เงินญี่ปุ่นที่ใช้ในสงครามโลกตอนที่มายึดไทย

เมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2488 กระทรวงการคลังของญี่ปุ่นประกาศว่าเงินเยนของกองทัพทั้งหมดถือเป็นโมฆะ โดยลดมูลค่าเงินเยนของทหารให้เป็นเศษกระดาษที่ไร้ประโยชน์  จึงเป็นเพียงเงินที่พวกนักสะสม สะสมกันไว้เท่านั้น (ถามว่ามีค่าไหม ก็คงแล้วแต่คน แล้วแต่การปั่นมูลค่า เพราะเงินเยนทหารเป็นเงินที่ผลิตโดยไม่ได้อิงจากทองคำ เงินเยนทหารจึงไม่สามารถแลกเปลี่ยนเป็นเงินเยนญี่ปุ่นได้ )  

สกุลเงินในดินแดนที่ถูกควบคุมโดยญี่ปุ่น
ดินแดนที่ควบคุมหรือครอบครองโดยญี่ปุ่นมีสกุลเงินต่างๆ มากมาย ไต้หวันยังคงรักษาระบบการธนาคารและธนบัตรของตนเองหลังจากที่อยู่ภายใต้อำนาจอธิปไตยของญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2438 เช่นเดียวกับเกาหลีหลังปี 2453 ระหว่างปี พ.ศ. 2474 ถึง พ.ศ. 2488 ส่วนใหญ่ของประเทศจีนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถูกครอบครองโดยญี่ปุ่น สกุลเงินหลายประเภทถูกหมุนเวียนที่นั่นในระหว่างการยึดครอง ในประเทศจีน มีการจัดตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดขึ้นหลายแห่ง (เช่น แมนจูกัว) แต่ละแห่งออกสกุลเงินของตนเอง ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กองทัพญี่ปุ่นจัดให้มีการออกธนบัตรในสกุลเงินต่างๆ (รูปี เปโซ ดอลลาร์ ฯลฯ) ที่หมุนเวียนอยู่ที่นั่นก่อนการยึดครอง สลักหลังเหล่านี้เรียกว่าเงินบุกรุกของญี่ปุ่น(the japanese government). นอกจากสกุลเงินเหล่านี้แล้ว กองทัพญี่ปุ่นยังออกธนบัตรของตนเองในสกุลเงินเยน ซึ่งเป็นเงินเยนของกองทัพญี่ปุ่น เยนทหารกลายเป็นสกุลเงินอย่างเป็นทางการในบางพื้นที่ที่ถูกยึดครอง เช่น ฮ่องกง

หลังจากที่รัฐบาลฮ่องกงยอมจำนนต่อกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2484 ทางการญี่ปุ่นได้กำหนดให้เงินเยนของทหารเป็นเงินสกุลฮ่องกงตามกฎหมาย ในวันรุ่งขึ้น
การยึดครองของญี่ปุ่นยังห้ามการใช้ดอลลาร์ฮ่องกงและกำหนดเส้นตายในการแลกเปลี่ยนดอลลาร์เป็นเยน
เมื่อเงินเยนทหารถูกนำมาใช้ครั้งแรกในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2484 อัตราแลกเปลี่ยนระหว่างดอลลาร์ฮ่องกงและเยนทหารอยู่ที่ 2 ต่อ 1 อย่างไรก็ตาม ภายในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2485 อัตราได้เปลี่ยนเป็น 4 เป็น 1
เมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2488 กระทรวงการคลังของญี่ปุ่นประกาศว่าเงินเยนของกองทัพทั้งหมดถือเป็นโมฆะ โดยลดเงินเยนของทหารให้เป็นเศษกระดาษที่ไร้ประโยชน์

เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2536 องค์กรในฮ่องกงที่ขอคืนเงินสำหรับเงินเยนของทหารได้ดำเนินคดีกับญี่ปุ่น โดยฟ้องรัฐบาลญี่ปุ่นเกี่ยวกับเงินที่หายไปเมื่อ เงินเยนของทหารถูกประกาศว่าเป็นโมฆะ ศาลแขวงกรุงโตเกียวได้พิพากษาโจทก์เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2542 โดยระบุว่าแม้จะยอมรับความทุกข์ทรมานของชาวฮ่องกง แต่รัฐบาลญี่ปุ่นไม่มีกฎหมายเฉพาะเกี่ยวกับการชดเชยเงินเยนของกองทัพ ญี่ปุ่นยังใช้สนธิสัญญาซานฟรานซิสโกซึ่งสหราชอาณาจักรเป็นรัฐผู้ลงนาม ซึ่งเป็นหนึ่งในเหตุผลที่จะปฏิเสธการชดเชย เช่นเดียวกับที่ญี่ปุ่นอ้างสนธิสัญญาซานฟรานซิสโกกับประเทศทั้งหมดที่ญี่ปุ่นเข้ารุกราน   https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_San_Francisco  แต่ภายหลัง หลังจากที่ญี่ปุ่นฟื้นเศรษฐกิจประเทศของตนเองได้ ก็เริ่มมีการชดเชยจ่ายให้กับประเทศที่เคยรุนรานไปตามความเหมาะสมตามที่ได้ตกลงเจรจาระหว่างกัน

