ว่าด้วยธรรมซึ่งข่มขี่ไม่ได้......

ภิกษุ ท. !  ธรรมนี้นี่แล  อันเราแสดงแล้ว  เป็นธรรมอันสมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลายข่มขี่ไม่ได้  
ทำให้เศร้าหมองไม่ได้  ติเตียนไม่ได้ คัดง้างไม่ได้.
    ภิกษุ ท. !  ธรรมอันเราแสดงแล้ว  เป็นธรรมอันสมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลายข่มขี่ไม่ได้  
ทำให้เศร้าหมองไม่ได้  ติเตียนไม่ได้  คัดง้างไม่ได้  เป็นอย่างไรเล่า ?
    .... (ทรงแสดง ธาตุ หก) ....
    ....  (ทรงแสดง ผัสสายตนะ หก) ....
    ....  (ทรงแสดง มโนปวิจาร สิบแปด) ....
    ภิกษุ ท. !  ธรรมอันเราแสดงแล้วว่า  “เหล่านี้  คือ  อริยสัจทั้งหลาย ๔ ประการ” ดังนี้
เป็นธรรมอันสมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลายข่มขี่ไม่ได้  ทำให้เศร้าหมองไม่ได้  ติเตียนไม่ได้  คัดง้างไม่ได้.
    ....ฯลฯ.... ....ฯลฯ....
    ภิกษุ ท. !  ธรรมอันเราแสดงแล้วว่า  “เหล่านี้  คืออริยสัจทั้งหลาย ๔ ประการ”  ดังนี้
เป็นธรรมอันสมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลายข่มขี่ไม่ได้  
ทำให้เศร้า หมองไม่ได้  ติเตียนไม่ได้  คัดง้างไม่ได้.
ข้อนี้เป็นธรรมที่เรากล่าวแล้วอย่างนี้เราอาศัยซึ่งอะไรเล่า  

จึงกล่าวแล้วอย่างนี้ ?  ภิกษุ ท. !  เพราะอาศัยซึ่งธาตุทั้งหลาย  ๖  ประการ  
การก้าวลงสู่ครรภ์ย่อมมี;  เมื่อการก้าวลงสู่ครรภ์  มีอยู่,  นามรูปย่อมมี ;  
เพราะมีนามรูปเป็นปัจจัย  จึงมีสฬายตนะ ;  เพราะมีสฬายตนะเป็นปัจจัย  จึงมีผัสสะ ;  
เพราะมีผัสสะเป็นปัจจัย  จึงมีเวทนา  

ภิกษุ ท. !  เ ราย่อมบัญญัติว่า  “นี้  เป็นความทุกข์”  ดังนี้ ;  
ว่า  “นี้  เป็นทุกขสมุทัย”  ดังนี้ ;  ว่า  “นี้  เป็นทุกขนิโรธ”  ดังนี้ ;
ว่า  “นี้  เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”  ดังนี้ ;  
แก่สัตว์ผู้สามารถเสวยเวทนา.

ภิกษุ ท. !  ทุกขอริยสัจ  เป็นอย่างไรเล่า ?

ภิกษุ ท. !  ทุกขสมุทยอริยสัจ  เป็นอย่างไรเล่า ?

ภิกษุ ท. !  ทุกขนิโรธอริยสัจ  เป็นอย่างไรเล่า ?

ภิกษุ ท. !  ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ  เป็นอย่างไรเล่า ?