ทำไม แมงเม่า ถึงออกมาเต็มไปหมด ตอนหัวค่ำช่วงนี้ ?"

"ทำไม แมงเม่า ถึงออกมาเต็มไปหมด ตอนหัวค่ำช่วงนี้ ?"

คือช่วงสัปดาห์นี้ (หรือจริงๆ ก็ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี) เรามักจะเห็นแมลงเม่าออกมาบินเล่นแสงไฟเป็นจำนวนมาก ในพลบค่ำ เวลาประมาณ 1 ทุ่มไปจนถึงซัก 2 ทุ่มถึงจะหายไป โดยพบเห็นได้แทบทุกพื้นที่ ไม่ว่าจะในเมืองหรือในต่างจังหวัด ทั้งตามไฟส่องสว่างริมถนนริมทางเดิน หรือแม้แต่ในบ้านของเรา ก็มุดช่องประตูหน้าต่างเข้ามาบินเล่นไฟ สร้างความรำคาญอย่างมาก

.

และก็น่าสงสัยว่า ทำไมมันถึงออกมาพร้อมๆ กันแบบนี้ นัดมาสังสรรค์ปาร์ตี้กันหรืออย่างไร หรือจะเป็นลางบอกเหตุเภทภัย พายุใหญ่ น้ำท่วม ฯลฯ อะไรหรือเปล่า !?

.

คำตอบคือ เปล่าครับ ! มันเป็นปรากฎการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้ เมื่อแมงเม่า (ซึ่งก็คือ ปลวก ตัวเต็มวัยและพร้อมจะผสมพันธุ์) รับรู้ได้ถึงสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป จากอากาศร้อนไปสู่อากาศที่ชื้นขึ้น และเหมาะสมต่อพวกมันที่จะออกมาจากรังใต้ดิน บินขึ้นจับคู่ผสมพันธุ์ ใต้แสงไฟ

.

"แมลงเม่า" เป็นปลวกในระยะที่จะออกจากรังเพื่อขยายอาณานิคม ด้วยการจับคู่ผสมพันธุ์ และหาที่เหมาะสมมาสร้างรังปลวกใหม่ จึงมักจะเห็นโผล่ออกมาในช่วงฤดูฝน หรือหลังฝนตก ที่มีอากาศชื้น โดยเฉพาะตอนกลางคืนเมื่อเปิดไฟ แมงเม่าจะถูกดึงดูดด้วยแสงไฟ ให้บินเข้าหา โดยเฉพาะไฟสีขาวหรือแสงไฟฟลูออเรสเซนซ์

.

แม้จะมีอายุสั้น และก็ไม่ได้กัดหรือทำร้ายคนโดยตรง แต่การที่แมลงเม่าบินเข้าบ้านจำนวนมาก อาจสร้างความรำคาญ ทำให้พื้นและเฟอร์นิเจอร์สกปรก เลอะเทอะ จากปีกที่หลุดร่วง อีกทั้งยังเป็นสัญญาณเตือน ว่าบริเวณรอบบ้านอาจมีรังปลวกอยู่ โดยเฉพาะตามพื้นที่รอบบ้าน ที่มีดินชื้นหรือไม้ผุ อาจเป็นแหล่งที่อยู่และวางไข่ของปลวกได้

.

สำหรับวิธีการที่จะป้องกันแมลงเม่าเข้าบ้านนั้น เริ่มจากการลดการเปิดไฟนอกบ้าน และปิดแสงไฟในบ้าน ขณะที่เห็นแมงเม่าออกมาบินชุมนุม เลือกใช้ไฟที่เป็นสีเหลือง หรือแสง warm white จะดึงดูดแมลงเม่าได้น้อยกว่าไฟสีขาว ติดมุ้งลวดและปิดช่องว่างประตูหน้าต่างป้องกันแมลง ทำกับดักน้ำสบู่ โดยตั้งถาดน้ำผสมสบู่ใต้แสงไฟ เพื่อให้แมลงเม่าตกลงไป และไม่บินกลับขึ้นมา .. และควรป้องกันกำจัดปลวกที่อยู่ในบริเวณใต้ดินของบ้าน เพื่อไม่ให้เกิดแมงเม่าขึ้นมาด้วย

.

มาฟังคำอธิบายเรื่อง "แมงเม่า ออกมาตอนค่ำ" จากผู้เชี่ยวชาญหลายๆ ท่านกับเรื่องนี้กันครับ

----------------

.

ช่วงเวลาที่มีการเปลี่ยนแปลงของอากาศ เช่น จากฤดูฝน ไปฤดูร้อน หรือ พื้นที่ที่มีความชื้นมากๆ หรือความกดอากาศเปลี่ยนไป พวกแมลงเม่า ซึ่งเป็นตัวเต็มวัยของปลวกก็จะออกมาจากรังเพื่อจับคู่ผสมพันธุ์

.

