หลายคนคงคุ้นคำว่า
สวรรค์–นรก–พรหม แต่ในคติพระพุทธศาสนา “ภพภูมิ” ของการเกิดไม่ได้มีแค่นั้น
จริง ๆ แล้วแบ่งละเอียดออกเป็น
31 ภพภูมิ ตามระดับ
จิต กรรม และการปฏิบัติ
พูดง่าย ๆ คือ… ไม่ได้วัดกันที่ “ใครอยากไปไหน” แต่วัดที่ “จิตแบบไหน กรรมแบบไหน” พาเราไปเกิดตรงนั้น
🔻
1–4 อบายภูมิ (ภูมิต่ำสุด / ภูมิแห่งทุกข์)
เป็นผลของอกุศลกรรมหนัก จิตตกต่ำ ขาดสติปัญญา
1. นรกภูมิ – เสวยทุกข์จากกรรมชั่ว
2. เปตภูมิ – หิวโหย ทรมาน ด้วยความอยากไม่รู้จบ
3. อสุรกายภูมิ – เต็มไปด้วยความโกรธ อาฆาต พยาบาท
4. เดรัจฉานภูมิ – ชีวิตอยู่ด้วยสัญชาตญาณ ไม่รู้ธรรม
🔥 สี่ภูมินี้เรียกว่า “อบาย” เพราะเป็นภพที่เต็มไปด้วยความทุกข์และความมืดของจิต
🌏
5 มนุษยภูมิ (ภูมิพิเศษมาก)
5. มนุษย์ – อยู่ใน 4 ทวีป 🌱 เป็นภูมิที่ว่า “ทุกข์ก็มี สุขก็มี” แบบพอดี ๆ และสำคัญที่สุดคือ…
- เป็นภูมิที่
เหมาะที่สุดสำหรับการสร้างบุญ ปฏิบัติธรรม และหลุดพ้น พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ก็ตั้งต้นจาก “ความเป็นมนุษย์” ก่อนตรัสรู้ทั้งนั้น
🌤️
6–11 สวรรค์กามภูมิ (ยังเสพกามคุณ)
ชีวิตสุขสบาย อายุยืน มีความสุขจากรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส แต่ยังไม่พ้นกิเลส
6. จาตุมหาราชิกา
7. ดาวดึงส์ (มีพระอินทร์เป็นจอมเทพ)
8. ยามา
9. ดุสิต (ที่สถิตของพระโพธิสัตว์ก่อนตรัสรู้)
10. นิมมานรดี
11. ปรนิมมิตวสวัตตี (แดนของพญามาร)
✨ เทวดาอยู่สบายมาก จน “ลืมเวลา” แต่ก็ยัง
ต้องเวียนว่ายตายเกิด อยู่เหมือนเดิม
☁️ 1
2–27 รูปพรหมภูมิ (ของผู้ได้ฌาน)
เป็นภูมิของผู้ที่
ฝึกสมาธิขั้นสูง ละกามคุณได้แล้ว ยังมี “รูป” แต่จิตละเอียด สงบกว่าสวรรค์มาก
12–14
ปฐมฌาน
15–17
ทุติยฌาน
18–20
ตติยฌาน:
จตุตถฌาน (พรหมชั้นสูง)
21) เวหัปผลา
22) อสัญญสัตตา (เหลือแต่รูป ไม่มีจิต)
สุทธาวาส 5 (เฉพาะพระอนาคามีเท่านั้น)
23) อวิหา
24) อตัปปา
25) สุทัสสา
26) สุทัสสี
27) อกนิฏฐา (สูงสุดในรูปพรหม)
🌼 สุทธาวาส = ภูมิของผู้ที่
ไม่กลับมาเกิดในโลกมนุษย์อีก และจะ
ปรินิพพานจากที่นี่เท่านั้น
🌌
28–31 อรูปพรหมภูมิ (จิตล้วน ๆ)
ไม่มีรูป ไม่มีร่าง เหลือแต่ภาวะของจิตที่ละเอียดมาก
28) อากาสานัญจายตนะ
29) วิญญาณัญจายตนะ
30) อากิญจัญญายตนะ
31) เนวสัญญานาสัญญายตนะ (สูงสุดในวัฏสงสาร)
🧘♂️ แม้จะสูงสุด ละเอียดสุด… ก็ยัง
ไม่ใช่นิพพาน ยังอยู่ในวงจรเกิด–ดับเหมือนเดิม
✨ สรุปแบบสั้น ๆ
🔻
อบาย = ทุกข์
🌏
มนุษย์ = โอกาสทอง
🌤️
สวรรค์ = สุข แต่ยังไม่พ้น
☁️
พรหม = สงบ ละเอียด
🌌
อรูป = ละเอียดยิ่ง
🕊️
นิพพาน = พ้นภพทั้งหมด (ไม่อยู่ใน 31 ภพภูมิ)
ถ้าโลกหน้ามีจริง เราจะไปอยู่ตรงไหนใน 31 ภพภูมิ?