ธนบัตร 100 เยน (1945)


ธนบัตร 10 เยน รุ่นปี 1938

อ้างอิง https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_military_currency_(1937%E2%80%931945)

เงินรุกรานของญี่ปุ่นหรือที่รู้จักกันอย่างเป็นทางการว่า Southern Development Bank Notes
ชาวฟิลิปปินส์ในท้องถิ่นเรียกว่า " เงิน มิกกี้เมาส์ (Mickey Mouse money)"  ส่วนมาเลเซียและอินโดนีเซีย(Dutch  East Indies)เรียกว่า "เงินกล้วย(banana money) " มันไร้ค่าหลังจากการพ่ายแพ้ของญี่ปุ่น และเงินจำนวนมากถูกเผาทิ้งเล่น
เมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 สกุลเงินที่หมุนเวียนในชื่อญี่ปุ่นก็ไม่เหลือมูลค่าใดๆ  และถูกทิ้งไปเป็นจำนวนมากในทุกประเทศที่ญี่ปุ่นเข้ารุกราน
หลายชิ้นถูกเก็บไว้เป็นของที่ระลึกในช่วงสงคราม และปัจจุบันเป็นทั้งของสะสมส่วนตัวและพิพิธภัณฑ์
https://www.norges-bank.no/contentassets/eb1997d3aba34b949a6e4228ac49501c/norges_bank_working_paper_2013_02.pdf

เงินที่ญี่ปุ่นใช้ในช่วงเข้าบุกรุก( invasion )ประเทศในเอเชียอาคเนย์
อ้างอิง https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_invasion_money
Philippine(Japanese government-issued Philippine peso)  เงินมิกกี้เม้าท์
https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_government-issued_Philippine_peso

Japanese Invasion Money - Philippines 500 Pesos


Japanese Philippines One Centavo WWII Occupation Note


Japanese Philippines Five Centavos WWII Occupation Note


Malaya, Singapore, North Borneo, Sarawak and Brunei(Japanese government-issued dollar in Malaya and Borneo(บรูไน))
https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_government-issued_dollar_in_Malaya_and_Borneo

Japanese invasion money issued in Malaya.

Burma
https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_government-issued_rupee_in_Burma

10 Rupees, Japanese Invasion Money - Burma

Dutch (or Netherlands) East Indies อินโดนีเซีย(Japanese government-issued currency in the Netherlands Indies) ใช้สกุลเงิน คึลเดิน(gulden) หรือDutch guilder ใช้สัญลักษณ์ ƒ
https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_government-issued_currency_in_the_Dutch_East_Indies


Netherlands Indies-Japanese Occupation   10 Gulden (1942)


Japanese One Gulden WWII Netherlands Indies Occupation Note


Oceania โอเชียเนีย( หมู่เกาะ นิวกินีและโซโลมอนและกิลเบิร์ต  ) https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_government-issued_Oceanian_Pound

Oceania-Japanese invasion   10 Shillings ND (1942)


สำหรับการทำการค้าขายในยุคการรุนรานของญี่ปุ่น ระหว่างปี พ.ศ. 2485 และ 2488 สถิติการค้าของญี่ปุ่นแสดงให้เห็นถึงการเกินดุลการค้ากับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 764.8 ล้านเยน โดยค้าขายสินค้ากับอินโดจีน 1,498 ล้านเยน และไทย 1,393 ล้านเยน  คิดเป็นสี่ในสิบของเปอร์เซ็นต์ของ GDP ของญี่ปุ่นในขณะนั้น (สถานะของไทยตอนนั้นถือว่าเป็นพันธมิตรทางการทหารกับญี่ปุ่น Thailand, which was allied with Japan)
Japan used baht in Thailand and piastres in Indochina to buy goods ญี่ปุ่นยังคงใช้เงินบาทในไทย และ piastres(https://en.wikipedia.org/wiki/Piastre) ในอินโดไชน่า ในการซื้อสินค้าต่างๆ
จนทางญี่ปุ่นในไทยและอินโดไชน่า(สภาพคล่องต่ำ)จึงเริ่มเจรจากับรัฐบาลไทยและอินโดจีนในการกำหนดสกุลเงินใหม่ โดยธนาคารYokohama Specie Bank มีบทบาทสำคัญในการค้าขายในต่างประเทศของญี่ปุ่นโดยเฉพาะโดยอาศัยเครดิตของธนาคารแห่งชาติญี่ปุ่น เปิดธนาคารสยามbank of siam (ก่อตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2485) โดยกำหนดค่าเงิน1 เยนทหาร  เท่ากับ 1บาท และ 1 piastres และให้มีการใช้เงินเยนทหารโดยแพร่หลายในไทยและอินโดจีน  และผลิตเงินในสกุลต่างๆหลังจากเข้ายึดพม่าและหมู่เกาะต่างๆในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้(money of the japanese government)
https://www.norges-bank.no/contentassets/eb1997d3aba34b949a6e4228ac49501c/norges_bank_working_paper_2013_02.pdf