เสร็จแล้วก็จะสลัดปีก แล้วมุดเข้าไปวางไข่ตามที่ต่างๆ เช่น ใต้ดิน ตามฝ้าเพดานบ้าน บริเวณซอกหลืบ หรือบริเวณที่มีความชื้น อับทึบ มีกระดาษเยอะๆ เป็นที่โปรดปรานของแมลงเม่า สำหรับการสร้างรัง วางไข่

.

แมลงเม่าจะออกมาจากรังช่วงพลบค่ำ โดยจะบินเข้าหาแสงไฟ เพราะแมลงทุกชนิดจะถูกดึงดูดโดยแสงสีเหลือง มันก็จะบินไปบินมา เพื่อจับคู่ผสมพันธุ์ เมื่อสำเร็จแล้วก็จะเข้ารังหรือไปหาที่สร้างรังใหม่

.

พวกมันมีความสามารถในการชอนไช เพื่อมุดเข้าไปตามซอกหลืบเล็กๆต่างๆภายในบ้านได้ดีมาก จึงไม่แปลกเลย ที่เราอาจจะเจอรังปลวกอยู่ตามฝ้าเพดาน อยู่ในสมุดหนังสือ ที่ถูกวางไว้ในที่อับชื้น ไม่ถูกขยับเขยื้อนเป็นเวลานานๆ

.

บ้านไหน หรือพื้นที่ใดที่มีแมลงเม่าออกมาบินเยอะๆก็อาจจะต้องกังวลด้วยว่า ในบ้านมีรังปลวงมากหรือไม่ อาจจะต้องเข้าไปตรวจสอบตามซอกหลืบต่างๆดู

วิธีป้องกันไม่ให้แมลงเม่าเข้าบ้าน คือ ต้องปิดไฟ และปิดประตูหน้าต่างบริเวณบ้าน และบริเวณซอกหลืบต่างๆให้มิดชิด แต่ไม่แนะนำให้ใช้ยาฆ่าแมลงฉีด เพราะโดยธรรมชาติแล้ว แมลงเม่าเป็นสัตว์ที่มีประโยชน์สำหรับการย่อยสลายเซลลูโลสของวัตถุต่างๆ เช่น ไม้ กระดาษ

.

ทั้งนี้แมลงเม่าจะมีช่วงเวลาที่ออกมาบินหาคู่ผสมพันธุ์แค่ 1-2 ชั่วโมง หรือแค่ชวงหัวค่ำเท่านั้น หลังช่วงเวลานั้นไปแล้ว มันก็จะสลัดปีก กลับเข้ารังไปหมด

หากปล่อยให้แมลงเม่าหลุดเข้ามาในบ้าน แสดงว่า โอกาสที่จะเกิดปลวกในบ้านตามมาใช่หรือไม่ ? ขึ้นกับว่า มันได้ผสมพันธุ์กันแล้วหรือยังด้วย แต่ก็ถือว่ามีโอกาสสูง หรือไม่ในบ้านหลังนั้นก็มีปลวกทำรังอยู่แล้ว เมื่อถึงเวลาปลวกเหล่านั้นเปลี่ยนเป็นตัวเต็มวัย หรือแมลงเม่าก็บินออกมาหาคู่ผสมพันธุ์ตามวัฏในธรรมชาติ

.

แมลงเม่าเยอะแบบนี้แสดงว่าจะเกิดความผิดปกติของสภาพอากาศ เช่น ฝนจะตกหนักหรือไม่ ? ตอนนี้ก็ยังไม่เห็นความผิดปกติอะไร ช่วงเวลาเดียวกันนี้ของปีที่ผ่านมา ก็เป็นแบบนี้ไม่ได้มีแมลงเม่ามากเป็นพิเศษแต่อย่างใด

.

หรือบางคนบอกว่า มีแมลงเม่าออกมามาก แต่ไม่เห็นมีฝนตกเลย ? การที่แมลงเม่าออกมานั้น ไม่จำเป็นว่าฝนจะต้องตก หรือมีการเปลี่ยนแปลงของอากาศบริเวณนั้น แต่อาจจะมีฝนตก หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงของอากาศในพื้นที่ข้างเคียงก็ได้

.

นอกจากนี้ ในบ้านใดที่พบว่ามีแมลงเม่าบินออกมามาก ก็อาจจะต้องตรวจสอบ ว่ามีรังปลวกที่อาจจะกัดกินทำลายเนื้อไม้และสิ่งของต่างๆในบ้านมากก็ได้ ซึ่งต้องหาทางแก้ไขที่เหมาะสมต่อไป

------------

.

ก่อนหน้านี้ เป็นช่วงที่ประเทศไทยมีสภาพอากาศแห้งและฝนทิ้งช่วง และในช่วงเดือนนี้ หลายแห่งพบฝนตก หรือถ้ายังไม่ตก ก็จะสังเกตได้ว่าอากาศเริ่มมีความชื้น ซึ่งสภาพอากาศเช่นนี้เป็นที่ชื่นชอบของแมลงเม่า (alates) ซึ่งเป็นวรรณะสืบพันธุ์ของปลวก ต้องการออกจากรังเพื่อบินจับคู่ผสมพันธุ์

.

