ตรวจคัดกรองเฉพาะเจาะจง" (Cancer Screening) จึงจะเจอตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ซึ่งเป็นระยะที่รักษาให้หายขาดได้สูงที่สุดครับ
---

### ทำไมต้องตรวจคัดกรอง ทั้งที่ไม่มีอาการ?

มะเร็งเปรียบเสมือน "แขกไม่ได้รับเชิญ" ที่แอบเข้ามาในบ้านเงียบๆ ครับ กว่าจะมีอาการ เช่น ปวด น้ำหนักลด หรือคลำเจอก้อน มักจะเป็นระยะที่โรคลุกลามไปมากแล้ว การตรวจคัดกรองตามมาตรฐานสากลจึงออกแบบมาเพื่อ "หาต้นตอ" ในขณะที่คุณยังรู้สึกแข็งแรงดี 100% เพื่อตัดไฟแต่ต้นลมครับ
---

### เช็กลิสต์คัดกรองมะเร็ง: ใคร ต้องตรวจอะไร ตอนไหน?

ผมสรุปแนวทางตามมาตรฐานทางการแพทย์ที่อัปเดตที่สุด โดยแบ่งตามช่วงอายุและเพศมาให้ดังนี้ครับ:

1️⃣ มะเร็งที่ต้องระวังทั้ง 🚻"ชายและหญิง"

- มะเร็งตับ:
- กลุ่มเสี่ยง: ผู้ที่เป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี, ซี หรือมีภาวะตับแข็ง
- การตรวจ: อัลตราซาวด์ตับร่วมกับการตรวจเลือดดูค่ามะเร็งตับ (AFP) ทุก 6 เดือน
- มะเร็งลำไส้ใหญ่:
- อายุ: เริ่มที่ 45-50 ปี (หรือเร็วกว่านั้นหากมีประวัติครอบครัว)
- การตรวจ: การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ทุก 5-10 ปี หรือตรวจเลือดในอุจจาระทุกปี
- มะเร็งปอด:
- กลุ่มเสี่ยง: ผู้ที่สูบบุหรี่จัด (30 pack-years) ทั้งที่ยังสูบอยู่หรือเลิกมาไม่เกิน 15 ปี
- การตรวจ: เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกแบบใช้ปริมาณรังสีต่ำ (Low-dose CT scan) ปีละครั้ง

2️⃣ สำหรับ "สุภาพสตรี" (เน้นเป็นพิเศษ)

- มะเร็งปากมดลูก:
- อายุ: เริ่มที่ 21-25 ปี หรือหลังมีเพศสัมพันธ์
- การตรวจ: ตรวจหาเชื้อ HPV DNA (แม่นยำที่สุดในปัจจุบัน) ทุก 5 ปี หรือตรวจแปปสเมียร์ (Pap smear)
- มะเร็งเต้านม:
- อายุ: 40 ปีขึ้นไปควรเริ่มตรวจทุกปี
- การตรวจ: ทำแมมโมแกรม (Mammogram) ร่วมกับอัลตราซาวด์เต้านม

3️⃣สำหรับ "สุภาพบุรุษ"

- มะเร็งต่อมลูกหมาก:
- อายุ: 50 ปีขึ้นไป (หรือ 45 ปีหากมีประวัติพ่อหรือพี่ชายเป็น)
- การตรวจ: เจาะเลือดดูค่าบ่งชี้มะเร็งต่อมลูกหมาก (PSA) และตรวจทางทวารหนักโดยแพทย์
---

*️⃣กลุ่มที่มีความเสี่ยงเฉพาะ (ไม่ต้องรออายุ)

- มะเร็งตับ: หากคุณเป็น พาหะไวรัสตับอักเสบบี หรือ ซี หรือมีภาวะ ตับแข็ง ควรตรวจ อัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน ร่วมกับ เจาะเลือดดูค่ามะเร็งตับ (AFP) ทุกๆ 6 เดือนครับ
- มะเร็งปอด: หากคุณมีประวัติ สูบบุหรี่จัด (เทียบเท่าวันละซองนาน 20-30 ปีขึ้นไป) และอายุอยู่ระหว่าง 50–80 ปี แนะนำให้ทำ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องอกแบบรังสีต่ำ (Low-dose CT scan) ทุกปีครับ
---

🔄สรุป
การตรวจเหล่านี้คือหัวใจสำคัญของการ "เจอเร็ว รักษาไว" ครับ หากคุณมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งตั้งแต่อายุน้อย หมอแนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อเริ่มการตรวจคัดกรองเร็วกว่าเกณฑ์ปกติข้างต้นครับ

อยากให้หมอเจาะลึกวิธีการตรวจคัดกรองของมะเร็งชนิดไหนเป็นพิเศษ หรืออยากทราบขั้นตอนการเตรียมตัวก่อนไปตรวจไหมครับ?

### พยากรณ์โรค: ตรวจเจอเร็ว โอกาสรอดสูงแค่ไหน?

การดำเนินโรคของมะเร็งแต่ละชนิดต่างกันครับ แต่โดยส่วนใหญ่:

↕️ระยะที่ 1-2: โอกาสหายขาดสูงถึง 80-90% ขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง
↔️ ระยะแพร่กระจาย: การรักษาจะเน้นการควบคุมโรคและเพิ่มคุณภาพชีวิต

🔃การกลับคืนมาของโรค (Recurrence) มีโอกาสเกิดขึ้นได้ ดังนั้นแม้จะรักษาหายแล้ว การติดตามอาการ (Follow-up) ตามนัดของหมออย่างเคร่งครัดคือหัวใจสำคัญครับ
🔀ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังหากละเลยการตรวจ

⤵️หากปล่อยจนมะเร็งลุกลาม ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยคือ:

- มะเร็งแพร่กระจายไปกระดูก: ทำให้ปวดกระดูกอย่างรุนแรง หรือกระดูกหักง่าย
- การทำงานของอวัยวะล้มเหลว: เช่น ตับวาย ไตวาย หรือหายใจลำบากหากลามไปปอด
- ภาวะซีดและขาดสารอาหาร: ทำให้ร่างกายอ่อนแอและติดเชื้อได้ง่าย
---

↪️สรุป

การตรวจสุขภาพประจำปี (Check-up) เป็นเรื่องดีครับ แต่ต้องไม่ลืมเพิ่ม "รายการคัดกรองมะเร็ง" ที่เหมาะสมกับช่วงอายุและปัจจัยเสี่ยงของคุณเข้าไปด้วย "การลงทุนกับการตรวจคัดกรองในวันที่ยังไม่ป่วย คือการซื้อเวลาที่มีค่าที่สุดให้กับชีวิตคุณและคนที่คุณรักครับ"
---

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้