จริง ๆ แล้วแบ่งละเอียดออกเป็น 31 ภพภูมิ ตามระดับ จิต กรรม และการปฏิบัติ
พูดง่าย ๆ คือ… ไม่ได้วัดกันที่ “ใครอยากไปไหน” แต่วัดที่ “จิตแบบไหน กรรมแบบไหน” พาเราไปเกิดตรงนั้น
🔻 1–4 อบายภูมิ (ภูมิต่ำสุด / ภูมิแห่งทุกข์)
เป็นผลของอกุศลกรรมหนัก จิตตกต่ำ ขาดสติปัญญา
1. นรกภูมิ – เสวยทุกข์จากกรรมชั่ว
2. เปตภูมิ – หิวโหย ทรมาน ด้วยความอยากไม่รู้จบ
3. อสุรกายภูมิ – เต็มไปด้วยความโกรธ อาฆาต พยาบาท
4. เดรัจฉานภูมิ – ชีวิตอยู่ด้วยสัญชาตญาณ ไม่รู้ธรรม
🔥 สี่ภูมินี้เรียกว่า “อบาย” เพราะเป็นภพที่เต็มไปด้วยความทุกข์และความมืดของจิต
🌏 5 มนุษยภูมิ (ภูมิพิเศษมาก)
5. มนุษย์ – อยู่ใน 4 ทวีป 🌱 เป็นภูมิที่ว่า “ทุกข์ก็มี สุขก็มี” แบบพอดี ๆ และสำคัญที่สุดคือ…
- เป็นภูมิที่ เหมาะที่สุดสำหรับการสร้างบุญ ปฏิบัติธรรม และหลุดพ้น พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ก็ตั้งต้นจาก “ความเป็นมนุษย์” ก่อนตรัสรู้ทั้งนั้น
🌤️ 6–11 สวรรค์กามภูมิ (ยังเสพกามคุณ)
ชีวิตสุขสบาย อายุยืน มีความสุขจากรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส แต่ยังไม่พ้นกิเลส
6. จาตุมหาราชิกา
7. ดาวดึงส์ (มีพระอินทร์เป็นจอมเทพ)
8. ยามา
9. ดุสิต (ที่สถิตของพระโพธิสัตว์ก่อนตรัสรู้)
10. นิมมานรดี
11. ปรนิมมิตวสวัตตี (แดนของพญามาร)
✨ เทวดาอยู่สบายมาก จน “ลืมเวลา” แต่ก็ยัง ต้องเวียนว่ายตายเกิด อยู่เหมือนเดิม
☁️ 12–27 รูปพรหมภูมิ (ของผู้ได้ฌาน)
เป็นภูมิของผู้ที่ ฝึกสมาธิขั้นสูง ละกามคุณได้แล้ว ยังมี “รูป” แต่จิตละเอียด สงบกว่าสวรรค์มาก
12–14 ปฐมฌาน
15–17 ทุติยฌาน
18–20 ตติยฌาน:
จตุตถฌาน (พรหมชั้นสูง)
21) เวหัปผลา
22) อสัญญสัตตา (เหลือแต่รูป ไม่มีจิต)
สุทธาวาส 5 (เฉพาะพระอนาคามีเท่านั้น)
23) อวิหา
24) อตัปปา
25) สุทัสสา
26) สุทัสสี
27) อกนิฏฐา (สูงสุดในรูปพรหม)
🌼 สุทธาวาส = ภูมิของผู้ที่ ไม่กลับมาเกิดในโลกมนุษย์อีก และจะ ปรินิพพานจากที่นี่เท่านั้น
🌌 28–31 อรูปพรหมภูมิ (จิตล้วน ๆ)
ไม่มีรูป ไม่มีร่าง เหลือแต่ภาวะของจิตที่ละเอียดมาก
28) อากาสานัญจายตนะ
29) วิญญาณัญจายตนะ
30) อากิญจัญญายตนะ
31) เนวสัญญานาสัญญายตนะ (สูงสุดในวัฏสงสาร)
🧘♂️ แม้จะสูงสุด ละเอียดสุด… ก็ยัง ไม่ใช่นิพพาน ยังอยู่ในวงจรเกิด–ดับเหมือนเดิม
✨ สรุปแบบสั้น ๆ
🔻 อบาย = ทุกข์
🌏 มนุษย์ = โอกาสทอง
🌤️ สวรรค์ = สุข แต่ยังไม่พ้น
☁️ พรหม = สงบ ละเอียด
🌌 อรูป = ละเอียดยิ่ง
🕊️ นิพพาน = พ้นภพทั้งหมด (ไม่อยู่ใน 31 ภพภูมิ)