.

1.ความชื้นอยู่ในสภาพที่เหมาะสม กระตุ้นให้แมลงเม่าบินขึ้นจากรังใต้ดิน

2.จำนวนประชากรในรังปลวกมีจำนวนมากขึ้นอาหารน้อยลง

.

นางพญาปลวกจะควบคุมประชากร โดยการปล่อยฟีโรโมนส่งสัญญาณให้วรรณะสืบพันธุ์รองพัฒนาเป็นแมลงเม่าตัวเต็มวัย พร้อมที่จะออกจากรังไปจับคู่ผสมพันธุ์และสร้างรังใหม่ ทิ้งไว้แต่นางพญา (queen) ราชา (king) ปลวกงาน (workers) และปลวกทหาร (soldier) ให้อยู่เฝ้ารังไว้เช่นเดิม

ขณะนี้มันเยอะขึ้นกว่าเดิมไหม ? ก็คงตอบไม่ได้ เพราะไม่เคยมีงานวิจัยหรือการสำรวจจำนวนที่แน่ชัด เป็นเพียงความรู้สึก แต่สิ่งที่เกิดขึ้นนี้เป็นเรื่องธรรมดาตามวงจรธรรมชาติ

.

แมลงเม่าที่บินออกมา มักจะเป็นแมลงเม่าที่เป็นตัวเต็มวัย เตรียมจะไปเป็นนางพญาหรือราชาปลวก พวกมันบินขึ้นมาเพื่อ จับคู่ผสมพันธุ์ตามแสงไฟ เสร็จแล้วก็จะสลัดปีก แล้วมุดเข้าไปวางไข่ตามที่ต่างๆ เช่น ใต้ดิน บริเวณซอกหลืบที่มีความชื้นเหมาะสม จากนั้นก็จะสร้างรังใหม่ใต้ดิน

.

วงจรเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นในช่วงหัวค่ำ ตั้งแต่ช่วง18.00 น. ไล่ไปจนถึงประมาณ 21.00 น. หลังจากนั้นประชากรมันจะน้อยลง บ้างก็ได้คู่แล้ว สลัดปีก กลับเข้ารังไปหมด บ้างก็ปีกหลุดและตายไป

.

ภายในหนึ่งจอมปลวก พบราชินีราชินีปลวกเพียงตัวเดียว และมีขนาดใหญ่กว่าปลวกวรรณะอื่นๆ

----------

.

สิ่งที่เกิดขึ้นในกรณีของแมลงเม่า คือเรื่องปกติในวงจรของสิ่งมีชีวิตตามธรรมชาติ และเท่าที่สังเกตแมลงเม่าที่ออกมาในช่วงนี้ น่าจะเป็นกลุ่มที่มาจาก ปลวกไม้แห้ง ซึ่งคือ ปลวกกินไม้ ที่ชอบแทะหรือกิน ไม้แห้ง ซึ่งมักจะชอบออกมาในช่วงต้นปี ตั้งแต่ปลายเดือนมกราคมจนถึงมีนาคม

.

ส่วนจำนวนที่พบมากในสัปดาห์นี้ น่าจะมาจากฝนที่ทิ้งช่วงนาน ซึ่งเมื่ออากาศชื้น ก็จะเป็นตัวกระตุ้นให้ปลวกบินขึ้นมาเป็นแมลงเม่า

.

ยังไม่มีอะไรที่ผิดปกติ แม้สถานการณ์ Climate Change จะเชื่อมโยงกับพฤติกรรมของสัตว์ แมลง ให้ออกมาช้าบ้าง เร็วบ้าง แต่สิ่งที่เกิดขึ้นนี้ยังไม่มีอะไรที่เชื่อมโยงได้ คาดการณ์ได้แค่ว่าอากาศกำลังเปลี่ยนแปลง และมีความชื้นมากในช่วงสัปดาห์นี้

.

อย่างไรก็ดี สิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ได้ทำอันตรายใดๆ ให้แก่มนุษย์ เพราะสัตว์เหล่านี้เป็นเพียงกลุ่มแมลงที่สร้างความรำคาญเท่านั้น ข้อแนะนำมีเพียงปิดไฟ และปิดประตูหน้าต่างบริเวณบ้านในช่วงหัวค่ำ

.

ส่วนกรณีข้อสังเกตว่าบริเวณใดมีแมลงเม่าจำนวนมาก หมายความถึงการทีปลวกจำนวนมากเช่นกันนั้น ? ไม่ใช่ข้อเท็จจริงเสมอไป เพราะขึ้นอยู่กับว่าแมลงเม่าที่บินขึ้นมานั้นผสมพันธุ์กัน แล้วสร้างรังใหม่ได้หรือไม่

.

ที่มา : อ๋อ มันเป็นอย่างนี้นี่เอง by อาจารย์เจษฎ์