สัมมาสมาธิในมรรคมีองค์ ๘ คือ จตุตถฌาน (ฌานสี่)

1. ทำไมในบทมรรคมีองค์แปด พระพุทธเจ้าตรัสว่าฌานสี่ เป็นสัมมาสมาธิครับ ?        "สัมมาสมาธิ เป็นไฉน ภิกษุในธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม สงัดจาก อกุศลธรรม บรรลุปฐมฌาน มีวิต

จตุตถฌาน จตุตถฌานเป็นขั้นที่ลึกที่สุดของรูปฌานแล้ว เป็นจุดที่ “ความรู้สึกทั้งหมดถูกวางลง” อย่างแท้จริง ในฌานก่อนหน้า ยังมีบางอย่างเหลืออยู่ เช่น ปฐมฌานมีความคิด ทุติยฌานมีปีติ ตติยฌานม

ความต่างของฌานโลกีย กับฌานสัมมาสมาธิคือ ฌานในวิปัสนา เป็นการเห็นไตรลักษณ์ของจิตเป็นขั้นๆ ผ่าน วิตก วิจาร ปิติ สุข เอกคตา เห็นการเกิดดับ การเปลี่ยนแปลงของจิต ในชั่ววินาทีไปในทุกขณะ เห็นอย่างไม่นิ่ง

สัมปชัญญะ คือการรู้อย่างรู้สึกตัว เมื่อแยกคำออกมาจะได้ 1.การรู้ คือมีทั้ง ผู้รู้และผู้ถูกรู้ 2.รู้อะไรขณะนั้น -รู้กาย รู้เวทนา รู้จิต รู้ธรรม 2.รู้อย่างรู้สึกตัว-มีสติรู้ว่ารู้อะไรอยู่ 4.รู้อย่างไม่มี